Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde halyqqa kórsetiletin medısınalyq qyzmetterdiń sapasyn arttyrý máselesine baılanysty ótken baspasóz konferensııasynda Densaýlyq saqtaý mınıstri Eljan Birtanov saladaǵy mán-jaıdan mol maǵlumat berip, kóptegen saýaldarǵa jaýap berdi.
Mınıstr jaqynda Úkimet otyrysynda alǵashqy medısınalyq kómektiń deńgeıin, sapasyn jáne qoljetimdiligin arttyrý baǵytynda sharalar usynylǵanyn jáne onyń qoldaý tapqanyn aıta kele, birneshe máselege basa nazar aýdardy. «Birinshi baǵyt – qyzmet sapasyn aıtqanda, medısına qyzmetkerleriniń bilimi men tájirıbesin jetildirý alǵa shyǵady. Osy maqsatta qazirgi tańda medısınalyq bilim berý uıymdaryndaǵy standarttar ózgertilip jatyr. О́tken jyldan bastap bul mańyzdy iske sheteldik áriptesterdi shaqyryp, halyqaralyq qarym-qatynasty jolǵa qoıdyq. Búgingi tańda búkil medısınalyq bilim berý uıymdarynda, ýnıversıtetterde jańa baǵdarlamaǵa kóshtik. О́tken jyly kýrstan kýrsqa ótetin JPI deńgeıin kóterdik. Qazirgi ýaqytta stýdentterdiń ózderiniń bilimderine, mamandyqtaryna degen jaýapkershiligi arttyrylyp, bilim berý sapasyn kóterý qadamdary jasalýda», dedi E.Birtanov. Mınıstr bıyldan bastap «Syrtqy saraptama» júıesi engizilgenin atap ótti. Máselen, osyǵan deıin medısınalyq ýnıversıtetterde stýdentterdiń bilimin sol oqý ornyndaǵy muǵalimder baǵalaıtyn bolsa, endi «Syrtqy saraptama» júıesi qoldanysqa enbekshi. Bul úshin mınıstrliktiń deńgeıinde arnaıy ortalyq qurylyp, Májiliske engizilgen zań jobasynda osyndaı jańa baǵyt qarastyrylǵan. «Jyldan jylǵa mindetti túrde ýnıversıtetterde ǵana emes, medısınalyq kolledjderde jáne rezıdentýrada, ınternatýrada oqyǵan dárigerler jalpy dárigerlik bilimmen qatar, syrtqy táýelsiz saraptamadan ótip sertıfıkat alady. Osy saraptamanyń qorytyndysyna qaraı, sertıfıkatyna sáıkes stýdentterdiń ári qaraı oqýdy jalǵastyrýy qajet pe, joq pa, sol jóninde sheshim qabyldanady», dedi vedomstvo basshysy.
Densaýlyq saqtaý mınıstri kadr daıarlaý máselesine erekshe mańyz bere kele, jyldan jylǵa kadr tapshylyǵy tómendegenimen, shynyn aıtqanda, jergilikti deńgeıde, ásirese aýyldarda kadrlar jetispeıtinin alǵa tartty. «Osy máseleni sheshý úshin biz birinshiden jergilikti deńgeıde túrli materıaldyq qoldaý kórsetýdemiz. Osy turǵyda Úkimet basshysy tıisti tapsyrma berdi. Qaı ákimdik qandaı kómekti berip jatqanyn nazarda ustaımyz. Medısınalyq qyzmetkerdiń aılyǵy týraly da aıtý qajet. Biz «Densaýlyq» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda arnaıy sharalardy josparladyq. Ár medısınalyq mekeme múmkindikterine qaraı aılyqtyń deńgeıin ózderi belgileıdi. Qazir memlekettik uıymdardyń 85 prosenti jańa formaǵa kóshti. Oǵan aı saıyn monıtorıng ótkizemiz. Árıne, kadr tapshylyǵy jyldam sheshilip jatyr deýge kelmeıdi. Biraq ákimshilik shyǵystarmen qatar uıymdardyń sanyn da qysqarttyq. Osy arqyly dárigerlerdiń aılyǵyn kóbeıtý múmkindigi bar. Muny baqylaýda ustaımyz», dedi mınıstr.
Eljan Birtanov sonymen qatar alǵashqy medısınalyq kómek deńgeıinde jalpy praktıkalyq dáriger, ýchaskelik dáriger men meıirbıkelerdiń jalaqysyn kóterý úshin usynystar daıarlanǵanyn, buǵan qosa jańa tehnologııa engizip jatqan áriptesterine kelesi jyldan bastap jalaqysyna qosymsha tólem engizý josparlanǵanyn jetkizdi. Sala basshysy kóp jaǵdaıda dárigerlerge túsetin júktemeniń shamadan artyqtyǵynan emhanalarda pasıentterdiń kezekte kóp turýǵa májbúr bolatynyn aıta kele: «Standart boıynsha ár dárigerge tirkelgen halyqtyń sany 1 700 adamnan aspaýy kerek. Biraq ókinishke qaraı, dárigerlerdiń jetispeýshiligine baılanysty qazirgi ýaqytta bul kórsetkish 1 950 adamnan bolyp tur. Bul jaǵdaı da baqylaýda, aı saıyn monıtorıng jasalyp, bir jyldyń ishinde bir dárigerge túsetin júkteme 60 adamǵa azaıdy. Nátıjesinde profılaktıkalyq qyzmetterdiń sany 23 prosentke kóterildi. Bul alǵashqy medısınalyq kómektiń qoljetimdiligi jaqsaryp kele jatqanyn kórsetedi», dedi.
Brıfıng barysynda sala basshysy bıylǵy jyldyń sońyna deıin barlyq medısınalyq mekemelerdiń 100 prosent elektrondy medısınalyq jazylymǵa ótetinin jetkizdi. Búgingi tańda qalalar men barlyq aýdandar deńgeıinde medısına qyzmetkerlerin kompıýtermen qamtamasyz etý 85,2 prosent kóleminde sheshilip, medmekemelerdiń 96 prosentinde medısınalyq aqparattandyrý júıesi engizilgen. Al halyqtyń elektrondy medısınalyq pasporttalýy 11 mln birlik shamasynda degen málimet bergen mınıstr, osy jumystardyń arqasynda turǵyndardyń medısınalyq kómek alýdaǵy qoljetimdiligi artyp, pasıentterge kómektiń tıimdiligi joǵarylaıdy, dári-dármektermen qamtamasyz etý júıesi jetilýine de jasalǵan eń bir ońtaıly qam degen oıyn bildirdi.
Memleket tarapynan tegin beriletin dári-dármekpen qamtylýda dıspanserlik esepte turǵandar úshin osy jylǵy 1 qańtardan bastap ony satyp alýdyń onlaın translıasııa arqyly júzege asyrylýynyń da paıdasyna toqtalǵan mınıstr 26,5 mlrd teńge únemdelgenin, sonyń arqasynda 20 myń adamǵa qajetti preparattar qosymsha alynǵanyn aıtyp ótti.
Mınıstrdiń aıtýynsha, 2017 jyldyń salystyrmaly kezeńine qaraǵanda bıyl jalpy ólim 3%, onyń ishinde ana ólimi – 1,6, al balanyń shetineýi 7,7 prosentke azaıdy, qazaqstandyqtardyń ómir súrý jasy 7 prosentke ósip, 72,95 jasqa jetti.
Anar TО́LEÝHANQYZY,
«Egemen Qazaqstan»