Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev pen Reseı Federasııasynyń Prezıdenti Vladımır Pýtın Petropavl qalasynda ótken HV óńiraralyq yntymaqtastyq forýmnyń plenarlyq otyrysyna qatysty. Eki eldiń basshylary qazaqstandyq jáne reseılik kompanııalardyń ótimdi týrıstik ónimderi qoıylǵan kórmeni aralap, búginde bási bıik sanalatyn salanyń tartymdylyǵy men tanymaldylyǵyn arttyrýǵa septesetin ozyq jobalarmen tanysty.
Saýda aınalymy ulǵaıyp keledi
«Qazaqstan men Reseıdegi týrızmdi damytýdyń jańa tásilderi men úrdisteri» taqyrybyna arnalǵan forýmnyń plenarlyq otyrysyn Elbasy kirispe sózben ashty. «Mundaı forýmdar ótkizilgeli memleketaralyq tıimdi alań qalyptasyp, barlyq baǵyttar boıynsha iskerlik baılanystar ornady. Osy ýaqyt ishinde elderimizdiń ózara saıası-ekonomıkalyq yqpaldastyǵynyń mańyzdy ınstıtýtyna, negizgi modeline aınaldy. Bul basqosý postkeńestik keńistikte úlgi bolarlyq format retinde tańdap alyndy. О́tken forýmdar aıasynda 200-den astam sharttar men kelisimder jasaldy. Bul qujattardyń júzege asyrylýy Qazaqstan men Reseı óńirleriniń ǵana emes, sondaı-aq ekonomıkanyń tutas salalaryn damytýǵa qýatty serpilis beredi», dedi N. Nazarbaev.
Memleket basshysy Reseıdiń Qazaqstan úshin strategııalyq odaqtas, saýda-ekonomıka salasyndaǵy senimdi seriktes ekenine toqtaldy. «Bıyl 8 aıda elderimiz arasyndaǵy saýda aınalymy 11 mıllıard dollardan asty. Bul kórsetkish jyl sońyna deıin 18 mıllıard dollar bolady degen boljam bar. О́zara saýda salasyndaǵy óńdelgen ónimderdiń úlesi artyp, 82 paıyzǵa jetýi qanaǵattanarlyq kórsetkish. Reseı Qazaqstan úshin óńdelgen ónim eksporttaıtyn iri naryq kózi bolyp esepteledi. Reseılik kapıtaldyń qatysýymen elimizde 9 myńnan astam kásiporyn jumys jasaıdy. Búginde quny 10 mıllıard dollar bolatyn 60-qa jýyq iri ınvestısııalyq joba júzege asyryldy. 6 mıllıard dollardyń 57 jobasy oryndalýda», degen Elbasy álemde ekonomıkadaǵy jalpy ónimniń 10, ınvestısııalardyń 7, jumys oryndarynyń 9, barlyq túsimderdiń 5 paıyzyn týrızm salasy quraıtynyn, búgingideı jahandaný jaǵdaıynda ósimniń negizgi draıveri sanalatynyn jınalǵandardyń esine saldy. Munaı-gaz, taý-ken metallýrgııasy, agroónerkásip kesheni, hımııa ónerkásibi, basqa da salalar boıynsha ınvestısııalyq yntymaqtastyqty óristetý, eki eldiń týrıstik áleýetin tıimdi paıdalaný úshin keshendi sharalar qabyldaý qajettigin aıtty.
