Atyraýda «Medısınalyq kómektiń sapasy men qoljetimdiligin arttyrý» taqyrybynda eki kúndik óńiraralyq konferensııasy ótip jatyr, dep habarlaıdy Atyraý oblysynyń О́ńirlik kommýnıkasııalar qyzmeti.
Konferensııaǵa medısınalyq uıymdardyń ókilderi, Aqtóbe, Mańǵystaý, Batys Qazaqstan oblystary ákimderiniń orynbasarlary, densaýlyq saqtaý, qoǵamdyq damý, qarjy, eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrlikteriniń ókilderi qatysty.
Konferensııanyń basty spıkeri Densaýlyq saqtaý mınıstri Eljan Birtanov boldy. Mınıstrdiń aıtýynsha, ulttyq densaýlyq saqtaý júıesi qyzmetiniń oń nátıjelerine qaramastan, jergilikti jerlerde medısınalyq qyzmet kórsetýdiń qoljetimdiligi men sapasy, medısına qyzmetkerleriniń biliktiligi jáne qamtamasyz etilýi problemalary saqtalýda.
- Biz turǵyndardyń barlyq shaǵymdary men ótinishterin taldadyq. Birinshi kezekte - medısınalyq kómek kórsetýdiń sapasy. Eń aldymen, bul dárigerlerdiń qoljetimdiligi, naýqastyń aýyrǵan jaǵdaıda qajet dárigerge qalaı qol jetkizýge bolatyndyǵy, qajet rásimderden túgel qalaı ótýge bolady, tekserýden ótý, emdelý, - dedi Eljan Birtanov. - Pasıentterdiń qanaǵattanbaýy bar. Kóbinese bul qanaǵattanbaý dárigerlerdiń tómen biliktiligi retinde túsindiriledi. Medısına qyzmetkerleriniń tapshylyǵyn qosa alǵanda, mundaı problema bar. Jıi olar kommýnıkatıvtik qabilettilik máseleleri, pasıentterge qajet usynystardy durys jetkizý. Ekinshi orynda dári-dármekter men medısınalyq tehnologııalardyń qoljetimdiligi máseleleri. Dórekilik týraly shaǵymdar kóp, uzyn-sonar kezek máselesi bar. Muny negizgi jalpy máseleler dep ataýǵa bolady. Mınıstrlik problemalardy anyqtap, júıelik sharalar qabyldaý kerek dep esepteımiz. Árıne, biz barlyq problemalardy baqylap otyramyz, árbir naqty jaǵdaıda óz ustanymymyz bar. Degenmen, bul másele jergilikti deńgeıde, aýmaqtyq bólimsheler, medısınalyq mekemelerdiń bas dárigerleri, ákimder deńgeıinde sheshilýi tıis. Biz problemany tereńirek qaraýymyz kerek jáne zańnamalyq deńgeıde, qarjylandyrý, osy máselelerdi sheshetin kadrlardy daıarlaý deńgeıinde qadamdar jasaýymyz kerek.
Mınıstrdiń aıtýynsha, búgingi tańda bir dárigerge júkteme ortasha eseppen 1900 adamdy quraıdy, qalalyq emhanalarda ol 3 myńǵa jetedi.
- Onda bizde eki dárigerdiń ornyna bir adam jumys jasaıdy. Bul kadr jetispeýshiliginen alys. О́kinishke qaraı, bas dárigerlerge qyzmetkerlerdiń jetispeýshiligi qolaıly bolatyn qarjylandyrý júıesin qurdy. О́ıtkeni qarjylandyrý halyqtyń jan basyna shaqqandaǵy negizi bolyp tabylady. Budan basqa, biz emhanalardyń sanyn kóbeıtý, aýrýhanalar men aýrýhana tósekteriniń sanyn azaıtý normatıvin ázirledik. Dárigerlik tájirıbe neǵurlym kóp bolsa, emhanalar soǵurlym kóp, stasıonarlyq emdeýdi qajet etetin naýqastar az bolady. 2017 jyldyń basynda bizde bir aýrýhanaǵa 130 tósek boldy. Bul aýrýhana emes, bólim dep aıtýǵa bolady, - dedi mınıstr. - Úlken qalalarda, mysaly, 1,5-2 myń oryndyq 2-3 aýrýhana bolýy kerek. Bizde bir aýrýhanada 7-8-ge deıin jetedi. Sondyqtan biz biriktirdik, búgingi kúni 32 aýrýhana biriktirildi. Jyl saıynǵy únemdeý 27 mıllıard teńge. Elimizdegi árbir dárigerge aıyna ortasha eseppen 100 myń teńgeni únemdeı alamyz. Osynyń arqasynda bas dárigerlerdiń, ákimshilerdiń, býhgalterlerdiń jáne t.b quramyn ustaı alamyz.
Birtanov atalǵan máselelerdi sheshý úshin mınıstrlik medısınalyq kómektiń sapasyn jaqsartý boıynsha sharalar keshenin qabyldaıtynyn atap ótti. Atap aıtqanda, memlekettiń mindettemeleriniń naqty shekaralary bar, mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrýdy (MÁMS) engizýmen birge tegin medısınalyq kómektiń kepildendirilgen kóleminiń (TMKKK) jańa modeli ázirlendi jáne engizilýde.
- Tegin medısınalyq kómektiń kepildi kóleminiń jıyntyǵy barlyq turǵyndar úshin eń tómengi áleýmettik standart bolady. Ol alǵashqy medısınalyq-sanıtarlyq kómekten, shuǵyl medısınalyq kómekten, klınıkalyq-dıagnostıkalyq qyzmetterden, tegin dári-dármekpen qamtamasyz etýden, sondaı-aq negizgi, onyń ishinde áleýmettik mańyzdy aýrýlar boıynsha josparlanǵan stasıonarlyq kómekten turady», - dedi Eljan Birtanov.
