ASTANANY KО́RIP MÁZ BOLDYQ

Adam balasynyń armany taýsylmasyn deńiz. Qolarbaǵa tańylyp, syrtqa shyǵýdyń ózi muń bolyp qalǵanda meniń kókiregimde Astanany bir kórsem degen arman kúmbirlep turyp aldy. Elorda týraly gazetterden oqyp, teledıdardan kórgen saıyn bul armanym údeı tústi. Ashyǵyn aıtsam, daǵdarys kelip kılikkende “qalaıda Astanany kóremin” degen oıym iske aspaıtyn qııaldaı bolyp qalǵany belgili. Sóıtip júrgende Elbasynyń “tikeleı jelisi” ótetinin estip, Nursultan Ábishulyna hat joldadym. Armanymdy aıttym, qarttyq qııalym úshin, jumys ýaqytyn alǵanym úshin keshirim suradym. Men sekildi kemtar jandy túsingenine rahmet. Bizge kómektesýdi aıtyp, hatymyzdy oblys ákimine joldapty. Sodan men sekildi bes qamkóńil jandy Aqtóbe oblysynyń ákimi Eleýsin Saǵyndyqov qasymyzǵa arnaıy adamdar qosyp, Astanaǵa attandyrdy. Qańtardyń aıazynda kelsek te Astana bizdi jyly shyraımen qarsy aldy. Armanymnyń iske asqany úshin Elbasyna sheksiz rızamyn. Bizdiń saparymyzdy uıymdastyrǵan oblys ákimine de rahmetten basqa aıtarymyz joq. M.JETESOV, Aqtóbe. PREZIDENTKE ALǴYSYM ShEKSIZ Memleket basshysynyń halyqpen “tikeleı jeli” arqyly tildesýi barshamyz kútetin eleýli oqıǵa. Elimiz turǵyndary­men emen-jarqyn áńgimelesýdiń áseri bárimizge zor. Sonyń bir mysaly retinde meniń ómirimdegi ózgeristi aıtýǵa bolady. Kópshilik azamattardaı Prezıdentimizge óz ótinishimdi jetkize alýym soǵan sep boldy. Budan biraz jyl buryn jumystan qys­qartylyp, úıde qol qýsyryp otyryp qalýǵa májbúr bolǵan edim. Mamandyǵym qandaı da óndiriske qajettiligine ári tá­jirı­bem jetkiliktigine oraı jumys ta­bylý­ǵa úmitim aqtalmady. Ashyq aıtylma­sa da sondaǵy syltaý jasymnyń 56-dan as­qandyǵyna baılanysty ekenin baıqa­dym. Osyndaı qıyndyq ústinde júrgende Elbasymen tikeleı tildesýge sáti túsýin aıtsańyzshy. Basymdaǵy jaǵdaıdy jet­kizdim. Kózbe-kóz oblys basshylaryna tile­gim oryndalýy jóninde tapsyrma berildi. Sóıtip, talaı jyl eńbek etken ken tehnıkalaryn jóndeý zaýytyna jumysqa ornalasyp, áriptesterimmen qaıta tabystym. Qazir sonda eńbek etemin, ózimniń, ot­basymnyń tynys-tirshiligine esh alań­daýshylyǵym joq. Kásiporyn ındýstrııa­lyq-ınnovasııalyq damý boıynsha óńirlik bes jyldyq josparǵa qamtylyp, úlken órleý jolyn bastaǵaly tur. Oǵan úles qosa alatyndyǵyma qýanyshtymyn. Jergilikti baspasózden bilgenimdeı, biz­diń aımaqtan Elbasyna 1500-ge jýyq suraq qoı­ylyp, usynys-tilekter jetkizilipti. Solarǵa qatysty máselelerdiń deni sheshim tap­qandyǵyn oblys ákiminiń esebinen estip, razy boldym. Qalyń qaýymmen bulaısha tildesip-sóı­lesý óte ıgilikti shara dep oılaımyn. Ol jylyna eki ret ótkizilse tipti quba-qup. Oblys basshylarynyń da osynaý úrdisti úlgi tutýyn tileımin. Aleksandr TROTNO, Qaraǵandy ken tehnıkalaryn jóndeý zaýytynyń jumysshysy. ÁRDAIYM JITI NAZARDAǴY AIMAQ Prezıdent Nursultan Nazar­baev­tyń elmen eteneligi ótken jyldyń 13 qarashasyndaǵy ti­ke­leı jelide taǵy da aıqyn kó­rindi. Elbasy qalyń buqaramen tikeleı jeli arqyly baılanysqa shyǵyp, kóptiń san saýalyna jan-jaqty jaýap bergen ýaqytta bárekeldi deskenbiz. Sol joly Aral teńizi men araldyqtar jaǵdaıy da sóz bolǵan edi. 2005 jyldyń sáýir aıynda teńiz attas aımaqqa arnaıy sa­par­men kelgen Prezıdent Nur­sultan Nazarbaev kóptegen áleý­mettik máselelerdiń sheshimin tabýyna septigin tıgizdi. Jahan keremetteriniń birine balanǵan Kókaral bógetin saldyrtqan El­basy “Aral halqyna kómektes­sem degen oıymnyń júzege as­qa­nyna qýanyshtymyn”, dep