Búgingi forým óte mańyzdy ári ózekti másele – elderimizdiń týrızm salasyn damytýdyń jańa tásilderi men úrdisterin aıqyndaýǵa arnaldy. Týrızm jahandyq daǵdarystar kezinde de ekonomıkany ilgerilete alady. Qazaqstan men Reseı bul úderisterden tys qalyp qoımaýy kerek. Bizge jańa múmkindikterdi tıimdi paıdalaný qajet. Geografııalyq jaqyndyǵymyz, qolaıly ornalasýymyz básekege qabiletti bolýǵa zor múmkindikter beredi. Eki el arasynda apta saıyn 38 baǵyt boıynsha 210 áýe reısi qatynaıdy. Sońǵy jyldary olardyń sany 27 baǵytqa artty. Al bilim berý salasynda 66 qazaqstandyq joǵary oqý orny reseılik 93 JOO-men tyǵyz qatynas ornatty. Yntymaqtastyq týraly oqý oryndary arasynda 500-den astam kelisim bekitildi. Eki eldiń medısınalyq joǵary oqý oryndary arasynda 70-ke tarta birlesken memorandýmǵa qol qoıyldy. Osynyń barlyǵy bizdiń turaqty ári ózara tıimdi tatý kórshilik aýyzbirliktiń dáleli.Týrızm ındýstrııasynda jetekshi rólge ıe bolýdyń áleýeti mol. Biz týrızmdi damytýdyń besjyldyq memlekettik baǵdarlamasyn ázirlep jatyrmyz. Bul joba aıasynda Qazaqstanǵa týrıster aǵyny 13 mıllıon adamǵa deıin kóbeıedi. 60 myńnan astam jumys orny qurylady. «Reseıdegideı Qazaqstanda da týrısterdiń demalysty jaqsy ótkizip, tamashalaýyna laıyqty kóptegen kórikti jerler bar. Mysaly, reseılikter, ásirese, eldiń Batys Sibir bóligindegi turǵyndar demalý úshin jazda bizdiń eldegi Býrabaıǵa, Balqash pen Alakólge, qysta Almatydaǵy Shymbulaq taý shańǵysy kýrortyna jáne basqa da jerlerge keledi», dedi Nursultan Ábishuly.
Memleket basshysy ókiletti organdar tarapynan sheshýdi talap etetin birqatar jaıttardy, onyń ishinde týrısterdiń ótýine qolaıly bolý úshin shekaradan ótkizý tártibin jańǵyrtý, týrıstik jáne kólik-logıstıkalyq ınfraqurylymdardy jetildirý, Kaspıı teńizindegi týrızmdi birlese damytý, ǵaryshtyq týrızmdi qalyptastyrýǵa yqpal etý jáne basqa da máselelerdi ortaǵa saldy. Forým týrızm salasynyń aldynan jańa múmkindikter ashatynyna senim bildirdi.
Reseı Federasııasynyń Prezıdenti Vladımır Pýtın óz sózinde máni zor sharany joǵary deńgeıde uıymdastyrǵany úshin Elbasyna aıryqsha alǵysyn bildirdi. «Reseıdiń 76 sýbektisi Qazaqstannyń barlyq aımaǵymen tyǵyz qarym-qatynas jasaıdy. Qańtar-qazan aralyǵynda 50-den astam reseılik delegasııa boldy. Kóptegen bıznes-mıssııa, jastar baǵdarlamasy uıymdastyryldy. Ǵylym, bilim, mádenıettiń ózekti máseleleri qamtyldy. Eki elde de týrısterdiń eren qyzyǵýshylyǵyn týdyratyn ǵajaıyp jerlerimiz turǵanda alys elderge saıahattaýdyń ózi qısynsyz. Álemde tartymdy týrıstik ortalyqtardyń bary talassyz. Biraq Qazaqstan men Reseıdegideı tabıǵı áralýandylyqty kezdestirý qıyn. Sondyqtan osy baǵyttaǵy jumystarymyzdy barynsha úılestirip, jandandyrý kerek. Týrıstik ındýstrııa eleýli ekonomıkalyq áleýetke ıe. Reseıde ishki jáne syrttan keletin týrızmge qatysty qyrýar sharýalar atqarylýda. Reseıge jyl saıyn 3,6 mıllıon qazaqstandyq, Qazaqstanǵa 3 mıllıon reseılik saparlaıdy. Aldaǵy ýaqytta týrıster almasý kórsetkishteri arta túsedi degen senimdemin. Menińshe, qos taraptyń tarıhı-mádenı qundylyqtarymen, dástúrlerimen saıahatshylardy tanystyratyn arnaıy baǵdarlama qurǵan durys bolar edi. Sonymen qatar eskertkishtik, memorıaldyq oryndarǵa saparlaýǵa adamdardyń ynta-yqylasyn arttyrǵan abzal. Qazir kópshilikti ekologııalyq taza týrızm qyzyqtyrady. Qazaqstan men Reseıde bul bar. Tek sony tıimdi paıdalaný kerek», dedi V.Pýtın forýmǵa qatysýshylarǵa arnaǵan sózinde.
