Joldaý-2018: Mamandar bastamaǵa qoldaý kórsetýde

Synnan qorytyndy shyǵarýymyz kerek

Elbasynyń jyldaǵy dástúrli Joldaýynan halqymyz jaqsylyq kútedi. Taǵy qandaı áleýmettik kómek beriledi, jalaqy qanshalyqty kóbeıedi dep kútetinder de bar. Alaıda halyqtyń kópshiligin memlekettiń bolashaǵy alańdatatyndyǵy daýsyz.

Memleket myqty bolsa bári ornyna keledi. Elimizde «Qazaqstan-2050» Strategııalyq baǵdarlamasyna baılanysty kóp jumys júrip jatyr. Olardyń qanshalyqty oryndalyp jatqandyǵyn keshegi Joldaý aıqyndap berdi. Iаǵnı, adastyrmas temirqazyǵymyz bar, keleshegimiz kemel bolmaq. Mamandyǵymyz dáriger bolǵandyqtan medısına sala­syndaǵy barlyq jaǵdaıdy tara­zylap júremiz. Aýyldaǵy ýchas­kelik dárigerlerdiń jaǵdaıy men aı­lyǵy syn kótermeı kelgeni ras. Aıly­ǵy shaılyǵyna jetpeı, basqa salaǵa ketip jatqandardy kórgende júregimiz aýyratyn. Endi Elbasynyń tapsyrmasymen ýchaskelik dárigerlerdiń jalaqysy kóbeımek. Bul – shyn máninde qýanyshty jaǵdaı. 

Keshe Elbasy tarapynan bizdegi keıbir naýqastardyń otandyq mamandarǵa senbeı, shetelden em alady degen syn aıtyldy. Memleket Qazaqstan medısına­sy­na álemdegi eń ozyq medısınalyq qon­dyrǵylardy ákelip jatyr. Bilikti maman tapshylyǵy áli de aıqyn seziledi. Elba­synyń synynan biz qorytyndy shyǵa­rýymyz kerek. Bilimimizdi kóterip, myqty kadrlardy óz elimizde jumys jasaýǵa jumyldyrsaq bári ornyna keledi. 

Anar ShÚKIROVA,

Qyzylorda oblystyq «Ana men bala» ortalyǵy

dırektorynyń bala densaýlyǵy jónindegi orynbasary

Bardy uqsata bilsek, utarymyz kóp

Elbasy óz Joldaýynda memle­ketimizdiń qazirgi jaǵdaıynda bıznesti kóterý kerektigin qaıyra eske saldy. Os­y joly da shaǵyn jáne orta kásipkerliktiń, jalpy bıznes salasynyń alǵa basýyna úlken basymdyq berilip otyr. Kez kelgen qoǵamda orta tap áleýetti bolmaıynsha, ol memlekettiń qarqyndy damýy ekitalaı ekeni belgili. Sondyqtan osy máselege Elbasynyń aıryqsha kóńil bólgenine rızamyz. 

Qarqyndy damyǵan eldiń jetistigi neden týyndaıdy? Ol aldymen ǵylym men bilimge jaǵdaı jasaýdan bastalady. Osy oraıda Prezıdent bolashaq jastarymyzdyń sapaly bilim alyp, saýatty maman bolýyna balabaqshadan bastap jaǵdaı jasalýyna múmkindik berdi. Bizdiń elimizde densaýlyq, bilim jáne ǵylym salasyna jasalyp jatqan qamqorlyq talaı elge úlgi bolarlyqtaı. Meniń bilýimshe, damyǵan memleketterdiń ózinde bul salalarǵa ári ketse sol eldiń ishki jalpy óniminiń 3 paıyzyndaı qarjy bólinedi. Al bizde 10% bólinbek. Oılap qarasaq, bul shyn mánindegi jańǵyrýǵa sebep bolatyn ­bastama. О́te qýanyshty jaǵdaı. 

Joldaýda erekshe aıtylǵan máseleniń taǵy biri – óńdeý sektoryndaǵy eksporttaýshylarǵa qoldaý kórsetý. Prezıdent Úkimetke óńdeý ónerkásibi men shıkizattyq emes eksportty qoldaý maqsatymen aldaǵy 3 jylda qosymsha 500 mıllıard teńge bólýdi tapsyrdy. Bul degeniń «ózińde bardy uqsata bil» degen sóz ǵoı. Kúndelikti tutynatyn taýarymyz, ózimizden shyǵatyn qant, sút pen maı otandyq naryqta jetkilikti bolyp, tipti olardy eksportqa daıyn ónim túrinde shyǵarýǵa áleýetimiz jetkilikti. Tek uıymdastyra bilip, paıdalanýymyz kerek degen oıdamyn. Elbasynyń osy salaǵa qarjy bólip, sheshý joldaryn ózi kórsetýi, ony jeke baqylaýyna alam degeni naqty nátıjege aparady dep senemin. 