aral­dyqtardyń baıandy bolashaqqa degen úmitin mazdatty. О́rkenıetke kósh túzegen nurly Otanymyzdy damý jo­ly­na jetelegen Prezıdent Nazar­baevtyń Aralǵa degen nazary erekshe. Keneresi keýip, kemesi qaıyrlaǵan teńiz ultanyn qaıta sýǵa toltyrǵan da osyndaı yqy­las. Udaıy ekologııalyq apat aımaǵy sanalǵan Aral alqaby álem­dik deńgeıde nazarǵa aly­nýy­nda Nursultan Ábishulynyń eńbegi eren. Dúnıejúzilik bankpen eki jaqty kelisim-shart jasalyp, “Aral­dy qorǵaý qorynyń” ju­my­sy jandandy. Áıgili SARATS jobasy dúnıege kelip, onyń birinshi kezeńi oıdaǵydaı támam­daldy. Balyqshylyqty kásip etken jamaǵattyń salǵan tory maı­lanyp, tereńnen marjan súzgenderdiń aıy ońynan týdy. Sóıtip, Kishi Aral teńizin jaǵa­laı qonystanǵan balyqshylar­dyń jaǵdaıy jaqsardy. Araldyń tartylý zardapta­ryn joıýǵa barynsha atsalysqan Elbasy ómirsheń jobanyń aı­maqtaǵy ahýaldy aıtarlyqtaı túzetetinine bek senim bildirgen. Solaı boldy da. Jalpy, bir kezderdegi kúmán seıilip, tarıhı ataýǵa ıe Aral­dyń kelbeti kóriktene tústi. Aq­jal tolqyndy teńizimizdiń Aral qalasynyń jaǵalaýyn sýymen shaıar kúnder jaqyn ekenin ýa­qyt bildirgendeı. Bul anaý aıtqandaı ańyzǵa emes, aqıqatqa janasatyn kózqaras. Sebebi, Aral jurty Elbasy qamqor­ly­ǵyn jete sezinip, erteńge senimmen kóz tastaıdy. Aldabergen JOLANOV, “Nur Otan” HDP Aral aýdandyq fılıaly tóraǵasynyń birinshi orynbasary. MÁSELE KО́TERILDI, ShEShIMI TABYLÝDA Elbasynyń “tikeleı jelisi” kezinde Jambyl oblysy tur­ǵyn­darynan 867 saýal men usynys tústi. Ol saýaldar men usynys­tar­dyń kóbisinde óńirdiń ekono­mıkalyq jáne áleýmettik ómiri­ne alańdaýshylyq bildirilgen. Mysaly, Baqytkúl Bekqu­lova­nyń Qordaı aýdanyndaǵy Otar poselkesin jaryqtandyrý men sý qubyrlaryn jańartý tý­ra­ly saýaly óńirdegi 2010 jylǵa arnalǵan “Jol kartasy” sheń­berindegi ınvestısııalyq jobaǵa engizildi. Demek, bul aýyl turǵy­ny kótergen másele bıyl she­shimin tabatyn bolady. Sondaı-aq Jambyl aýdanyn­daǵy Grodıkovo aýylynyń ata-analary sábıleriniń balabaq­sha­ǵa degen zárýligin jetkizgen bo­la­tyn. Grodıkovo orta mek­te­biniń bazasy­nan 25 oryndyq shaǵyn ortalyq ashý arqyly bul ózekti másele de jaqynda she­shimin tappaq. Taraz qalasynda zaman tala­byna saı úlken sport kesheni áli kúnge deıin joq ekendigi kóp­shi­likti alańdatyp júrgeni ras. Osy­ǵan baılanysty oblys orta­ly­ǵynyń turǵyndary Elbasy­nan máseleniń sheshilýine ótinish bildirgen bolatyn. Sonyń arqa­synda 2010-2012 jyldary qazirgi zaman talaptaryna saı Sport sa­raıy men sport kesheni saly­na­tyn bolyp josparlandy. Al Merki aýylynan elimizdiń ult­tyq qurama komandasy men ob­lystyń belgili sportshylary shy­nyǵyp-demalatyn oqý-jat­tyǵý bazasy qolǵa alynǵaly otyr. Álbette, Elbasyna joldan­ǵan saýaldar men usynystardyń ishinde jeke bastarynyń jaǵ­daı­laryna baı­lanysty máseleler de barshy­lyq. Olardyń ishinde 15 ótinishtiń ıesine materıaldyq kómek kórsetildi. Basqa saýal ıeliriniń de kótergen máseleleri qaralyp, tekserilip, tıisti sheshimderin tapty. Qanatbek MÁDIBEK, Jambyl oblysy ákimdiginiń uıymdastyrý-ınspektorlyq jáne kadrlyq jumys bóliminiń meńgerýshisi. QUNDY JOBA QÝATY Elbasynyń halyqpen “tikeleı jelidegi” júzdesýi qoǵamdyq pi­kir­di zertteýdiń, búgingi damýy­myz­dyń qan tamyryn dóp basyp, alda atqarylatyn jumystarǵa baǵa berý men bılik arasyndaǵy baılanysqa negiz boldy der edim. Jetisý jerinde jahandyq daǵ­darystyń aldyn alýdaǵy baǵaly bastamalardy júzege asyrýda nátıjeli jumys qolǵa alynǵanyn kóremiz. Oblys ortalyǵynan