Elimizdiń Mádenıet jáne sport mınıstri Arystanbek Muhamedıuly ekologııalyq, emdik-saýyqtyrý, medısınalyq, sporttyq, mádenı, iskerlik týrızmge suranystyń aıtarlyqtaı artqanyn, soǵan oraı vızalyq-mıgrasııalyq rejimderdi úılestirý, kóliktik, tranzıttik, saýda jelilerin jetildirý, qyzmetterdi tolyq kólemde ári sapaly túrde usynýdyń joldaryn sóz etti. Baıqońyrda týrızmdi damytýǵa qajetti faktorlardy atap, tıisti qoldaý kórsetýdi surady. Bıyl tamyzda ótken Aqtaý sammıti Kaspıı teńizindegi týrızmdi damytýǵa aıtarlyqtaı yqpal etkenin aıtty. Aımaq basshysy Qumar Aqsaqalov sońǵy jyldary Reseıden keletin týrısterdiń sany eki esege óskenin, Imantaý-Shalqar kýrortty aımaǵy týrıstıfıkasııa kartasynyń 10 basty jobasyna engenin, Elbasynyń tikeleı tapsyrmasymen ony damytýǵa arnalǵan keshendi jospar ázirlenip jatqanyn, kólik ınfraqurylymyn jaqsartýdyń arqasynda týrısterdiń jolda júrý ýaqyty 30 paıyzǵa qysqarǵanyn málim etti. Shekara beketterinde baqylaý rásimderin ońtaılandyrý múmkindigin qarastyrý týraly usynysyn jetkizdi.
Plenarlyq otyrysta Reseı Federasııasynyń Ekonomıka mınıstri Maksım Oreshkın, Astrahan oblysy gýbernatorynyń mindetin atqarýshy Sergeı Morozov, Almaty qalasynyń ákimi Baýyrjan Baıbek, Altaı Respýblıkasynyń basshysy Alekseı Berdnıkov sóz alyp, óz tájirıbelerimen bólisti.
N.Nazarbaev forýmdy qorytyndylaı kelip, ekijaqty kelisimniń iskerlik suhbatta ótkenin, forým týrızm salasyna tyń serpin beretinin, qordalanǵan problemalardy birigip sheshýdiń basym baǵyttary talqyǵa túskenin atap kórsetti. Týrıster legin kóbeıtý úshin óńirlerdi bir-birimen baılanystyratyn avtomobıl, temirjol jáne áýe qatynastaryn damytý jóninde eki el Úkimetteriniń birlesken is-qımyl josparyn ázirleý qajettigin alǵa tartty. «Qazaqstan men Reseı shekaralaryndaǵy ótkizý beketteriniń ınfraqurylymyn jáne tehnıkalyq jabdyqtalýyn jaqsartý týraly usynystarǵa baılanysty máselelerdi birlese sheshýge tıispiz», dedi Memleket basshysy. Kórshiles eldermen vızalyq jáne kóshi-qon rejimin jeńildete otyryp, Kaspıı teńizinde týrızmniń biregeı júıesin qurýdy, sondaı-aq medısına jáne bilim salasyndaǵy týrızmdi damytý jóninde sharalar qabyldaýdy usyndy. «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵyn iske qosýda atqarylǵan sharalardyń oń nátıjelerin atap ótip, bıznes ókilderin qarjy ınstıtýttarynyń jumysyna belsene atsalysýǵa shaqyrdy.
