Qaýipsizdik Keńesinde tarıf máselesi qaraldy

Elbasy birinshi kezekte eli­miz­de júrgizilgen áleýmettik zert­teý­lerdiń nátıjesi halyq­tyń kom­mýnaldyq tólem tarıft­eri­niń joǵary ekendigine alańdaý­shy­­lyq kórsetkendigin atap ótti. 

– Meniń Qazaqstan halqyna arnaǵan bıylǵy Joldaýymda negizinen halyqty alańdatqan máselelerge basymdyq berildi. So­nyń ishinde kommýnaldyq ta­rıfterdiń joǵary ekendigine toqtalyp, Bas prokýratýraǵa ar­naıy tapsyrma berdim. Sol tek­seristiń nátıjesi kúrdeli bol­ǵannan keıin, ony Qaýipsizdik Keńesiniń otyrysyna shyǵaryp, siz­dermen birge talqylaýdy uı­ǵar­dym, – dedi Memleket basshysy. 

Elbasy, sondaı-aq elimizde 2009 jyly «Tarıf – ınvestısııa ornyna» degen baǵdarlama qabyldanyp, monopolısterge tozǵan júıelerdi jańǵyrtyp, óndiristerdi modernızasııalaýǵa múmkindik berilgendigine toq­taldy.

– Atalǵan baǵdarlama 2009 jyldan bastap 7 jyl boıyna monopolısterge óz óndirisin modernızasııalaý úshin mıllıardtaǵan paıda tabýǵa múmkindik berdi. Dál osy qadam arqyly tarıfti eki esege kóterýge jaǵdaı jasaldy. Alaıda iri energetıkalyq kompanııalar óndiristi ınvestısııalaý men qýatyn jańǵyrtýdyń ornyna tutynýshylar esebinen zańsyz baıyp kelgen. Tarıfter men qyzmet qunyna qyzmetkerlerge tólenetin syıaqy, bonýstaryn qosqan. Halyqtyń esebinen ne­sıe­lerin jaýyp, óndiristik shyǵyn­daryn negizsiz arttyrǵan, – dedi Elbasy. 

Memleket basshysynyń aıtýynsha, tekserýler nátı­je­sin­de elektr energııasyn jetki­zýshi kompanııalar tarapynan tutynýshylarǵa 14 mlrd teńge, al energııamen jabdyqtaýshy kompanııalardyń kesirinen 15 mlrd teńge shyǵyn kelgen. Tipti, birqatar oblystar sharyqtaǵan tarıfti toqtatýǵa árekettenýdiń ornyna, monopolısterge sýbsıdııa tólep kelgen. 

– Halyqtyń negizsiz shyǵynyn azaıtýdyń ornyna qandaı jaǵdaı qalyptasyp otyrǵandyǵyn kórip otyrsyzdar ma? Munyń eki se­bebi bolýy múmkin – Prezıdent Joldaýyna qasaqana qarsylyq tanytyp, onyń rólin tómendetý áreketi nemese jaýapkershilikti sezinbeý. Men bul eki jaǵdaıdy da qylmys dep esepteımin, – dedi Memleket basshysy. 

Prezıdent mundaı ahýaldyń qalyptasýyn quzyrly memle­kettik organdardyń áreketsizdigi men baqylaýdyń joqtyǵy dep sa­naıtyndyǵyn aıtty.

Onyń ishin­de tarıf qalyptastyrý saıa­satynda Energetıka, Ulttyq eko­­nomıka mınıstrlikteriniń já­ne jergilikti atqarýshy organ­dar­dyń jaýapkershilikterin eske saldy. 

– Energetıka mınıstrligi monopolısterdiń ınvestısııalyq jaýapkershilikteriniń oryn­- da­lýyn baqylap otyrýǵa tıisti edi. Búgingi jaǵdaı kórsetip otyr­ǵan­daı, monopolııaǵa qarsy komı­tet óz min­det­terinen taıqyp ketti nemese mo­nopolıstermen múd­deles bolyp otyr. Ony tekserýdi sońyna deıin jetkizemiz, – dedi Prezıdent. 

Elbasy, sondaı-aq turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq qyzmetine, jylý men elektr energııasyna halyqtyń tabysynyń edáýir bóligi jumsalatyndyǵyn atap ótti. 

– Eger tarıftiń ósimi naqty ekonomıkalyq kórsetkishtermen negizdelmeı, jasandy túrde taǵaıyndalsa árbir otbasynyń shyǵynyn kóbeıtedi. Bul ha­lyq­tyń ál-aýqatyn jaqsartýǵa baǵyt­talǵan meniń Joldaýyma qarama-qaıshy keledi, azamattardyń áleýmettik kóńil kúıine áser etedi. Adaldyqtan jurdaı monopolıster jaýapkershilikke tartylýy kerek, – dedi Elbasy. 

Negizsiz taǵaıyndalǵan tarıf­terge qatysty júrgizilgen tek­se­rýlerdiń qorytyndysyn Bas prokýror Qaırat Qojamjarov aıtyp berdi.  Máselen, 15 tekserý ǵana ar­tyq kiristiń 51,5 mlrd teńgeden asyp jyǵylǵanyn anyqtaǵan. 