shalǵaıda ornalasqan Úlken kenti búginde qundy ınvestısııalyq jobanyń bastalý aldyndaǵy uıymdastyrý jumystaryn basynan ótkerip, erteńine berik senimderin qalyp­tastyrǵan. Energetıka – halyqtyń turmys-tirshiliginiń qaınar kózi. Onyń búgingi kúngi qajettiligi de basym. Elbasynyń bıylǵy jáne ótken jylǵy halyqqa arnaǵan Jol­daýlarynda, “tikeleı jeli­degi” tapsyrmalarynda Balqash jylý elektr stansasyn salýdy jedeldetý aıtylǵan edi. Qazirgi kezde onyń tehnıkalyq-ekono­mıkalyq negizdemesi aıaqtalǵanyn aıtýǵa bolady. Aǵymdaǵy jyly jumysy qyzý bastalyp, qýat kózi tapshylyǵyn boldyrmaý maqsa­tyn­daǵy qurylys qarqyn alady. Investısııa quıǵan Koreıa Res­pýblıkasynyń kompanııalary kelisimge qol qoıyp, turǵyndar serpindi jobanyń erteńine senim­men qarap, onyń qýaty óńir eko­nomıkasyn kóteredi dep kútilýde. Búgingi kúni Balqash kólinen aýyz sý qubyryn salý, temir jol stansasyn keńeıtý, rekonstrýk­sııalaý jáne turmystyq júıe men sý jınaǵyshty qaıta jańǵyrtý, toǵan salý jumystary qolǵa aly­nyp otyr. Úlken aýyldyq okrý­giniń turǵyndary halyqqa jasal­ǵan qamqorlyqty erekshe sezine otyryp, shaǵyn jáne orta kásipkerlikti damytyp keledi. Kóptegen kásipkerler sapa standarty boıynsha jumys istep, aýlanǵan “sý marjanyn” óńdep, shetelderge shyǵarýda. Kentke kelip qonystanyp, jobanyń tolyq júzege asýyn kútken maman kadrlar qatary da ósý ústinde. Úlkendikter osy kúndi taǵat­syzdana kútse, Elbasy tarapynan tikeleı jelide aıryqsha baǵa berilgenin qýanyshpen qabyldady. Jańa ǵasyr – qazaq­stan­dyqtar úshin jetistikter dáýiri. Demek, Otanymyzdyń qaryshtap alǵa basýyna barshamyzdyń qajyrly qımylymyz qajet. Úlkendikter osyny tereń túsinip otyr. Bolataı RAHIMOV, Úlken aýyldyq okrýginiń ákimi. Almaty oblysy. TABIǴAT BAILYǴYNA MUQIIаTTYQ QAJET Qazaqstannyń Prezıdentin mıllıondaǵan otandastarmen baılanystyrǵan telekópir maǵan umytylmas áser etti. Birinshiden, Prezıdenttiń barlyq oı-óristerindegi jáne pikirlerindegi tabıǵılyqtyń jáne erkindiktiń erekshe deńgeıin, únqatysý júrgizýdiń mánerli úlgisi men shynaıy adamgershilik jarqyndyǵyn, ekinshiden, ár saıasatshyǵa, basshyǵa, ǵalymǵa, jalpy kimge bolsyn baǵa berip, jaýap qatýdaǵy naqtylyǵyn baǵalaı bilgenimiz jón. Ony on line rejimde Memleket basshysymen bir­neshe mınót pikirlesý mysalynan ábden ań­ǵa­rýǵa bolady. Shyǵys Qazaqstanǵa, bizdiń elimizge, jalpy adamzatqa óte mańyzdy ıadrolyq polıgon má­selelerin qozǵaıtyn Elbasynyń árdaıymǵy ba­tyl qadamdaryna mundaǵy qalyń jurtshylyq aty­nan alǵys bildire kelip, men Ertis óńirindegi ke­lesi bir óte mańyzdy ekologııalyq máseleni qozǵadym. Onda Ertis jaǵalaýyndaǵy júzdegen kılometrge sozylyp jatqan qaraǵaıly ormannyń toqsanynshy jyldary taǵylyqpen qurtyla bastaǵan qıly taǵdyry týraly sóz boldy. Meni ǵana emes, barlyq semeılikterdi Elbasynyń bul máseleniń basty sebepterinen jáne zardaptarynan keńinen habardar ekendigi tańǵaldyrdy. Memleket basshysynyń jaýabynan myńdaǵan aýmaqtyń turǵyndary bul máseleniń jergilikti ǵana emes, jalpy memlekettik mańyzyn, tabıǵatty qorǵaý barshanyń abzal borysh ekendigin túsindi. Nursultan Ábishuly ormandy qorǵaýdyń keleli máselelerinen jete habardar ekenin ańǵarta kelip, qaraǵaıly ormandy qaıtadan qalpyna keltirý úshin jergilikti resýrstardyń jetkilikti paıdalanylyp otyrmaǵandyǵyn da ashyq aıtty. Qazaqstan Prezıdentiniń otandastarymen júrgizgen efırdegi únqatysýy bizdiń memlekette Úkimettiń jáne basqarýdyń barlyq deńgeıindegi qarym-qatynastarda demokratızmniń