Azattyqtyń altyn arqaýy

Ata Zań – ata-babalar ar­man­daǵan azattyǵyńdy aı­qyn­­daıtyn, egemendigińdi pash ete­tin, Táýelsiz el ekendigińdi tanytatyn, derbes memlekettigińdi kór­setetin qasterli qujat. Ata Zań – eldigimizdiń tiregi, aza­mat­tyń arqa súıer altyn arqaýy. Bizdiń kúlli tynys-tirshiligimiz, ómir saltymyz, qoǵamnyń tamyr búlkili – barlyǵy negizgi Zańnan bas­taý alatyndyǵy ras. Ata Zań – tal besikten, jer besikke deıin­gi ýaqyt aralyǵynda sizdiń qu­qyǵyńyzdy qorǵaıdy. Ata Zań – el azamatynyń konstıtýsııalyq qu­qyn tanytatyn, ár otandasy­myz buljytpaı oryndaıtyn zań­dardyń altyn arqaýy, temir­qazyǵy. Ata Zań – babalar amanaty. Keshegi Qasymnyń «Qasqa joly», Esimniń «Eski joly», áz Táýkeniń «Jeti jarǵysynyń» jalǵasy, zańdy murageri

– Qazaq eliniń búgingi Konstıtýsııasy. Tarıhtyń tereń qoınaýyna úńiler bolsaq, alǵashqy Qazaq handyǵy qurylǵanda ata-babalar dástúrimen qatar, 1511 jyly 19-baptan turatyn Negizgi zań qabyldanǵan. Oǵan qazaq «Qasym hannyń qasqa joly» dep at qoıyp, aıdar taqqan bolatyn. Áli de solaı atalady. 1690 jyly Táýke han «Jeti jarǵyny» qabyldady. Bul Zań – jeti ádettik quqyqtyq júıe­den turatyn qoǵamdyq qaty­nastardy retteıtin salalardyń jıyntyǵy. «Jeti jarǵyny» jasaýǵa Uly dalanyń danagóı bıleri belsene atsalysypty. 

Aty ańyzǵa aınalǵan ataqty Tóle bı qaıtys bolar aldynda úsh júzdiń ıgi jaqsylaryn jınap alyp: «Attyń qunyn, erdiń qunyn, áıeldiń qunyn óz aqy­lymyzben sheshken jón» dep keńes bergen eken. «Malǵa sal­sań baspaıtyn, ursań shappaı­tyn jaby bar da, qýsań jetetin, qashsań qutqaratyn jelden júırik tulpar bar, eki adamnyń basy qosylsa ósek aıtatyn áıel bar da, bir elge ana, pana bolatyn áıel bar. Sheshim aıtqanda osy­lardyń arajigin ashyp, ekshep baryp, qun kesýlerińdi óti­nem», – dep amanattapty art­ta qalyp bara jatqan el aǵala­ryna.

Ata Zań – ultaralyq tatý­lyq­­tyń altyn dińgegi. Búkil halyq­tyń ıgiligin kózdeıtin Konstı­týsııa qoǵam men bıliktiń turaq­tylyǵyn qamtamasyz etip qana qoımaı, Qazaqstannyń álem tanyǵan memleketke aınalýyna oń yqpal etti. Elimiz za­ıyrly memleket. El basyna kún týyp, er etigimen sý kesh­ken qıyn-qystaý zamandar­da kıiz týyr­lyqty qazaq ultyn ult retin­de saqtap qalǵan birligi men yn­tymaǵy desek, artyq aıtqany­myz emes. Qazaqstannyń kópet­nos­ty halqynyń tatýly­ǵy, ynty­maq­­tastyǵy, beıbitshi­ligi – biz­­­diń elimizdiń eń basty baı­ly­ǵy. Ony kózdiń qarashy­ǵyn­daı saqtaýǵa tyrysýymyz kerek.

Memleket basshysynyń salıqaly saıasatynyń arqasynda biz qazirgi kúni ekonomıkalyq je­tis­tikterge, áleýmettik ıgilik­terge, saıası turaqtylyq pen má­denı órkendeýge qol jetkizip otyrmyz. Eldiń qol jetken ta­­bys­­taryna, bizdegi oryn alǵan tatýlyq pen túsinistik jaǵ­­daı­­­­laryna álemdik órke­nıet qy­­zy­ǵý­shylyq tanytýda. Jetis­tik­­terimiz ońaılyqpen kelip jat­­qan joq. Bul eń aldy­men yn­ty­maqtas­tyǵymyz ben birligi­mizdiń arqasynda je­tip otyr­ǵan ıgilikti nátı­je­ler. Biz­diń maq­­satymyz – qazaq jerin meken et­ken halyq­tyń aýyz­birli­gin buz­baı, memlekettiń áleýe­­tin artty­ryp, álemdik kósh­­ten kenje qal­maı, damyǵan 30 el qa­tarynan kóri­ný. Osy oraı­­­da Kons­tıtýsııa qaǵı­dat­tary­­­na adal bolyp, oǵan qur­met­­­pen qaraýdyń mańyzy zor. О́ıt­­­keni Ata Zańyn baǵalaı bil­gen el ǵana aldyńǵy qatardan kórinedi. 

Gaýhar ALDAMBERGENOVA, 

Qazaq memlekettik qyzdar pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń rektory, pedagogıka ǵylymdarynyń doktory, professor