Bolat KО́MEKOV,

L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń professory

Otandyq ónimniń orny bólek

Elbasy jergilikti taýar óndirýshi­lerge únemi qoldaý kórsetip keledi. Prezıdenttiń halyqqa arnaǵan kezekti Joldaýynan osy qamqorlyqty ańǵa­rý qıyn emes. Tarıhı qujatta qazaq­standyqtardyń ál-aýqatyn, ómir sapasyn jaqsartýdyń keleli mindetteri usynylyp, onyń ishinde shaǵyn jáne orta bıznes salasyn damytýdyń ut­qyr joldary aıqyndaldy. Mundaǵy eko­nomıkalyq saıasattyń basty baǵyty – otandyq ónimder men taýarlardyń syrtqy naryqtaǵy úlesin molaıtý. Osyǵan oraı Úkimet pen Ulttyq bankke basym baǵyttaǵy jobalarǵa qoljetimdi nesıe berý úshin 600 mıl­lıard teńge bólýdi tapsyrdy. Bul usynys soltústikqazaqstandyq kásip­ker­­ler tarapynan da qyzý qoldaý tapty. 

Qazaqstannyń daǵdarysqa qarsy múmkindikteri zor ekenin dástúrli tarıhı qujat taǵy bir aıǵaqtap berdi. Buǵan deıin qabyldanǵan strategııalyq sheshimder men naqty is-qımyldardyń arqasynda kásipkerlik sala ulttyq ekonomıkanyń jetekshi kúshine aınalyp, onymen aınalysatyndardyń qatary kóbeıip keledi. Desek te, bul baǵytta áli de basymdyqqa jete almaı kele jatqanymyz jasyryn emes. Ásirese, shıkizatty óńdeý, óndirý jáne ótkizý, tyń tehnologııalardy ıgerý jaǵynan sheteldik áriptesterimizden úırenerimiz kóp. Osy sebepti bul salaǵa memlekettiń qarjy resýrstaryn tartý óte mańyzdy. 

Bıznes ortany túbegeıli jaqsar­­týda, keńeıtýde otandyq taýarlar men ónimderdiń orny bólek ekeni eshqandaı talas týdyrmasa kerek. Búginde shaǵyn jáne orta kásiporyndardyń elimizdiń ishki jalpy ónimindegi úlesi 26-30 paıyz ǵana. 2050 jylǵa qaraı bul kór­setkishti kemi 50 paıyzǵa jet­kizý mindeti tur. Olaı bolsa, óńdeý óner­kásibi men shıkizattyq emes eks­portty qoldaýǵa aldaǵy úsh jylda qosymsha 500 mıllıard bóline­tinin eskersek, bul qýatty eldiń tiregi sanalatyn kásipkerlik sýbek­tilerin órkendetýdiń, ıgi isterge ynta­landyrýdyń, ınvestısııalyq ­ahýal qalyptastyrýdyń, jańa jumys oryndaryn ashýdyń, aýyldyqtardy turaqty eńbekpen qamtamasyz etýdiń birden-bir kózi dep uqqan abzal. 

Men osy salaǵa kópten beri atsalysyp kelemin. Bir ańǵarǵanym, bazarlarda, dúken sórelerinde sheteldiń ónimderi samsap tur. Kózdiń jaýyn alady. Deni kórshi Reseıden jetkiziledi. Qoljetimdi kóringenimen, onyń sapasy­nyń tómendigine, al jergilikti azyq-túlik taǵamdarynyń ekologııalyq taza­lyǵyna jurtshylyq mán bere ber­meıdi. Kásibin endi bastaǵan jandar qarjylyq jaǵynan shamasy kel­me­gen­dikten, básekelestikke tótep bere almaýy múmkin. Bılik oryn­dary tara­­pynan bıýrokrattyq keder­giler de az emes. Elbasynyń Jol­d­aýy kásip­kerliktiń ınnovasııalyq belsen­­­di­ligin nyǵaıtýdyń qanshalyqty mańyz­dy ekenin, el ekonomıkasyn turaq­tan­dyrýdaǵy ózindik ornyn anyq uqtyrdy. 

