Jeke adam irgeles kórshisin ózi tańdap alýy múmkin. Al jumyr jerdi jaılaǵan mıllet-memleketterdiń qońsy-qonysyn bir Táńiriniń ózi túzegen. Muny «Qudaıy kórshi» degen durys bolar.
Keń baıtaq Qazaqstan Respýblıkasynyń 7591 shaqyrymdyq shekara syzyǵy Reseı Federasııasymen arada jatyr. Sonyń 1532 kılometri Batys Qazaqstan oblysyna tıesili. Astrahan, Volgograd, Saratov, Samara, Orynbor ejelden qazaq-orys ortaq jaılaǵan óńir edi. Eki el arasyndaǵy dostyq qarym-qatynas iskerlik áriptestikke ulasyp, kúni búgin eki el de munyń paıdasyn molynan kórip otyr.
Jaqyn kúnderi Petropavlda Qazaqstan men Reseıdiń óńiraralyq yntymaqtastyǵynyń XV forýmy ótkeli jatyr. Eki el Prezıdenti qatysatyn forým Qazaqstan men Reseıdiń týrızmin damytýdaǵy jańa tásilder men úrdisterdi talqylamaq.
Mine, osynaý eleýli oqıǵa qarsańynda Batys Qazaqstan oblysynyń ákimi Altaı Kólginov bastaǵan resmı delegasııa Reseı Federasııasynyń Samara oblysynda bolyp qaıtty. Samara gýbernatory Dmıtrıı Azarovpen arada ótken iskerlik kezdesýde óńiraralyq yntymaqtastyq taǵy bir beleske kóterildi deýge bolady.
– Eki el arasyndaǵy óńiraralyq áriptestiktiń negizi bizdiń memleket basshylarynyń eń joǵarǵy dárejeli kezdesýlerinde qalanyp, jyl ótken saıyn damyp keledi. Nursultan Ábishuly Nazarbaev Qazaqstan úshin Reseı Federasııasy – tatý kórshi, eń basty strategııalyq áriptes ekendigin árdaıym aıtyp keledi. Bizdiń aramyzdaǵy dostyqtyń tamyry talaı ǵasyrǵa ketedi, - dedi óz sózinde Altaı Kólginov.
О́tken jyly Batys Qazaqstan oblysy men Reseı Federasııasynyń óńirleri arasynda 600 mln. AQSh dollarynan artyq taýar aınalymy bolypty. Bıylǵy 8 aıda syrtqy saýda aınalymy 420 mln. dollarǵa jetip, 15,8%-ǵa ósken. Altaı Kólginovtiń aıtýynsha, óńirdiń ekonomıkalyq, ınvestısııalyq jáne týrıstik áleýeti óte zor. Máselen, Batys Qazaqstan oblysynda kúni búgin shetel fırmalarynyń 86 fılıaly jáne halyqaralyq ınvestorlarmen birlese qurylǵan 238 birikken kásiporyn qyzmet etip jatyr. Árıne, bul áriptestiktiń deni – reseılik ınvestorlarǵa tıesili.
- Memleket basshysy elde kólik-logıstıkalyq ınfraqurylymdy damytýǵa erekshe kóńil bólip otyr. Sonyń ishinde Batys Qazaqstan oblysynyń iskerlik belsendiligin arttyrý úshin áýejaı ǵımaraty jańartylady. Qazirdiń ózinde Oraldan Qazaqstannyń ózge óńirlerine jáne shetelge tikeleı áýe reısteri ashyldy. Sonyń ishinde oraldyqtar Máskeý men Frankfýrt qalalaryna tike ushyp bara alady. Taıaý arada Oral-Saratov avtojolynyń qurylysy aıaqtalady. Bul jol shekara tusynda 8 jolaqty avtobanǵa aınalmaq. Reseıdiń ońtústik óńirlerine shyǵatyn jol qurylysy da jalǵasýda. 2019 jyly Samara shekarasynda 8 jolaqty jol qurylysyn salýdy josparlanyp otyr. Sondaı-aq Orynbor oblysymen aradaǵy kúre jolǵa kúrdeli jóndeý bastalady, - deıdi Altaı Kólginov eki el arasyndaǵy iskerlik qarym-qatynasty odan ári damytý týraly aıta kelip.