Osy tektes áreketterge baılanysty elimizde 7 qylmystyq is qozǵalǵan. Atap óterligi, Saran qalasynyń burynǵy ákimi, al qazir Energetıka mınıstriniń orynbasary laýazymyndaǵy Anatolıı Shkarýpa 2015 jyly 215 mln teńgeni jymqyrýǵa qatysy bar degen kúdikke ilikken. Bas prokýrordyń baıandaýynsha, sol kezderi ortalyq jylý júıesi joq qalada turǵyn úılerge jylý eseptegishteri ornatylǵan. 

Memleket basshysy Qa­ýip­sizdik Keńesiniń otyrysynda Energetıka mınıstrligi, Ulttyq ekonomıka mınıstrligi jáne monopolııaǵa qarsy vedomstvo basshylarynyń baıandamalaryn tyńdady. 

Olardyń qorytyndysy boıynsha Tabıǵı monopolııalardy retteý, básekelestikti jáne tu­tynýshylardyń quqyqtaryn qor­ǵaý komıtetiniń tóraǵasy Azamat Maıtıevke sógis jarııalady. 

Nursultan Nazarbaev jıynda jasalǵan baıandamalardy nazarǵa ala otyryp, birqatar naqty tapsyrma berdi.

Atap aıtqanda, Memleket bas­shysy Ulttyq ekonomıka mı­nıs­trliginiń monopolııaǵa qarsy komıtet jumysynyń nashar­­­lyǵyn aıtyp, Premer-Mı­nıs­trge komıtet qyzmetin tártip­­ke keltirýdi, óńirlik deńgeı­­degi monopolııaǵa qarsy bar­lyq vedomstvolar jumys­ynyń tıim­diligine baǵa berýdi tapsyrdy.

– Energetıka mınıstrligi tutynýshylar tólegen árbir tıyn úshin jaýap berýge tıis. Bul qara­jat ekonomıkamyzdy da­my­tý­ǵa jumsalýy kerek. Tarıf kóte­rý jónindegi árbir sheshimdi qabyl­daǵan saıyn, eń aldymen, halyq­tyń tólem qabilettiligin esker­gen jón. Tarıfterge qatys­ty jos­parly ózgeristerdiń bári kóp­shi­liktiń talqylaýyna múldem tús­peıdi nemese formaldy túr­de ótkiziledi. Bul iske jurt­shy­lyqty, úkimettik emes uıym­dar­dy jáne buqaralyq aqparat quraldarynyń ókilderin keńinen tarta otyryp, qazirgi mehanızmdi ózgertý qajet, – dedi Qazaqstan Prezıdenti. Sonymen qatar Memleket bas­­shysy Tabıǵı monopolııalar­dy retteý, básekelestikti jáne tu­ty­ný­shylardyń quqyǵyn qor­ǵaý komı­tetinde azamattarmen «ke­ri baı­lanys» ornatýdyń tıim­di júıe­­siniń joqtyǵyna nazar aý­dardy.

Nursultan Nazarbaev Energe­tıka mınıstrligi tarapynan tur­ǵyn­dar úshin elektr energııasy­nyń baǵasyn tómendetý jóninde sharalar qabyldanýy qajet ekenin aıtty.

Sondaı-aq Qazaqstan Pre­zı­denti Úkimet pen Bas prokýra­­týradan tarıfterdiń negizsiz kó­terilýine jol bergen tulǵalarǵa qatysty barlyq quqyqtyq aktilerdiń zańǵa saı oryndalýyn talap etti.

– Elektr energııasy men jy­lý tarıfteri máselesi – prob­lemanyń bir bóligi ǵana. Basqa da qyzmet kórsetýshi-monopolıster bar. Bul aýyz sý, gaz, káriz jú­ıesi, telefon baılanysy jáne ınternet úshin kórsetiletin qyzmettermen qamtamasyz etý isine de qatysty. Monopolııaǵa qarsy komıtet osy máselelerdi de retke keltirýi kerek, – dedi Memleket basshysy.

Nursultan Nazarbaev sýbsıdııa retinde bıýdjetten bólinetin qarjynyń kózdelgen maqsatqa jumsalýyna keshendi saraptama jasaýdy da tapsyrdy.

– Osy sharalardyń bári bir jolǵy aksııaǵa aınalmaýǵa tıis. Quzyretti memlekettik or­gan­dar jumysynyń barynsha ashyq bolýyn, turaqty túrde esep berip otyrýyn jáne tıimdi qyzmet etýin talap etemin. Zańsyz ıemdenip ketken qara­jattyń qaıtarylýyna qatysty qa­byl­danǵan sharalar jóninde jurt­shylyq habardar bolýy qajet, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Jıyn sońynda Memleket bas­shy­synyń sózi energııamen qam­tamasyz etetin kompanııalardyń barlyq basshylary men menshik ıelerine arnaldy.

– Halyq qarajattyń qaıda jáne qandaı maqsatqa jum­sal­ǵanyn bilýge tıis. Jumysty qaı­ta quryp, áleýmettik jaýap­kershilikti seziný qajet. Son­daı-aq ashyq jumys istep, adam­dardyń seniminen shyǵa bilý kerek, – dedi Nursultan Nazarbaev.

Serik ÁBDIBEK,

«Egemen Qazaqstan»