úlgisi jáne normasy bolady dep senemin. Bılik jáne ákimshilik ınstansııalaryna Prezıdent Nazarbaevtyń bedeldi pikirleriniń jáne bilikti jón silteýleriniń negizinde kóptegen mańyzdy máselelerdiń jedel sheshilip jatýy – oǵan aıqyn mysal. Endigi jerde basshymyz bar, qosshymyz bar, tabıǵatty qorǵaý isinen syrt qalýǵa esh haqymyz joq. О́ıtkeni, tabıǵat baılyǵyna áli de muqııat bolmasaq, ony keler urpaq keshpeıdi. Mıhaıl PANIN, Semeı memlekettik pedagogıkalyq ınstıtýtynyń prorektory. PROKÝROR JEKE KÁSIPKERDIŃ QUQYǴYN QORǴADY Oral qalasy prokýrorynyń talaby boıynsha Batys Qazaq­stan oblystyq aýdanaralyq eko­nomıkalyq sotynyń sheshimimen jeke kásipker N.V.Prıshepaǵa shaǵyn dúken salý úshin jer telimin bólýden bas tartý týraly Oral qalasy ákimdiginiń 2009 jylǵy 17 qyrkúıektegi №2409 qaýlysynyń kúshi joıyldy. 2009 jyldyń 31 naýryzynda jer komıssııasy azamatsha N.V.Prı­­­shepaǵa 2 jyl merzimge ýa­qytsha paıdalanýǵa jer teli­min bólýdi usynǵan. Sodan keıin 28 tamyzda komıssııa jer te­li­min 1 jyl merzimge bólý týraly sheshim qabyldaǵan. 8 qyrkúıekte jer komıssııa­sy jerdiń ortaq qoldanysta bo­lýyna baılanysty N.V.Prı­she­pa­ǵa jer telimin bólýden bas tartýdy usynǵan. Sonymen qatar, Jer kodeksi­niń 43-babynyń 3-bóligine sáıkes jer telimine quqyq berý týraly aryzdy ol túskennen soń eki aıǵa deıin, al shaǵyn kásipkerlik sýbektilerine jer telimine quqyq berýdi úsh aptalyq merzimde qarastyrý kózdelgen. Biraq, 6 aı boıyna Oral qala­sy ákimdiginiń jer komıssııasy bir-birine qarama-qaıshy keletin 3 sheshim qabyldaǵan. Sony­men, prokýratýra zańdy­lyqtyń ornyǵýyna yqpal etti. О́NEGELI О́MIR О́RNEKTERI Elimiz ómiriniń ár kúni qaýyrt oqıǵalarǵa, úlken jańalyqtarǵa toly. Qazaqstannyń bir qıyrynda qystyń aıazy qaqap turǵanda, bir qıyrynda kóktemniń alǵashqy báı­sheshegi búr jaryp jatady. Ulan-baıtaq jeriniń asty qazba baılyq­tarǵa toly bolsa, ústi de kende emes. Elbasy elimizdiń basty baı­ly­ǵy – adamdary dep, jasalyp jat­qan jaqsylyqtardyń bári solar­dyń ıgiligi úshin dep oryndy aıtqan. Qazaqstandyqtardy bir maqsat­qa jumyldyryp, barlyq kúsh-qaıratyn bir iske shoǵyrlandyrý úlken kúsh-jigerdi qajet etetini anyq. Bul úshin jumyldyrýshynyń ózi barlyq jaǵynan ónege bolyp, sózi men isi ushtasyp, halyqtyń orasan zor senimine ıe bolǵany basty shart bolsa kerek. Men, qarapaıym eńbek adamy, Elbasy Nursultan Nazarbaevtan sondaı ónegeli ómir órnekterin kóremin. Eliniń damý bolashaǵyn aıqyndaı biletin strateg, soǵan qol jetkizýdiń eń qolaıly joldaryn tańdaı alatyn taktık bolýmen qatar kóshbasshynyń boıynda elge, jerge degen sheksiz súıispenshilik bolǵany jón. О́ziniń elin, halqyn bárinen artyq kóretin adam ǵana sol eli men halqy úshin kúndiz kúlkiden, túnde uıqydan qalyp, jan aıamaı jumys isteıtin bolady. Men úshin Nursultan Nazarbaev sondaı adam. Byltyr qońyr kúzde Nursultan Ábishulynyń “tikeleı jelidegi” áńgimesin, suraqtarǵa jaýabyn tyńdap, qaıran qalyp edim. Qolynda bıliktiń bolǵany az, Nurekeńdeı ómirdi tereń biletin adam ǵana halyqtyń eń muqtaj jáıtterin dóp basyp aıta alady. Elimiz túsirip jatqan paıda az emes ekenin sezemin. Al sol paıdanyń qınalǵan kezde elge kómekke jaraǵany qandaı jaqsy boldy. Biz nebir damyǵan elder tótep bere almaǵan daǵdarystan qınalmastan shyǵyp kelemiz. О́zimizdiń aýdannyń, oblystyń mysalynan jaqsy bilemin, “tikeleı jelide” aıtylǵan mindetter, berilgen tapsyrmalar oıdaǵydaı oryndalyp jatyr. Al naqty júzege asqany qanshama deseńizshi. “Tikeleı