Osy aptada ǵylym, ekonomıka, beıbitshilik salalary boıynsha Nobel syılyǵynyń laýreattary anyqtaldy. Ekinshi dúnıejúzilik soǵystan beri bıyl birinshi ret ádebıet salasy boıynsha Nobel syılyǵy berilmeıdi.
Shved akademııasynyń múshesi Katarına Frostensonnyń kúıeýi Jan-Klod Arnoǵa baılanysty byltyr buqaralyq aqparat quraldaryn jaılaǵan daý-damaıdyń kesiri akademııaǵa da tımeı qoımady. Bul tartysqa baılanysty birneshe akademık keńesten shyqqany týraly da aqparat tarady. (Ol aqparattarda eki-úsh jyl Nobel syılyǵynyń ıegerleri týraly jasyryn aqparat Shved akademııasynyń resmı málimdemelerinen buryn shyǵyp ketkeni aıtylǵan). Sodan keıin akademııa bıylsha jeńimpazdyń atyn atamaı, kelesi jylǵa qaldyrǵanyn málimdegen bolatyn. Keler jyly eki Nobel syılyǵy ıesiniń esimin estýimiz múmkin.
Jan-Klod Arnony zorlyq isine qatysty eki jylǵa sottap, bas bostandyǵynan aıyrdy. Al oqyrmandar bıyl Nobel syılyǵynyń jeńimpazy anyqtalmaǵandyqtan kóp nárse joǵaltty. Quartzy basylymynyń sarapshylary kerisinshe kitap saýdasyna munyń eshqandaı áseri bolmaıdy degen pikirde.
Nobel syılyǵynyń ıegerin sonshalyqty tez anyqtaýdyń eshqandaı qajettiligi joq. Kóbine kózi tiri kezinde jetken jetistikterge beriletin syılyq bolǵandyqtan, asyqpaı oılanǵan da jón. AQSh-tyń kitap palatasynyń syılyǵy, ıa Býker sııaqty bir jyldaǵy úzdik kitapqa berilmegen soń, aptyǵatyn eshteńe joq. Jaqsy kitapqa Nobel syılyǵy elý jyldan keıin de buıyrýy múmkin dep esepteıdi sarapshylar.
2016 jyly Bob Dılan eń úlken ádebı syılyqty jeńip aldy. Biraq bul baspagerler úshin bas qatyratyn sharýa boldy. О́ıtkeni kitapqa arnalǵan syılyq, sýret japsyryp taratatyn dúnıe emes. Qazylar alqasy jınalyp, qalyń jurtshylyq shýlap qabyldaıtyn, skeptıkalyq kózqarasta bolatyn shyǵarmalardy izdeıdi. Bul kúshti marketıngilik qural bolyp tur. Ádebı syılyqtan góri, jarnamasynan túsetin qarjy kóp.
Syılyq jazýshylarǵa árqalaı áser etedi. Al oqyrmandar, syılyq ıegeri ataqty bolmasa, kóp nárse utady. 2014, 2015 jyldary Patrık Modıano men Svetlana Aleksıevıch jeńimpaz atanǵanda kóp tilderge aýdarylyp, kitaptary mol satyldy. Álem oqyrmandary ózderine ádebıettiń jańa esigin ashqandaı boldy. Al endigi Nobel ıeleri dál sondaı áser syılaı ala ma?
Baǵashar TURSYNBAIULY,
«Egemen Qazaqstan»