V.Pýtın óz sózinde forýmnyń tabysty ótkenin, taraptar mańyzdy máseleler boıynsha ortaq túsinistikke qol jetkizgenin, saýda-ekonomıkalyq, týrızm salalarynda negizgi áriptes bolyp qala beretinin jetkizdi. О́ńiraralyq yntymaqtastyq forýmy kelesi jyly Omby qalasynda ótetinin málimdedi.
Qazaqstan Prezıdenti N.Nazarbaev pen Reseı Prezıdenti V.Pýtın eki eldiń 2019-2021 jyldarǵa arnalǵan birlesken is-qımyl josparyna qol qoıdy.
Sondaı-aq birqatar úkimetaralyq mańyzdy memorandýmdar men kelisimder jasaldy.
О́ńiraralyq yntymaqtastyq forýmy aıaqtalǵan soń Qazaqstan jáne Reseı prezıdentteri zamanaýı Pıonerler saraıynda ınnovasııalyq jáne IT-tehnologııalarmen jumys isteıtin oqý kabınetteri men zerthanalardy aralap kórdi. Oqýshylarmen áńgimelesip, olardyń jumystarymen tanysty.
Aýylsharýashylyǵyn damytýdy tapsyrdy
Prezıdent N.Nazarbaev jumys sapary barysynda temirjol avtomatıkasy, telemehanıka, baılanys, qaýipsizdik júıesi qurylǵylaryn, munaı-gaz kesheni kásiporyndaryna qondyrǵylar shyǵarýmen aınalysatyn S.Kırov atyndaǵy zaýytta bolyp, sehtardy aralap kórdi. Oblys ákimi Q.Aqsaqalovtyń óńirdegi áleýmettik-ekonomıkalyq damý kórsetkishteriniń, ındýstrııalyq jobalardyń, Joldaý tapsyrmalarynyń oryndalýy jaıly esebi tyńdaldy. Bıyl 6 myńnan astam turǵyn baspanamen qamtamasyz etilip, 150 myńdaı jumysshynyń jalaqysy kóbeıedi. О́ńirlik mańyzy bar joldar qalpyna keltiriledi.
Nursultan Nazarbaev oblys ákiminiń baıandamasynan keıin Qazaqstan Respýblıkasy men Reseı Federasııasynyń óńiraralyq yntymaqtastyǵynyń forýmyna ázirlik aıasynda aımaqty damytý baǵdarlamasynyń tıimdi iske asyrylyp jatqanyn atap ótti.
– Petropavl qalasyn kórkeıtý maqsatymen kóp jumys atqaryldy. Oblystyń ekonomıkalyq kórsetkishteri qalypty. О́sim qarqyny respýblıka boıynsha ortasha kórsetkishten joǵary, – dedi Elbasy.
Sonymen birge aımaqtyń agrarlyq áleýetine de toqtalyp, aýylsharýashylyǵyn damytýǵa baılanysty tapsyrmalar júktedi. «Elimizdegi aýylsharýashylyǵy ónimderin óńdeý isi kóńil kónshiterlikteı emes. Men aýylsharýashylyǵyndaǵy eńbek ónimdiligin eki esege kóterý mindetin qoıdym. Bul sizderdiń oblystaryńyzǵa da tikeleı qatysty. Qaıta óńdeý men eksportty ilgeriletý arqyly ǵana ónimdilikti kóbeıtýge bolady. Sizder úshin tutyný naryǵy ashylady», dep Prezıdent alda turǵan bıik belesterge jetýge jigerlendirdi.
Sapar sońynda N.Nazarbaev jurtshylyq ókilderimen kezdesti. Oblys turǵyndary áleýmettik baǵdarlamalar qabyldap, udaıy qamqorlyq kórsetkeni úshin Elbasyna alǵys bildirdi.
О́mir ESQALI,
«Egemen Qazaqstan»
Soltústik Qazaqstan oblysy