Nebári 10 jasynda óner keńistiginde jańalyq jasap, alǵashqy klassıkalyq týyndysyn ómirge ákelgen álemdegi eń jas kásibı kompozıtor Rahat-Bı Ábdisaǵın esimimen Qazaq eli Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy aıasyndaǵy «Qazaqtyń 100 jańa esimi» jobasy barysynda etene tanysty. Joba jeńimpazdaryn quttyqtaý saltanatynda Prezıdent jas darynnyń teńdessiz shyǵarmashylyq qabiletine tánti bolyp, órimtal talant ónerin áıgili Mosart shyǵarmalarymen teń qoıa tańdanǵany da dál osy sát bolatyn.
Nazerke JUMABAI,
«Egemen Qazaqstan»
Al kompozıtordyń zamandas dosy, áıgili reseılik dırıjer Dmıtrıı Krıýkov bolsa sazger ónerin: «...Meni onyń osy kúnge deıin istegen jumysy nemese nebári 19 jasynda ıgergen sheksiz bilimi emes, meni tańǵaldyratyny basqa – onyń boıyndaǵy shyǵarmashylyq qýaty, mýzyka týdyrýdaǵy sheksiz múmkindigi. Endi 10 jyldan keıin qandaı týyndylardyń ómirge kelerin oılaýdyń ózi qorqynyshty. Bul – shynymen-aq qubylys», dep baǵalaıdy.
Iá, jastyǵyna qaramastan teńdessiz qabiletimen jahan nazaryn ózine aýdartqan óner ıesiniń sheksiz talanty búginde shartarapty sharlap ketti. Klassıkalyq mýzykanyń talǵampaz tyńdarmandaryn tánti etken týyndylary álemniń aıtýly sahnalaryn moıyndatyp úlgerdi. Endi mine, týǵan eline mýzykadan tartý jasady.
О́tken aptada «Astana Opera» memlekettik opera jáne balet teatrynyń Úlken zaly sahnasynda kompozıtor, pıanıst, ónertaný ǵylymdarynyń magıstri, «Qazaqstannyń 100 jańa esimi» ulttyq jobasynyń jeńimpazy, kóptegen klassıkalyq mýzykalyq týyndylardyń avtory Rahat-Bı Ábdisaǵın «Zymyran – Zaman» atty avtorlyq konsertin kórermen nazaryna usyndy.
Aıtýly sımfonııalyq mýzyka meıramy elordanyń 20 jyldyq mereıtoıy aıasynda uıymdastyrylyp otyr.
Jas talanttyń asa zor talǵampazdyq hám jiti izdenistiń nátıjesinde týǵan ǵalamat klassıkalyq mýzyka keshine Memlekettik hatshy Gúlshara Ábdiqalyqova, Mádenıet jáne sport mınıstri Arystanbek Muhamedıuly, belgili memleket jáne qoǵam qaıratkerleri qatysty.
«Daryn» Memlekettik jastar syılyǵynyń laýreaty, TMD Parlamentaralyq Assambleıasynyń «Mádenıet pen ónerge qosqan úlesi úshin» qurmet belgisiniń ıegeri, P.I.Chaıkovskıı atyndaǵy Halyqaralyq mýzyka baıqaýy laýreattary assosıasııasynyń múshesi Rahat-Bı Ábdisaǵın 13 jasynda stýdent, 17-sinde magıstrant atanyp, dıssertasııa qorǵaǵan. Al 18 jasynda Rım qalasyndaǵy Santa-Chechılııa Akademııasynyń doktorantýrasyna qabyldanǵan alǵashqy qazaq. Jas talanttyń 14 jasynda jaryq kórgen «Mathematics and Contemporary Music» («Matematıka jáne qazirgi zamanǵy mýzyka») atty ǵylymı eńbegi búginde atalǵan sala mamandarynyń joǵary baǵasyna ıe.
El arasynda «Qazaqtyń Mosarty» atanǵan Rahat-Bıdiń shyǵarmashylyǵy 10 jasynan bastalady. Áli 20-ǵa tolmaǵan mýzykant búginge deıin sımfonııalyq orkestrge jáne ár janrdaǵy kameralyq ansamblderge arnalǵan 100-den asa klassıkalyq mýzykalyq týyndynyń avtory atanyp úlgerdi. Rahat-Bı qııalynan týǵan ǵalamat mýzyka Astana men Almatydan bólek, Praga, London, Vena, Parıj, Berlın, Mıýnster, Los-Andjeles, Baıroıt, Frankfýrt, Beıjiń, Seýl, Ankara, Ystanbul, Máskeý, Sankt-Peterbýrg, Tom, Kıev, Iаlta, Rogashka-Slatına, Kodja, Bergamo, Gras, Mıýrssýshlag, Arkeı, Alıkante, Teýlada-Moraıra, Kaır, Amman, Aleksandrııa syndy álemniń iri qalalarynyń úzdik sahnalarynda oryndalyp, klassıkalyq mýzykanyń talǵampaz tyńdarmandary arasynda zor qoshemetke bólenip júr. «Astana Opera» teatrynda tuńǵysh ret ótip otyrǵan aıtýly avtorlyq kesh jahan nazaryn jaýlaǵan jas kompozıtordyń týǵan halqy, Otany aldyndaǵy taǵzymy, shyǵarmashylyq tartýy desek, bek jarasymdy.
