Qońyr kúzdiń bel ortasy – qazan aıynyń qońyr salqyn kúnderiniń birinde Memleket basshysy N.Á.Nazarbaev áleýmettik-ekonomıkalyq damý deńgeıi jóninen respýblıka óńirleri arasynda aldyńǵy lekte júrgen Aqtóbe oblysynda bolǵan edi.
Osy sapary kezinde Prezıdent jergilikti atqarýshy organdardyń aldyna birqatar naqty tapsyrmalar berip, jańa mindetter júktedi. Ári Elbasy bul tapsyrmalardyń deni buǵan deıingi bes áleýmettik bastamada kórsetilgen tujyrymdardan jáne Qazaqstan halqyna Joldaýynda aıtylǵan talaptardan turatynyn atap kórsetti.
Sonymen birge N.Nazarbaev Aqtóbe oblysyna sapary kezinde mundaǵy birqatar óndiristik, áleýmettik jáne mádenı-sport nysandarynyń jaı-kúıimen tanysý barysynda jergilikti ókiletti organdarǵa taǵy da birqatar jańa mindetter júktedi. Bulaı bolatyn jóni de, reti de bar ekeni aıdan anyq. О́ıtkeni Aqtóbe elimizdiń batys bóligindegi damý qarqyny joǵary, keleshegi kemel de jarqyn aımaq bolyp otyr. Prezıdent tapsyrmalary birinshi kezekte osyndaı qarqyndy is-qımyldy báseńdetip almaý qajettiliginen týyndaǵany talassyz.
Aqtóbe oblysynyń ákimi Berdibek Saparbaevtyń aıtýynsha, óńirde Elbasy tapsyrmalary oıdaǵydaı oryndalyp keledi. Prezıdenttiń oblys basshysyna ári ókiletti organdarǵa bergen tapsyrmasy san taraý. Onyń qaı-qaısysy da salmaqty, ári árqaısysynyń arqalaıtyn áleýmettik júgi aýyr deýge bolady. Sonyń ishinde Memleket basshysy qoıǵan keıbir tapsyrmalardyń jaı-kúıine toqtala ketsek, turǵyndardy baspanamen qamtamasyz etý máselesi aýyzǵa birinshi oralady. Naqty aıtqanda bilikti, kásibı deńgeıi joǵary pedagogterge, medısına men polısııa qyzmetkerlerine jáne ózge de qajetti mamandarǵa ıpotekanyń qoljetimdi bolýyn júzege asyrý úshin ne isteldi?
Buǵan qatysty aıtar bolsaq, bıylǵy qyrkúıek aıynda Aqtóbe oblysy ákimdigi men «Baspana ıpotekalyq uıymy» AQ arasynda kelisim jasaldy. Soǵan sáıkes Prezıdent atap kórsetken mamandyq ıelerin qoldaý men qamtý úshin eki mıllıard teńge qarajat bólý qarastyrylǵan. Mundaǵy bastapqy jarna tóleý mólsherin on paıyzǵa deıin kemitý jóninde uıǵarymdar jasalǵan. Bul úshin birinshi kezekte jergilikti bıýdjetten alǵashqy jarna kólemin sýbsıdııalaý úshin eki júz elý mıllıon teńge bólingen. Bul oraıda bıylǵy meje eki júz elý mamandy qamtýǵa eseptelse, aldaǵy jyly bul kórsetkish eki esege deıin ulǵaımaq.
Prezıdenttiń taǵy bir tapsyrmasy – turǵyndardyń tabysyn kóbeıtý jáne óndiristik kásiporyndardaǵy jumysshylardyń jalaqysyn ósirý. Onyń oryndalý barysyn ekinshi qoıylǵan máseleden tarqatsaq, óndirisi men ónerkásibi keńinen órken jaıǵan óńirde jyl saıyn iri jáne ortasha deńgeıdegi kásiporyn basshylary men oblys ákimdigi arasynda jalaqy mólsherin ósirý jóninde kelisimsharttar jasaý dástúrge engizilgen. Onyń oryndalýyn arnaıy qurylǵan jumys toby baqylap otyrady. Aıtalyq bıylǵy jyldyń 5 qazany kúni Memleket basshysynyń Qazaqstan halqyna Joldaýy jarııalana salysymen óńirde jalaqysy tómen jumysshylardyń eńbekaqysyn kóterý jóninde shuǵyl is-qımyl sharalar kesheni ázirlendi. Oǵan óńirdegi 518 kásiporyn tartyldy. Buǵan qosa aldaǵy jyldyń basynda óńirdegi 53 iri kásiporyn men osy qurylymdardyń janyndaǵy servıstik kompanııalarda jalaqy mólsheri 7 paıyzdan 20 paıyzǵa deıin ulǵaımaq. Kórsetilgen mejeniń óz ýaqytynda oryndalýy úshin Joldaý jarııalanǵan kúnnen bastap qoıylǵan máselege oraı tıisti túsindirý jumystary qolǵa alyndy.
Joldaýda qazaqstandyqtardyń eń tómengi jalaqysy aldaǵy jyldyń 1 qańtarynan 42 000 teńgege deıin kóteriletini aıtyldy. Al Aqtóbe óńirinde buǵan deıingi jasalǵan taldaýlar men zertteýler onyń mólsheri 35 000 teńge tóńireginde ekenin aıǵaqtaıdy. Osy mólsher aldaǵy 2019 jyldyń 1 qańtarynan bastap respýblıkalyq deńgeıge kóterile ala ma? Prezıdenttiń «Aqtóbe ındýstrııalyq aımaǵynda» ornalasqan «Faeton» kólik-logıstıka ortalyǵynda óndirisshilermen kezdesýi kezinde óńir basshysy Berdibek Saparbaev Elbasyny dál osylaı bolatynyna sendirdi. Iаǵnı buǵan deıin 35000 teńge jalaqy alyp kelgen barsha aqtóbelikterdiń eńbekaqysy 2019 jyldyń 1 qańtarynan bastap ósetini jóninde ýáde berdi.