 Sermuhanbet AHMÝDDINOV,

«Ahmýddınov» jeke kásipkerliginiń dırektory

Soltústik Qazaqstan oblysy, Qyzyljar aýdany

Jańa áleýmettik-ekonomıkalyq saıasattyń modeli 

Elbasy Nursultan Nazar­baevtyń bıylǵy Joldaýynyń erekshe bolǵanyn jurt birden baıqady dep oılaımyn. Álemde qalyptasqan ekonomıkalyq ahýalǵa qaramastan, qazaqstan­dyqtardyń tabysy men turmys sapasyn arttyrýdyń naqty joldaryn aıqyndap bergeni bizdiń memleketimizde adamı ka­pıtalǵa basa nazar aýdarylatynyn kórsetedi. О́ıtkeni bul áleýmettik ekonomıkany damytýǵa baǵyttalyp otyr. Sonyń ishinde negizgi másele­lerdiń biri – shaǵyn bıznesti, sonymen qatar densaýlyq, bilim salasyn ári qaraı ilgeriletýge kóńil bólindi. Bul salanyń bári halyqtyń turmys jaǵdaıyn jaqsartýda qozǵaýshy kúshke ıe. 

Memleket basshysy bilim be­rýdiń, densaýlyq saqtaý sala­sy­nyń, turǵyn úıdiń sapasy men qoljetimdiligi jaıly jáne qa­ýipsiz jaǵdaıda ómir súrý má­se­leleri árbir qazaqstan­dyq ot­basyna qatysty ekenin atap kór­setkeni beker emes. Ási­­rese mektepke deıingi jáne orta bilim berý sapasy, joǵa­ry­ bilimniń qoljetimdi bolýy qa­zaq­standyqtar úshin asa ma­ńyzdy. 

Jalpy, Prezıdent aıt­­qandaı, Úkimet áleýmettik sek­torǵa, qa­ýipsizdik pen ınfra­qu­rylymǵa mán bere otyryp, bıýdjet shyǵystarynyń basym­dyqtaryn qaıta qaraýy kerek. Elbasynyń 5 jyl ishinde bilim, ǵylym, densaýlyq saqtaý sala­laryna barlyq kózderden jum­salatyn qarajatty ishki jalpy ónimniń 10 paıyzyna deıin jet­ki­zýdi tapsyrýynda úlken mán jatyr. 

Bul qujatty men Qazaqstan­nyń jańa áleýmettik-ekonomı­kalyq saıasatynyń modeli dep sanaımyn. Elbasy kóptegen máselelerdi kóterdi. Atap aı­tar bolsaq, berilgen tapsyr­ma­lardyń báriniń jobalaryn jyl sońyna deıin jasap, tıisti baǵ­darlamany usynyp, keler jyldyń basynan ony oryn­daýǵa kirisýdi tapsyrdy. Ha­lyq­tyń ál-aýqatyn arttyrýǵa baǵyttalǵan baǵdarlamalardy kim júzege asyrady? Árıne siz ben biz. Bizdi kelesi jyly mańyzdy sharýalar kútip tur. Ony iske asyrý jolynda barsha qazaqstandyq judyryqtaı jumylatynyna senemin. Sonda ǵana biz Joldaýdyń nátıjesin kóretin bolamyz. 

Joldaýda Ulttyq banktiń jumysyna úlken mán berildi. Prezıdent nesıeleýdiń ońtaıly joldaryn tabýdy tapsyrdy. Ras, keı kezderde shalǵaı aýyl­daǵy óz isin ashýǵa nıettengen tur­­ǵyndar onyń jolyn bilme­­gen­­dik­ten, kedergige kezigip ja­ta­dy­. Qujattaryn retteı alma­­ǵan­dyq­tan, nesıe ala almaı júr­­gen ká­sip­kerler de bar. So­lar­­­ǵa qol­daý bildirse, óz jumys­ta­­ryn jan­dandyryp, el ekono­mı­ka­syna óz úlesin qosa­tyn bolady. Kásipkerler de óz keze­ginde alǵan nesıelerin tıimdi paıda­lanyp, sapaǵa kóp kóńil bólýleri kerek.

Memleket basshysy atap kórset­kendeı, halyqtyń áleý­mettik kóńil-kúıine áser etetin asa mańyzdy komponenttiń biri – medısınalyq qyzmet sapa­sy. Sol úshin eń aldymen, ási­rese aýyldyq jerlerde alǵash­qy medısınalyq-sanıtarlyq kómektiń qoljetimdi bolýyn qam­tamasyz etý qajet. Densaý­lyq salasyna qatysty qaterli aýrý­larǵa kóp kóńil bólinse deı­miz. Ortalyqtaǵy emdeý me­ke­meleri jańa deńgeıdegi, jańa úlgidegi apparattar alýy kerek. Sonda ǵana halyqtyń ortasha ómir súrý kórsetkishi ósedi. El­diń amandyǵynan artyq ne bar?!

Sembek SEIDÁZIMOV, 

«Kırpıchnık» JShS dırektory

TARAZ