jeli” elimizde úlken serpilis týǵyzdy, bılik tarmaqtarynyń bárin qozǵalysqa keltirdi. О́mirlik ónege ózgeler úshin úırenerlik taǵylym bolýy tıis. Bizdiń jergilikti jáne ortalyqtaǵy basshylar Elbasynyń búkil is-áreketinen ónege ala bilgeni jón. Tursynbek QANAEV, maqtashy. Ońtústik Qazaqstan oblysy, Shardara aýdany. TILEGIM ESKERILDI, KEMTARLYǴYMDY UMYTQANDAIMYN О́tken jyldyń 13 qarasha­syn­da múgedektigimdi umytyp, eki qol­ty­ǵymnan qanat baılanǵandaı boldy. Prezıdenttiń “tikeleı je­lisine” bizdiń Aqmola oblysynan túsken 1200-den astam suraqtar­dyń biri meniki edi. Shynyn aı­tsam, meniń jaǵdaıymdy Elbasy­myzdyń bilgeni maǵan aıryqsha qýat berdi. Mem­leketti basqarý­dyń qat-qabat isinen men týraly oılaýǵa mursat tap­qa­nynyń ózi qýanysh emes pe. Maǵan Aqmola oblys­tyq jumyspen qamtý jáne áleýmettik baǵdarlama­lardy úı­les­tirý basqarmasynyń bastyǵy Á.Madııarov Elbasynyń atynan múgedekter arbasyn ákelip tap­syr­dy. Qatty tolqydym. Elba­sy­nyń ózi otbasyma kelgendeı sezindim. Mundaı qýanyshqa Dombyraly aýylynyń 79 jasar keıýanasy Balqııa Bısembaeva da kenelipti. Onyń úıine sý júıesi tartylyp, qart anany qýanyshqa bólepti. Ásirese, bizdiń Qoıandy aýylynyń 5-synyp oqýshysy Bákir Baýyr­jan­nyń Elbasynan jeke kompıý­ter suraǵany teledıdar aldyndaǵy kópshiligimizdi tolǵandyrǵan edi. Ata-anasymen týǵan jerge oralǵan Baýyrjan balam búginde taqııasyn aspanǵa atyp júrgen kórinedi. “Egemenniń” tilshisinen bildim. Ol Elbasyna rızashylyq hatynda bylaı degen eken: “Aýdan ákimi Marat Myńjanov “Elbasy atań saǵan ádemi kompıýter berip jiberdi. Úlken azamat bolsyn degen sálemin aıtty” degenin estigende qýanǵannan jylap jiberippin...” Ǵalym PIShENBAEV, Kókshetaý qalasynyń turǵyny, I toptaǵy múgedek. TABYSTY SALANYŃ SALMAǴY Elbasy daǵdarystan keıingi damý joldaryn únemi aıtyp keledi. Biryńǵaı shıkizatqa táýeldilikti joıyp, óńdeý ónerkásibine ınves­tı­sııalar tartý – basty talap­tar­dyń biri. Aqjar aýdany tabıǵı paı­daly qazbalarǵa baı. Jer qoı­naýy­nan kenniń mol qorynyń ta­bylýy taý-ken óndirisimen túbe­geıli shuǵyldanýǵa úlken múmkindik berdi. Ásirese, áınek, sazbalshyq jasaýǵa keńinen qoldanýǵa bolatyn ári ekologııalyq jaǵynan taza kvars qumynyń qory jetkilikti. Tabıǵattyń mol baılyǵyn ıge­rýge alǵashqylardyń biri bolyp Shyǵys energetıkalyq kompanııa­sy kirisip, iri jobany qolǵa aldy. Investısııalyq qarjy quıdy. Sodan beri onyń “Dıorıt-LTD” dep atalatyn enshiles kásiporny Lenıngrad aýyldyq okrýginde qıyr­shyq tastar óńdeýmen aınaly­syp keledi. Munda “Dáýit-1”, “Dáýit-2” ken oryndary ornalas­qan. Osylardan alynǵan jaqpar tastar tóte jolmen óńdelip, turǵyn úı, jol, ónerkásip qurylystaryna paıdalanylady. Elimizdiń basqa óńirlerine de jóneltiledi. Reseıdiń Omby oblysynan da suranys túsip otyr. Osylaısha taý-ken ónerkási­bi­men qatar qurylys ındýstrııasy jandana tústi. Quny 3 mıllıon eýroǵa túsken tas ýatatyn eki fın qondyrǵysy satyp alyndy. Teh­no­logııalyq bazany jańartýdyń ar­qa­synda jyldyq ónim óndirý qýaty 90 myń tekshe metrge deıin artty. 113 adam ártúrli jumystarǵa tar­tyl­ǵan. Aldaǵy ýaqytta óndiristiń jyldyq qýatyn 800 myń tekshe metrge jetkizý mindeti tur. Bul maq­sat úshin 424 mıllıon teńgeniń taǵy bir jobasyn iske qosý kózdelgen. Bul salada birtalaı tájirıbe jınaqtaǵannan keıin Aısary ken ornyn ıgerý maqsatymen jalpy quny 1,2 mıllıard taǵy bir joba qolǵa alyndy. Oǵan “Aqtóbe-GLASS” JShS qarjy saldy. Bú­gin­de jylyna 340 myń tonna kvars qumyn baıytatyn fabrıka qury­ly­sy aıaqtalyp qaldy. 