Elimizde jańǵyrmaly energııa kózderin satyp alýmen aınalysatyn «JEK boıynsha esep aıyrysý ortalyǵynyń» qurylǵanyna bıyl 5 jyl toldy. Bul ortalyq ulttyq elektr jelileriniń júıelik operatory KEGOC kompanııasynyń enshiles kásiporny retinde jumys atqaryp keledi. Bıylǵy kóktemde ótken aýksıonnyń nátıjesinde atalǵan ortalyq 250 MVt elektr óndiretin 19 ınvestormen kelisimshartqa otyrypty.
«JEK boıynsha esep aıyrysý qarjy ortalyǵy» JShS Bas dırektorynyń orynbasary Jeńis Dúısenovtiń aıtýynsha, ortalyq 5 jyl ishinde uzaqmerzimdi kepildendirilgen kelisimder jasap, ınvestorlarmen qoıan-qoltyq jumys atqaryp keledi.
Búginde elimizde jańǵyrmaly energııa óndiretin 25 stansa iske qosylǵan. Respýblıka boıynsha «jasyl energııanyń» kólemi 430 MVt. Bul jalpy kórsetkishtiń 1 prosentin quraıdy. 2020 jylǵa qaraı jańǵyrmaly energııanyń úlesin 3 prosentke jetkizý kózdelip otyr.
Energetıka mınıstrliginiń Jańǵyrmaly energııa kózderi boıynsha departamentiniń dırektory Aınur Sospanovanyń aıtýynsha, 2013 jylǵa deıin ınvestorlar úshin naqty kimmen kelisimshart jasasý, onyń talaptaryn anyqtaý kúrdelene túsken edi. Osy máseleni sheshý úshin zańǵa tolyqtyrýlar men ózgerister engizilip, JEK boıynsha esep aıyrysý ortalyǵy quryldy.
− Memleket pen ınvestor arasyndaǵy túıtkilder zań aıasynda naqtylanyp, ekijaqty baılanys aıqyndala tústi. Ekinshiden, ınvestorlar salǵan qarajatyn kim arqyly jáne qalaı qaıtaratyndaryn túsindi. Bul óz kezeginde jumystyń ilgerileýine yqpal etip otyr. 5 jyl ishinde ortalyqtyń atqarǵan jumystary nátıjeli boldy dep aıtýǵa tolyq negiz bar, – dedi departament dırektory.
Búginde elimizde Birikken Arab Ámirlikteri, Qytaı, Eýropa elderinen keletin ınvestorlar kún energııasynan qýat alatyn iri stansalar salýǵa nıet bildirgen.
Balamaly energııa kózderin óndirý úshin arnaıy tehnologııalar qoldanylady. Onyń naryqtaǵy baǵasy da asa qymbat bolyp otyr. Sol sebepti bul saladaǵy jobalardyń, oǵan salynatyn ınvestısııanyń da baǵasy joǵary bolatyny túsinikti. Tarıf quny tym aspandap ketpeýi úshin memleket aýksıon ótkizýdi qolǵa alǵan.
− Jańǵyrmaly energııa kózderinen túsetin tabysty el ekonomıkasyna baǵyttaý sharalary qolǵa alyndy. Bul rette aldymen ınvestorlardy aýksıon arqyly anyqtaý tájirıbesi engizilip otyr. Bul álemniń ozyq elderinde tıimdiligin kórsetken bastama dep aıta alamyz. Kóktemde ótken aýksıonda 250 MVt elektr energııasyn óndirý belgilense, aýksıon arqyly ondaǵy tarıfterdiń baǵasyn 20-25 prosentke arzandatýǵa múmkindik aldyq. Aýksıonnyń ekinshi tolqyny 3-18 qazan aralyǵynda ótkiziledi. Kúzgi maýsymda bul salada básekelestik orta qalyptasyp, iri ınvestorlar keledi degen oıdamyz, – dedi Energetıka mınıstrligi JEK departamentiniń dırektory Aınur Sospanova.
Búginde Qazaqstanda jasyl energııany damytýǵa baǵyttalǵan 63 joba iske qosylǵan. Bul jobalarǵa 50-ge jýyq ınvestordyń 500 mln dollarǵa tarta qarajaty salynǵan. Aıta keterligi, teńgeniń dollarǵa shaqqandaǵy baǵamynyń turaqty bolmaýy ınvestorlar úshin kúdik týdyrady. Bul máseleni sheshý úshin memleket tarıfterge ındeksasııa jasap otyr. Iаǵnı, 70 prosent teńgeniń dollarǵa shaqqandaǵy baǵamy esepke alynatyn bolsa, qalǵan 30 prosent ınflıasııaǵa táýeldi bolmaq. Bul kelisimge ınvestorlar da qanaǵattanyp otyr.
Erkejan AITQAZY,
«Egemen Qazaqstan»