Qazaqstan men Reseıdiń óńiraralyq yntymaqtastyǵynyń XV forýmy týrızm taqyrybyna arnalatynyn joǵaryda aıtqan edik. Batys Qazaqstan oblysynyń basshysy da Samaramen arada týrızm salasyn damytý týraly usynys kóterdi. Ákimniń aıtýynsha, bolashaqta Oral men Samara arasynda tikeleı áýe qatynasy ashylýy múmkin. Árıne, Oral men Samaranyń aralyǵy 260-aq shaqyrym. Biraq ár mınýtyn tıimdi paıdalanyp, shekara beketinde altyn ýaqytyn sarp etkisi kelmeıtinderge bul da bir oń múmkindik.
Eki el arasyndaǵy yqtımal áriptestiktiń taǵy bir salasy – balalar men jasóspirimder týrızmin damytý. Bul baǵytta Batys Qazaqstan oblysynan úırener nárse kóp. TMD elderi arasynda Batys Qazaqstan oblystyq balalar men jasóspirimder týrızmi ortalyǵy úzdik úshtikke enip, «IýNESKO klýby» degen ataq alǵan. 1960 jyly qurylǵan ortalyqtyń búginde 16 bólimshesi bar. «Sporttyq týrızm», «Mýzeı pedagogıkasy», «О́lketaný», «Sporttyq baǵdarlaý», «Ekologııalyq týrızm», «Geologııa» úıirmeleri oqýshylar men stýdentterdiń súıip qatysatyn mekenine aınalǵan. Qazirdiń ózinde Reseıdiń 14 aımaǵymen iskerlik baılanys ornatqan ortalyq jumysyna samaralyqtar da qyzyǵýshylyq tanytyp otyr.
О́z kezeginde Samara oblysynyń gýbernatory Dmıtrıı Azarov óńirler arasynda qalyptasqan ekijaqty paıdaly áriptestik týraly aıtyp ótti. Mysaly kúni búgin eki oblystyń birqatar kásiporyny qoıan-qoltyq qyzmet etip keledi. Oral mehanıkalyq zaýytynda jasalǵan ıindi bilikter samaralyq «Elektrosıla» kásipornynyń qajetine jarap tur. Qazaqstandyq kemejasaý óndirisiniń flagmany «Gıdroprıbor» ǴZI AQ «Samtehnoneft» ǵylymı-óndiristik kásipornymen kelissóz júrgizýde. Onyń nátıjesinde munaı qubyrlaryn tazartý tehnologııasyn damytý, hımııalyq reagent qoldana otyryp munaı óndirisin attyrý baǵytynda ortaq jobalar ómirge kelip qalýy múmkin. Budan basqa azyq-túlik, jeńil ónerkásip jáne basqa salalarda áriptestik ornatqan kompanııalar kóp.
Batysqazaqstandyq delegasııanyń Samaraǵa sapary barysynda eki oblys kásipkerleriniń múmkindigin ashyp kórsetetin keleli kezdesý, tusaýkeserler ótti. Kezdesý nátıjesinde óńirler arasynda saýda-ekonomıkalyq, ǵylymı-tehnıkalyq, áleýmettik jáne mádenı-gýmanıtaryq salada áriptestik týraly ekijaqty kelisimderge qol qoıyldy.
Budan keıin Aq Jaıyq óńiriniń kásipkerleri Samaradaǵy eń iri áleýmettik-ekonomıkalyq nysandardy aralap kórdi. «IDK Mat ı dıtıa» («Ana men bala») dep atalatyn joǵary tehnologııaly medısınalyq ortalyq pen taıaýda ǵana ashylǵan «Agropark» agrologıstıkalyq kesheniniń jumysymen tanysty. Batys Qazaqstan oblysynyń iri kásiporyndary bolashaqta «Agroparkke» óz ónimderin qoıýǵa ýaǵdalasty.
P.S. Áıgili Roza Baǵlanova jyrlaıtyn «Ah, Samardyń qalasy» áni ár qazaqtyń esinde shyǵar. Samara qalasynda «Aq jol» atty qazaq ulttyq-mádenı avtonomııa 2005 jyldan beri júıeli jumys isteıdi. Onyń tóraǵasy Toqtarbaı Dúısenbaev búginde búkil Reseı qazaqtarynyń basyn biriktiretin uıymǵa basshylyq etedi. Qońsy qonǵan qos halyq dostyǵynyń ıgiligin aldymen kórip otyrǵan da – osy qandastarymyz. Endeshe eki el dostyǵy baıandy bolsyn!
Qazbek QUTTYMURATULY,
«Egemen Qazaqstan»
Oral-Samara-Oral