43 adam tu­raqty jumyspen qamtyldy. 1 shildede tolyq iske qosylady. Sonda qosymsha júz adam jumysqa ornalasatyn bolady. Biz kópten beri “Bogbı” JShS-men iskerlik baılanystamyz. Fır­ma aýdanda 235 myń gektar aýyl­sharýashylyq jerlerin ıgerip, as­tyq óndirisin damytýǵa aıtarlyq­taı úles qosyp keledi. Endi, mine, seriktestik úlken jo­balardyń biri – syıymdylyǵy 60 myń tonnalyq elevator salýǵa 750 mıllıon teńge qarjy tartty. Qazir 648 mıllıon teńge ıgerilip, kanadalyq ozyq qondyrǵylar ornatyldy. Astyq qabyldaý pýnkti kúzgi oraq bastalǵanǵa deıin paıdalanýǵa beriledi. Alda da biz úshin jańa óndiris oshaǵy bolyp tabylatyn taý-ken ónerkásibin jandandyrýdyń bar­lyq múmkindikterin qarastyratyn bolamyz. Zııadden MOLDAǴANAPOV,  Aqjar aýdany ákiminiń orynbasary. Soltústik Qazaqstan oblysy. “NURLY KО́ShTEN” ÚMIT KО́P Elbasy Nursultan Nazarbaev “tikeleı jeli” arqyly halyqpen qoıan-qoltyq tildeskende jergilikti jerlerdegi sheshimin kútken ótkir máseleler de sorpanyń betindegi maıdaı qalqyp shyǵady. Byltyr 13 qarashada Prezıdenttiń qatysýymen ótken “tikeleı jelide” bizdiń oblystan da kóptegen suraqtar tústi. Olardyń maǵynasy da san alýan edi. О́ıtkeni, ózin tolǵantqan ótkir máselelerdi Prezıdentke jetkizý úshin adamdar osy “tikeleı jelini” asyǵa kútkeni ras. Solardyń arasynda atajurtqa qonys aýdaryp jatqan aǵaıyndar da 12 suraq joldaǵan bolatyn. Olardyń barlyǵy derlik negizinen baspana máselesin qozǵaıdy. Burnaǵy jyldary ata qonysqa kelgenderdi memleket tegin baspanamen qamtamasyz etkeni belgili. Biraq keıingi jyldary ınflıasııanyń kúsheıýine baılanysty úı qymbattap ketti de, olarǵa naryqtyq baǵamen baspana satyp áperý múmkin bolmaı qaldy. Bir rettik kómek aqshaǵa jáne otbasynyń ár múshesine arnap bólingen qarjyǵa baspana kelmedi. Oǵan daǵdarys kelip kılikti. Sonyń saldarynan baspana máselesiniń oralǵandar arasynda ótkir turǵany ras. Keıingi jyldary Qostanaı oblysyna kóbine О́zbekstanda turatyn týysqandar qonys aýdaryp, olar oblys ortalyǵynyń irgesindegi Qostanaı aýdany men Rýdnyı qalasyna ornalasty. О́tken jyly qatarymyzdy 293 otbasy nemese 1166 adam tolyqtyrdy. Olardyń basym kópshiligi О́zbekstannyń kendi aımaǵynan kelgendikten, Rýdnyıdaǵy Sokolov-Sarybaı ken óndirý birlestigine jumysqa turdy. Elimizdegi “Nurly kósh” baǵdarlamasynan elge alýshylardyń kúter úmiti kóp. Bul is bizdiń oblysta da bastalyp ketti. Oblystyq máslıhat 2010-2011 jyldarǵa arnalǵan bul baǵdarlamanyń aımaqtyq atqarylatyn jumystary týraly sheshimin shyǵaryp ta qoıdy. Qostanaı qalasynyń irgesindegi Zarechnyı jáne Zatobol kentteriniń arasynan 2010 jyly oralǵandar qalashyǵy salynyp, onda 130 úı boı kótermek. Osy orasan zor jumys úshin respýblıka bıýdjetinen 915 mıllıon 800 myń teńge, jergilikti bıýdjetten 38 mıllıon teńge bólindi. Oblys qazynasynyń qarjysy bolashaq eldi mekenniń smetalyq-jobalyq jáne memlekettik saraptama jumystaryna jumsalýda. Qalashyqtyń irgetasyn qalaı beretindeı, qujattardyń barlyǵy da daıyn. Qazir osy qurylysty salatyn merdiger kásiporyndy tańdaý, kelisim jasaý jumystary júrýde. Endi Qostanaıda jer tońy ketip, kún jylysymen qalashyq úıleriniń irgetasy qalana bastaıdy. Atajurtqa kelgen aǵaıyndardy baspanamen qamtý isi munymen aıaqtalmaıdy, “Nurly kósh” sheńberinde 130 úı 2011 jyly da turǵyzylmaq. Bul úılerdiń barlyǵy da jeńildikpen satyp beriledi. 