Elbasy belgilep bergen bes áleýmettik bastamada óńirlerde jastar men stýdentterge jáne jas otbasylarǵa arnalǵan jańa jataqhanalar qurylysyn salý qajettigi kórsetilgeni málim. Aqtóbege jumys sapary barysynda Prezıdent bul máseleni jergilikti ókiletti organ jetekshilerine taǵy da shegelep tapsyrdy. Ras bul jóninde ázirge shuǵyl joba belgilenip naqty jospar jasala qoımaǵan sekildi. Degenmen aldaǵy kúnderde Prezıdent tapsyrmasynyń naqty deregi men dáıegi belgili bolary anyq.
Sondaı-aq Memleket basshysy Aqtóbe oblysyna sapary kezinde oblys ákimine úsh aýysymda oqıtyn bilim ordalary men apatty jaǵdaıdaǵy, mektepterdi joıý jóninde naqty tapsyrma berdi. B.Saparbaevtyń aıtýynsha, qazirgi kúni oblysta 14 úsh aýysymdaǵy jáne 7 apatty jaǵdaıda turǵan mektep ǵımarattary bar. Endeshe Elbasy tapsyrmasy qalaı oryndalmaq? Bul saýalǵa jaýap qaıtarǵan óńir basshysy qazirgi boı kótergen nysandar qurylysy aıaqtalsa, sonymen birge aldaǵy jyly alty mektep turǵyzylsa, oblysta úsh aýysymdyq jáne apatty jaǵdaıdaǵy mektepter máselesi tolyǵymen sheshimin tappaq. Osy arada bir jaǵymdy derekti oqyrmandarǵa jetkizýdiń oraıy kelip tur. Bul bıylǵy oqý jylynda óńirde mektep tabaldyryǵyn attaǵan balalar sanynyń bes myńǵa kóbeıgeni. Munyń ózi aımaqtaǵy demografııalyq ahýaldyń jaqsarǵanyn kórsetedi.
Prezıdent aqtóbeliktermen kezdesý sátinde shaǵyn aýyldar men eldi mekenderdi retteý máselesine de nazar aýdardy. Ári munda turatyn aǵaıyndardyń bolashaǵy ne bolmaq degen saýal tastady. Buǵan jaýap retinde oblys ákimi Berdibek Saparbaev shaǵyn, ómir súrý úshin tıimdiligi tómen aýyldardyń jaı-kúıine tıisti taldaýlar jasalǵanyn aıtyp berdi. Onyń aıtýynsha, oblystaǵy keıbir eldi mekender perspektıvasy joq bolǵandyqtan jabylýy múmkin. Jabylyp jatqandary da bar. Mundaı qaýip sol shaǵyn aýdandardaǵy mektepterge de tónip tur. Mundaı jaǵdaıda bul sanatqa kiretin aýyl turǵyndaryn kórshi aýmaqqa kóshirý, el-jurtty yńǵaıly qonysqa shoǵyrlandyrý sharalary júrgizilip, oqýshylar irgeles iri aýyldardaǵy mektepterge aýystyrylmaq. О́ńir basshysynyń aıtýynsha, bolashaǵy mol aýyldarda mektepter janynan ınternattar salý men ashý jumystary qolǵa alynbaq.
Memleket basshysynyń oblys ákimderine bergen basty tapsyrmasynyń biri ekonomıkany damytýǵa kóbirek ınvestısııa tartý ekeni belgili. Bul mindet oblysta oıdaǵydaı oryndalyp keledi. Mysaly, ótken jyly bul maqsatta 480 mıllıard teńge tartylsa, aldaǵy meje – jarty trıllıondyq kórsetkishke jetý.Osy tusta aıta keterlik taǵy bir jaıt, bıýdjet arqyly keletin ınvestısııaǵa jergilikti ókiletti organ basshysynyń qatysy az ekendigi. Al eger olar Elbasy shegelep aıtqandaı bıýdjetten tys ınvestısııa kólemin kóbeıtýge qyzmet jasasa, bul basqa áńgimeniń enshisi. Osy oraıda oblysta bıýdjetten tys ınvestısııa jalpy ınvestısııanyń 85 paıyzyn quraıtyny, al syrtqy ınvestısııa mólsheri 35 paıyzdan asqany Prezıdent tarapynan oń baǵasyn alǵanyn da aıta ketkendi jón kóremiz.
Sóz sońynda Memleket basshysynyń Aqtóbe oblysynda eksporttyq taýarlardyń úlesin barynsha kóbeıtip, ımportty meılinshe azaıtý jónindegi tapsyrmasyna kelsek, munda syrtqy taýar aınalymynyń kólemi bes mıllıard teńgeden áldeqaıda asyp túskeni oń nátıjeniń belgisindeı áser qaldyrady. Osy qomaqty somanyń túıeniń tabanyndaı tórt mıllıard teńgesi eksporttyń úlesine tıesili ekeni de súıinishti jaıt.
Bir sózben aıtqanda, Aqtóbe aımaǵynda Prezıdent tapsyrmalarynyń oryndalýy joǵary deńgeıde dep oı túıe alamyz. Eń bastysy óńirde ýáde men úddeniń úılesimi jáne kelisti kelisimi bar.
Temir QUSAIYN,
«Egemen Qazaqstan»
AQTО́BE