Keshe Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaevtyń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda «Nurly jer» memlekettik turǵyn úı qurylysy baǵdarlamasyn oryndaýdaǵy toǵyz aıdaǵy kórsetkishter baıandalyp, bıznes-ortany odan ári jaqsartý jónindegi sharalar talqylandy. Sonymen qatar Astananyń azyq-túlik beldeýin qalyptastyrý jónindegi jol kartasyn iske asyrý barysy sóz boldy.
Infraqurylymy joq daıyn úıler kóp
«Nurly jer» memlekettik baǵdarlamasynyń bıylǵy 9 aıdaǵy qorytyndysy boıynsha 8,8 mln sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berildi. Bul kórsetkish ótken jylmen salystyrǵanda 11,6%-ǵa joǵary. Investısııalar jáne damý mınıstri Jeńis Qasymbektiń aıtýynsha, elimizdegi 77 myńnan astam otbasy turǵyn úı jaǵdaılaryn jaqsartyp, onyń ishinde 9,5 myńǵa jýyq otbasy memlekettik qarjy esebinen salynǵan baspanaǵa qol jetkizip otyr.
− Turǵyn úı qurylysyna salynǵan ınvestısııa ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 31,5%-ǵa artyp, 818,9 mlrd teńgeni qurady. Sonymen qatar bıyl 12,1 mln sharshy metr turǵyn úıdi paıdalanýǵa berý josparlanýda. Onyń ishinde 1,3 mln sharshy metr nemese 22 myń páter memlekettik ınvestısııa esebinen tapsyrylady, – dedi J.Qasymbek.
Halyqty baspanamen qamtý boıynsha Astana qalasy kósh basynda. Atalǵan merzimde elordada 1,8 mln sharshy metr baspana qoldanysqa berildi. Almaty qalasynda – 1,3 mln sharshy metr turǵyn úı, Mańǵystaý oblysynda 910,5 myń sharshy metr baspana berilip otyr.
Jalpy, 2018 jyly memlekettik baǵdarlamany iske asyrýǵa respýblıkalyq bıýdjetten 148,6 mlrd teńge bólindi. Qarjylandyrýdyń negizgi bóligi, ıaǵnı, 69,4 mlrd teńge turǵyn úı salynatyn aýdandarǵa ınjenerlik-kommýnıkasııa tartýǵa qarastyrylǵan. Sondaı-aq jergilikti atqarýshy organdarǵa jalǵa beriletin turǵyn úı salý úshin 26,9 mlrd teńge, «Qazaqstan Turǵyn úı qurylys jınaq banki» aksıonerlik qoǵamy salymshylaryn nesıelendirýge 24 mlrd teńge, Astana qalasynda apatty jaǵdaıdaǵy turǵyn úılerdi joıý boıynsha qanatqaqty jobaǵa 20 mlrd teńge bólý josparlanǵan. Sondaı-aq 7,9 mlrd teńge halyqtyń ıpotekasyn jáne jeke qurylysshylardyń zaımdaryn sýbsıdııalaýǵa bólinbek.
«Nurly jer» memlekettik baǵdarlamasynda áleýmettik álsiz toptar úshin satyp alý quqyǵynsyz jalǵa beriletin turǵyn úıler qarastyrylǵan. Bıyl baǵdarlamanyń osy baǵyty boıynsha 3 470 páter (184,5 myń sharshy metr) salý josparlanýda. Al búginge deıin 1 176 páter (61,5 myń sharshy metr) áleýmettik jaǵynan álsiz toptarǵa tapsyrylǵan.
Úkimet basshysy B.Saǵyntaev taqyrypty qorytyndylaý barysynda, baǵdarlama boıynsha jalpy kórsetkishte ósimniń baryn aıta kelip, kemshin tustardy da jipke tizdi.
– Birinshi mańyzdy másele – qarajatty ıgerý. Birqatar óńirde toǵyz aıdyń qorytyndysy boıynsha qarajatty ıgerý qarqyny tómen bolyp otyr. Jalpy josparda 12,1 mln sharshy metr turǵyn úı turǵyzý kerek edi. Bul kólem ótken jylmen salystyrǵanda 10 paıyzǵa joǵary. Jyl sońyna deıin eki aı ǵana qaldy, bul merzimde turǵyn úıdiń josparlanǵan kólemin oryndaýǵa, bólingen qarajatty ıgerýge kirisý qajet. Ekinshi másele ınjenerlik kommýnıkasııalarǵa qatysty. Bıyl «Nurly jer» memlekettik baǵdarlamasyna bólingen qarajattyń jartysyna jýyǵy osy salaǵa arnalyp otyr. Keıbir óńirlerde qajetti ınfraqurylym bolmaǵandyqtan qurylysy bitken daıyn úıler paıdalanýǵa berilmeı otyr. Elimiz boıynsha ınfraqurylymy joq nysandar Petropavl, Semeı, Aqtóbe, Shymkent, Qaraǵandy, Oral syndy qalalarda kezdesedi. Bul másele ýaqtyly óz sheshimin tabýy qajet, – dedi Úkimet basshysy.
B.Saǵyntaev buǵan qosa, Elbasynyń bıylǵy Joldaýynda aıtylǵan tapsyrmalardy oryndaý úshin baǵdarlamaǵa jańa aspektiler men baǵyttardy qosý qajettigin aıtty.