Reseı Úlken teatry men Memlekettik akademııalyq sımfonııalyq kapellasy dırıjeri, P.I.Chaıkovskıı atyndaǵy Máskeý Memlekettik konservatorııasynyń túlegi, Reseıdiń eń jarqyn ári daryndy dırıjerleriniń biri Dmıtrıı Krıýkov tizgindegen eki bólimdi konsertte Rahat-Bı Ábdisaǵınniń qııalyna qanat bitirgen «Romantızm Jańǵyryǵy», «О́mirge Qushtarlyq», «Táńir turaǵy», «Nurly jol», «Tastúnektiń arǵy jaǵy», «Tym-tyrystyń tyrsyly», «Zymyran – zaman», «Qazaq rapsodııasy» atty barlyǵy 8 sımfonııalyq shyǵarma oryndaldy.
– Elimizde jastardyń jan-jaqty damýyna barlyq jaǵdaı jasalǵan. Búgingi kesh sonyń birden-bir dáleli. Jalpy tolyqqandy konsert baǵdarlamasyn qurastyrýda bir ǵana jas kompozıtordyń sımfonııalyq týyndylarynyń jetkilikti bolýy aıryqsha kórsetkish dep oılaımyn. Onyń ústine, ýaqyttyń tártibine baılanysty kesh repertýaryna barlyq shyǵarmamdy engizýge múmkindik bolmady, tek qana 8 týyndymen shektelýge týra keldi. Iаǵnı, bul keshte oryndalatyn shyǵarmalardyń jalpy sany – segiz. Bir qyzyǵy, «8» – sımmetrııalyq sandardyń biri (tutastaı nóldi eseptemegende), kemeldenýdiń shaǵyn kórinisi, al kóldeneń kúıinde sheksizdiktiń belgisi. Muny jaı ǵana sáıkestik dep oılamaımyn – deıdi kesh avtory, kompozıtor Rahat-Bı Ábdisaǵın.
Aıtýly mýzyka dýmanynyń ereksheligi sol – tyńdarman qaýym sahnadan kesh avtory Rahat-Bı Ábdisaǵın, reseılik jas dırıjer Dmıtrıı Krıýkov jáne Qazaq Ulttyq óner ýnıversıteti kolledjiniń stýdenti, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, professor Raısa Musaqojaeva synybynyń stýdenti Aqbıke Alǵı bastaǵan mýzykada kemeldikke umtylǵan bir top talantty jastyń úzdik shyǵarmashylyq ansambline kýá boldy.
– Maestro Dmıtrıı Krıýkov óziniń jastyǵyna qaramastan, jetilgen, shyǵarmashylyqta óz jolyn qalyptastyrǵan daryndy mýzykant. Ol – Máskeýde zor tanymaldylyqqa ıe tamasha dırıjer. Dmıtrıı Krıýkov klassıkalyq partıtýralardy jete túsinýmen qatar, tek tańdaýlylar ǵana ıgergen zamanaýı akademııalyq mýzyka, avangardtyń qyr-syry men aıryqsha aspektilerin biledi. Onyń daıyndyq deńgeıine, irgeli kózqarasyna, ár nársege, tipti dybys úzilisi men dem alýǵa muqııat qaraýyna tańǵaldym. Ásirese maestronyń tyńdaý hám taldaý apparaty, oılaý qabileti men jumysty úılestire bilýi tamsandyrdy. Al Aqbıkeni burynnan bilemin ári mýzykalyq qabiletin óte joǵary baǵalaımyn. Ol óziniń daryny, mýzykany tamasha jetkizýi, sheberligi jáne ushqyr tehnıkasymen elimizdegi jas skrıpkashylar tobynan erekshelenedi, – dep shyǵarmashylyq ıesi konsertte óner kórsetken kesh qonaqtary – óziniń zamandas, áriptes dostaryna da alǵysyn jetkizýdi umytpady.
Jas darynnyń elorda halqyna klassıkalyq mýzykadan usynǵan bul shyǵarmashylyq keshi jastar qalasy – Astananyń 20 jyldyǵyna jasalǵan tamasha tartý boldy. Rýhanı máni tereń, aıtary mol sımfonııa keshinen tyńdarman qaýym rıza bolyp tarqasty.