Mınıstr TMKKK jańa modelin engizý aıasynda aýrýlardyń 262 tobyn az tıimdi dıspanserleýdi aýrýlardyń otyz tobyn basqarý baǵdarlamasyna transformasıalaýdy jalǵastyrý usynylady. Arterıaldy gıpertenzııa, júrektiń ıshemııalyq aýrýy, qant dıabeti, onkologııa, týberkýlez jáne basqalar sııaqty áleýmettik mańyzdy aýrýlardy qosa alǵanda, ólimniń 70%-in, aýrýshańdyqtyń 80%-in anyqtaıtyn negizgi aýrýlardy, sondaı-aq halyqtyń ómir súrý uzaqtyǵyn baqylaýdy qamtamasyz etedi. Jańa modeldi engizý TMKKK-ti memlekettik qarjylandyrý jáne Áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qoryna jarnalar esebinen qarjylandyrýdyń tapshylyǵyn birtindep joıýǵa múmkindik beredi. Búgingi tańda Qor shamamen 100 mlrd. teńge jınady, 2020 jylǵa qaraı ol 217 mlrd. teńgege deıin ósedi.
Eljan Birtanov iskerlik kedergilerdi azaıtý jáne densaýlyq saqtaý júıesindegi básekelestikti damytý taqyrybyna toqtaldy. Atap aıtqanda, ol medısınalyq qyzmetter naryǵynda básekelestikti arttyrý maqsatynda kepildendirilgen tegin medısınalyq kómektiń júıesinde jeke jetkizýshilerdiń úlesin ulǵaıtý boıynsha jumystar júrgizilgenin atap ótti. Aqparattyq júıelerdi jetildirý, qajettilikti qalyptastyrý jáne árbir naýqas boıynsha dári-dármekterdiń paıdalaný monıtorıng júrgizilýde. Bul dári-dármekterdi satyp alýdy, berýdi jáne esepten shyǵarýdy aty-jónin kórsetip dál josparlaýǵa, sondaı-aq jergilikti jerlerde dárilerdiń qaldyqtaryna tikeleı baqylaý jasaýǵa múmkindik beredi, - dedi Birtanov.
Atyraý oblysy ákiminiń orynbasary Nursáýle Saılaýova densaýlyq saqtaýdy damytýdyń negizgi baǵyttaryn jáne óńirlik deńgeıde mindetti áleýmettik saqtandyrýdy engizý boıynsha sharalardy júzege asyrý týraly aıtyp ótti. Búginde Atyraý oblysynda 141 medısınalyq mekeme medısınalyq kómek kórsetedi jáne pasıentterge keńes beredi. 2018 jyly oblystyń densaýlyq saqtaý salasyn jalpy qarjylandyrý 27,9 mlrd. teńgeni qurady.
- Oblystyń densaýlyq saqtaý sektoryndaǵy problemalardyń biri -kadr jetispeýshiligi. Osy máseleni sheshý úshin keń kólemde jumys júrgizildi. Atap aıtqanda, oblysta medısına qyzmetkerlerin tartý máselesi sheshilýde, 72 dárigerge qyzmettik páterler berildi. Jyl saıyn jas mamandardy daıarlaýǵa granttar bólinedi. 2017 jyly 35 grant, bıyl 54 grant bólindi, -dedi Nursáýle Saılaýova. - Medısına qyzmetkerleri úshin áleýmettik paket ázirlendi. Osy jyldyń alǵashqy segiz aıynda oblysta 625 myń adamǵa 1462 dáriger medısınalyq qyzmet kórsetti. Eki qalalyq aýrýhanada meıirbıkelik úı kútiminiń ámbebap-progressıvti modeli engizildi. 100-den astam medısına qyzmetkeri oqytyldy. Budan basqa, qalalyq perzenthananyń bazasynda jáne Atyraý medısınalyq kolledjinde zamanaýı qurylǵylarmen jabdyqtalǵan Sımýlıasııalyq ortalyq pen synyp ashyldy. Bul dárigerler men stýdentterdiń kásibı deńgeıin arttyrýǵa múmkindik beredi.
Qoǵamdyq damý mınıstrliginiń Azamattyq qoǵam isteri komıtetiniń tóraǵasy Álııa Ǵalymovanyń, Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý vıse-mınıstri Narıman Muqyshevtiń baıandamalarynda da medısınalyq kómektiń sapasy men qoljetimdiligin arttyrýdyń ózekti máseleleri aıtyldy. Áleýmettik qamsyzdandyrý júıelerine qatysý máselelerinde azamattyq qoǵamnyń róli, sondaı-aq, ózin ózi jáne beıresmı jumyspen qamtylǵan adamdardy formalızasııalaý máseleleri talqylandy. Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstrliginiń Memlekettik kiris komıteti tóraǵasynyń orynbasary Madı Takıev azamattardyń mindetti áleýmettik saqtandyrýdy jáne jalpyǵa birdeı deklarasııany engizý kezinde azamattardyń salyqtyq mártebesin qamtýdy keńeıtý týraly aıtty.
Konferensııaǵa qatysýshylar pikir almasyp, problemalardy talqyǵa saldy, olar medısınalyq kómektiń sapasy men qoljetimdiligin arttyrý úshin zańnamany qabyldaý kezinde paıdaly bolmaq.