Kásipkerlik ortany jaqsartý – basty nazarda
Kún tártibindegi ekinshi másele – eldegi bıznes ortany jaqsartý. Bul jóninde Ulttyq ekonomıka mınıstri Tımýr Súleımenov baıandady. Onyń aıtýynsha, aǵymdaǵy jyly Dúnıejúzilik bank 5 ındıkator boıynsha 9 reformany esepke alǵan. Qazaqstan «Kásiporyndardy ashý» baǵyty boıynsha 5 pozısııaǵa kóterilip, 36-orynǵa taban tiregen. «Halyqaralyq saýda» ındıkatory boıynsha 21 pozısııaǵa kóterilip, reıtıngtegi 102-orynǵa jaıǵasqan. «Kelisimsharttardyń oryndalýyn qamtamasyz etý» ındıkatory boıynsha Qazaqstan ótken jylmen salystyrǵanda 2 pozısııaǵa kóterilip, 4-orynǵa ıe boldy.
− Atalǵan ındıkator boıynsha sot sheshimderin jáne sot jumysynyń nátıjeleri týraly statıstıkalyq esepterdi ashyq qoljetimdilikte jarııalaý boıynsha 2 reforma esepke alyndy. Búginde «Sot kabıneti» servısi sheńberinde úıden nemese keńseden shyqpaı, sotqa talap-aryz (shaǵym, ótinish, pikir, qarsy talap aryz nemese ótinish) berý jáne memlekettik bajdy onlaın rejimde tóleý múmkindigi berildi. Máselen, elektrondy túrdegi ótinishterdiń úlesi 90%-dan asady. Kelesi ındıkator – «qurylysqa ruqsat alý», biz 17 pozısııaǵa kóterilip, 35-shi orynǵa ıe boldyq, – dedi Ulttyq ekonomıka mınıstri.
Mejeli kórsetkishterdiń ındıkatorlarymen tanysqan B.Saǵyntaev atalǵan reıtıngtegi keri kórsetkishterge nazar aýdaryp, máseleniń mánisin jaýapty mınıstrlerden surady. B.Saǵyntaevtyń aıtýynsha, artqa tartyp otyrǵan ındıkatorlardyń biri elektr energııasymen jabdyqtaý júıesine qatysty. Qazaqstan bul baǵytta 70-ten 76-shy orynǵa deıin tómen túsken. Úkimet basshysy Energetıka mınıstri Qanat Bozymbaevtan máseleniń mánisin surady.
– Jalpy aıtqanda, elektr energııasymen jabdyqtaý júıesine qosylý úshin 7 kezeń qarastyrylǵan bolatyn. О́tken jyldyń ishinde 3 kezeńdi joıdyq. Bul úsh reformany atalǵan bank esepke almaǵan. Biraq kelesi jyly esepke alady, – dedi Q.Bozymbaev.
Úkimet basshysy kelesi salyq máselesinde de ındıkator jaǵynan 6 pozısııaǵa tómen kórsetkish baryn aıtty.
– Salyq salasy boıynsha kezinde 18-shi orynda bolǵanbyz. Jyl saıyn keri ketip baramyz, – dedi Úkimet basshysy.
B.Saǵyntaev jalpy kórsetkishtiń jaman emes ekenin, osy oraıda myńnan asa zańnamaǵa ózgerister engizilgenin eskerip, kelesi jyly onyń jalpy esepte oń yqpaly bolatynyn aıtty.
Azyq-túlik baǵasyn qadaǵalaýdy tapsyrdy
Astana qalasynyń azyq-túlik beldeýin qalyptastyrý jónindegi jol kartasyn iske asyrý barysy týraly Aýyl sharýashylyǵy birinshi vıse-mınıstri Arman Evnıev baıandady.
− 2017-2018 jyldarǵa arnalǵan Astana qalasynyń azyq-túlik beldeýin qalyptastyrý jónindegi jol kartasy 2017 jyly bekitildi. Azyq-túlik beldeýine Aqmola oblysynyń 17 aýdany men Qaraǵandy oblysynyń 4 aýdany kiredi. Byltyr Aqmola oblysyndaǵy 17 aýdanda qýaty jylyna 7 560 tonna bolatyn 28 sút qabyldaý pýnktin, jalpy qýaty jylyna 1026 bas bolatyn bordaqylaý alańdaryn, qýaty jylyna 250 tonna bolatyn 1 mal soıý pýnktin ashý qarastyryldy. Qaraǵandy oblysynyń 4 aýdanynda jalpy qýaty jylyna 300 basty quraıtyn 30 otbasylyq bordaqylaý alańyn jáne qýaty jylyna 1250 tonna bolatyn 1 mal soıý pýnktin qurý qarastyrylǵan. Al Astana qalasynda bıyl 9 aı ishinde kásiporyndar 138806 tonna ónim óndirgen, bul 2017 jyldyń osy kezeńimen salystyrǵanda 3,8%-ǵa artyq. Atap aıtqanda 1929 tonna – shujyq, 105893 tonna – un, 12169 tonna – nan, 18815 tonna makaron ónimderi óndirilgen. Bıyl maýsym aıynan bastap 17 jármeńke ótkizilip, 2 mlrd teńgeden astam somaǵa 7286 tonna taýar ótkizildi, – dedi ol.
Úkimet basshysy taqyrypty qorytyndylaı kele, azyq-túlik baǵasyna qatysty alańdaýshylyq bildirdi. B.Saǵyntaev Aýyl sharýashylyǵy, Ulttyq ekonomıka mınıstrlikteri men Aqmola, Qaraǵandy oblystarynyń jáne Astana qalasynyń ákimdigine ózara birlese otyryp, azyq-túlik beldeýine qatysýshylardyń baǵa turaqtylyǵyn saqtaýyn nazarda ustaýdy tapsyrdy.
Erkejan AITQAZY,
«Egemen Qazaqstan»