2008-2009 jyldary qarjylyq daǵdarys kezinde kelgen jáne ústimizdegi jyldyń kvotasymen qonys aýdarǵandarǵa jańa úıler usynylady. Endi jumyssyzdyq ta syrttan kelgen aǵaıynǵa qıyndyq týdyrmaı qoıǵan joq. Ásirese, aýyldyq jerlerge qonys tepkenderdiń barlyǵy birdeı jumys istep otyr desek, shyndyqqa saı kelmeıdi. О́zbekstannan kelgen qandastardyń basym kópshiliginiń kenshiler ekenin aıttyq. Aýyldyq okrýgterge, kásiporyndarǵa, aýdandar men qalalardaǵy jumyspen qamtý jáne áleýmettik baǵdarlamalar bólimderimen baılanys jasap, olarǵa jumys berilýin, kerek jaǵdaıda kásiptik qaıta daıarlyqtan ótýge jazylýyn da qadaǵalaımyz. О́zbekstannan kelgen aǵaıyndar jergilikti jerdiń jaǵdaıyna tez beıimdelip keledi, óıtkeni soltústik oblystardyń ereksheligine qaraı olar da orys tilin biledi. Munyń ózi olardyń ata jurtqa sińip, úırenip ketýdegi kóptegen qıyndyqtardy jeńýge septigi tıedi. Al “Nurly kósh” baǵdarlamasy alystan kelgen aǵaıyndar kerýeniniń júgin aýdarmaıtyn bolady. Almabek ShÁMShIEV, Qostanaı oblystyq kóshi-qon jáne  demografııa basqarmasynyń bastyǵy. QAMQORLYQ QAJET, QAMQORLYQ JASALADY Elbasymen “tikeleı jeli” ke­zinde Mańǵystaý oblysy turǵyn­dary­nyń tarapynan berilgen saýal­dardyń eń kóbi halyqty áleýmettik qoldaý, zeı­netkerlikke, múgedektik­ke, balalarǵa bir jolǵy beriletin tólemaqylar, oralmandar men jas otbasylarǵa kómek jáne halyqty jumyspen qam­týǵa baılanysty boldy. Soǵan oraı bizdiń basqarma tikeleı 58 saýalǵa, qosymsha, ıaǵnı bas­qarmalar men aýdan, qala ákim­dikterimen birlese, aqyl­dasa otyryp 72 saýalǵa jaýap berdik. Sol saýal­dar arasynda 15 jas otbasynyń jas otbasylarǵa Úkimet tarapynan qan­daı kómek kórsetiledi, balalar baq­shasyna bala ornalastyrý nege qıyn degen, jalpy jumysqa ornalastyrý jaıly saýal­daryna naqty jaýap be­rildi. Onda Qazaqstan Respýblıka­sy­nyń qolda­nys­taǵy zańnamalaryn­da kámeletke tolmaǵan balalary bar otbasylarǵa memlekettik ataýly kó­mek jáne 18 jasqa deıingi balalary bar tabysy tómen otbasylaryna ba­lalar jár­dem­aqysy tólenetini aıtyldy. Al eńbekke ornalastyrý jaıly óńirde osy jyly 74 joba iske asyp, 3555 jańa jumys orny ashylatynyn, son­daı-aq 400 áleýmettik jumys orny bolatyndyǵyn nazarǵa berdik. 2009 jyly 295 ká­siporynda 800-den astam jas mamandar praktıkasyn uıymdastyr­ǵan­byz. Ol jumysty odan ári jal­ǵastyrý kózdelýde. Jáne de eńbek­aqyny eki ese ósirý qolǵa alyndy. Iаǵnı, osy jyldan bastap memle­ket­tik bıýdjet qaraja­ty­na qosymsha jumys berýshi kásip­oryndar esebinen sondaı aqsha qosý sharalary alyndy. Osy tusta bıyl toılanatyn Uly Jeńistiń 65 jyl­dy­ǵyna oraı biraz saýaldar tústi. Jeke azamattardyń aryz­daryn al­dyq. Onda tyl arda­gerleri márte­be­sin berý týraly saýal-usynys bar bo­latyn. Bul máselege oraı jer­gi­likti ákimdikter janyndaǵy arnaıy komıssııalarmen birlese jumys jasaý oń sheshimin beredi dep otyrmyz. Jalpy, Elbasymen “tikeleı jeli” mańyzdy máseleler qozǵaýy­men qundy bolyp, halyq úshin paıdaly da qajet ekendigin kórsetti. Ásirese, halyqqa áleýmettik kómek kórsetýde jergilikti organdardyń árqashan birlese, aqyldasa jumys jasaýynyń bereri mol ekendigin baıqatty deýge ábden bolady. Gúlmıra QALMURATOVA, Mańǵystaý oblystyq halyqty jumyspen qamtýdy úılestirý jáne áleýmettik baǵdarlamalar  basqarmasynyń bastyǵy. SURAQ QOIYLDY, DEMEK MÁSELE BAR Elbasynyń “tikeleı jeli” arqyly jurt­shy­lyqpen júzdesýi kezinde oblys ortaly­ǵy­nan 135 suraq, usynys túsken bolatyn. Mu­nyń barlyǵy qala ákimdiginde qaraldy. Elba­syna suraq qoıǵan adamdardyń deni soǵys arda­gerleri jáne tyl eńbekkerleri, zeınet­kerler, densaýlyǵyna baılanysty múgedekter, kóp balaly otbasylar, elge oralǵandar, jetim jasósipirimder, memlekettik qyzmetkerler, bıýdjettik mekemelerdiń qyzmetshileri. Suraq­tardyń jalpy sıpaty memlekettik turǵyn úı qorynan berilgen turǵyn úı alý jáne je­ke­she­lendirý, sondaı-aq turmys jaǵdaıyn jaq­sartý sharttary, turǵyn úı-kommýnaldyq sharýa­shylyq (aýlalardy kóriktendirý, PIK jumysy, jylýmen, elektrmen qamtý, apattyq jaǵdaıdaǵy avtoturaqtar jáne jaramsyz turǵyn úıler); Pavlodar qalasy jáne Pav­lodar oblysynyń ataýyn aýystyrý, áleý­mettik orta, sondaı-aq, balalardy balabaq­shaǵa ornalastyrý máseleleri boıynsha qoıyldy. Uly Otan soǵysyna qatysqan Andreı Grıgorevıch Dvoınosqa onyń 2009 jylǵy 25 qarashada berilgen ótinishi negizinde Ledovskıı kóshesi, 179/4 úıden №7 páter aqysyz menshik ıeligine berildi, al azamat Marat Smaǵulovtyń jıenine 2009 jyldyń 23 qarashasynda Pavlodar qalasynyń №17 bala­baqshasyna joldama berildi, azamatsha Larısa Aleksan­drov­na Kıselevanyń ótinishi boıynsha, Sıbırskıı kóshesi, 89 úı janyndaǵy avtobýs­tar men marshrýtty taksılerdiń apattyq jaǵ­daıdaǵy aıaldamasyn alyp tastaý maqsatymen “Ostanovka zapreshena” jol belgisi orna­tylǵan. Sol sııaqty, qazir Uly Otan soǵysyna qatysqan F.Sharıpovtiń ózine berilgen páterdi jekeshelendirý jaıynda ótinishi oryndaldy. Oblys ortalyǵynda turatyn azamatsha A.K.Sıt­kalovanyń balkonyna pandýs orna­tylady. Áseldiń ótinishi boıynsha Lomov k-si, 179/4 úıinde jóndeý júrgizgen “Remstroı” JShS kásipornyna №56, №59, №74 №75 páterlerdiń qabyrǵalaryn jóndeýdegi sapasyz at­qarylǵan jumystardy jóndeý týraly uı­ǵarym joldandy Almagúl Naýryzbaevanyń ótinishi boıynsha Kenjekól aýylyn elektr qýatymen qamtamasyz etý torabynyń quryly­syn, onyń ishinde atalǵan aýylǵa 3 kireberis jo­lyn salý jáne 2010 jyly bolashaqta EQJ tartý boıynsha smetalyq jobalyq qujattar ázirlenýde respýblıkalyq bıýdjetten 15 mıl­lıon teńge bólindi. Azamatsha G.F.Rahmanova­nyń qyzy J.K.О́telbaevanyń oqýyn aıaqta­ǵannan keıin jumysqa qabyldaý máselesi oń sheshimin tabatyn bolady. Natalıanyń ótinishi boıynsha 2010 jylǵa arnalǵan Pavlodar qa­lasynyń ishki aýlalaryn kóriktendirý jos­pary­na sáıkes Gagarın k-si, 87 úıdiń aýlasyna jóndeý jumystary 2010 jylǵa josparlandy. Isten shyqqan gaz taratý qondyrǵylaryna (GRÝ SÝG) demontaj jasaý jáne osy maqsattarǵa 2010 jyly 46 mıllıon 450 myń teńge qarajat bólindi, Ekaterına Ýrbannyń ótinishi boıyn­sha, 2-shi Pavlodardyń kósheleri men jaıaý jol­daryn asfalttaý “Pavlodar qalasynyń kólik ınfraqurylymyn damytý” josparyna sáıkes 2015 jylǵa deıingi bolashaq josparǵa engizildi, kóshelerge jaryq tartý 2010 jyldyń bıýd­jetinde qaralady. Olganyń ótinishi boıynsha, 2010 jyldyń 1-shi jarty jyldyǵyna bel­gilengen “Alıýmınstroı” aýdany josparynyń jobasy ázirlengennen keıin, eski turǵyn úılerdi buzý tetigi anyqtalady jáne turǵyndardy kóshirý máseleleri sheshiledi. Oblys ortalyǵyndaǵy Iа.Gerıng kóshesiniń joly 2010 jylǵa arnalǵan josparǵa alyndy. Juldyz Qalıevanyń ótinishi boıynsha, Gen. Dúısenov, Estaı-Gorkıı kósheleriniń as­falt­beton jabyndysyn jóndeý, onyń ishinde Mır jáne Lermontov kósheleriniń Krýpskaıa kóshesimen qıylysynda ortasha jóndeý jumystaryn júrgizý boıynsha QazJZI “Izyskatel” JShS qaıta qurý jobasyn ázirledi jáne ol jobany qarjylandyrý 2010 jylǵy bıýdjettiń qosymsha shyǵyndar bóligine engizildi. Al qalǵan suraqtar boıynsha qazir birqatar jumystar atqarylýda. Baqytjan JOLAMANOV,  Pavlodar qalasynyń ákimi.