«Serikbol Qondybaı. Rýh jaýyngeri» atty derekti fılmniń kórsetilimi boldy

Fılm Mańǵystaý oblysy ákimdiginiń tapsyrysy boıynsha Qazan qalasynyń stýdııasynda daıyndalǵan. Ssenarıı avtory belgili mádenıettanýshy, S.Qondybaıdyń birneshe eńbegin orys tiline tárjimalaǵan aýdarmashy Zıra Naýryzbaeva bolsa, fılmniń ózi Ásııa Baıǵojına­nyń rejısserligimen túsirilgen. Serikbol Qondybaı Mańǵystaý obly­sy Shetpe aýylyndaǵy mek­tepte qarapaıym geografııa­ pá­niniń muǵalimi bolyp eńbek etti. Biraq 25 jasynda aıaq as­ty­nan jol apatyna túsip,  múge­dektik arbasyna tańylýǵa máj­búr boldy. Arbaǵa tańylsa da adamnyń aqyl-oı qýatynyń ólsheýsiz eke­nin, mı múmkindiginiń ushan-te­ńiz maqsatty júzege asy­rý­ǵa qaýqarly bolatynyn kózi ti­ri­sinde-aq dáleldeı alǵan kemeń­gerligin tanytty.  Apattan keıin ol taǵy da toǵyz jyl ómir súrdi jáne sol toǵyz jyly ǵy­lymı kóregendikke toly jyl­dar boldy, aǵyl-tegil mol aqparatty ıge­­rip qana qoımaı, naqtylyqqa ne­gizdelgen boljam-qısyndar, batyl baılamdar jasady. 

Serikbol Qondybaı qazaq mı­fologııasyna arnap 16 tom ki­tap jazyp ketti. Olar búginde orys jáne aǵylshyn tilderine aýdarylyp jatyr. Onyń týǵan jeri Shetpe aýylynda elimizdegi eń alǵashqy jáne biregeı mıfo­logııa murajaıy ashyldy. Qon­dybaıdyń ǵylymı oqýlary dástúrge aınalyp, Aqtaý, Al­maty, Astana, Qyzylorda qala­la­rynda ótkizilip keledi. Aqtaý mektepteriniń birine onyń esimi berildi.

S.Qondybaıǵa jańashyl kóz­qaras tán edi, al áreketinen re­vo­lıýsıonerdiń ekpini bili­ne­tin. Sol sebepti zamandastary ǵalym­dy kemeńger dep,  al  ómirin erlik dep bildi.

«Ýa, Táńirim! Qazaqtyń tabysynan bu­ryn namysyn qaıtaryp bere kór! Táńirim, Qa­­zaq­ty jáne Qazaqstandy jarylqa!» – Serikbol Qondybaı óziniń kózi tirisinde jaryq kórgen eń sońǵy eńbegin, tórt tomdyq «Arǵyqazaq mıfologııasynyń» alǵashqy betin osylaı bastaıdy. «Osy kitaptardyń avtory – taza maǵy­na­syndaǵy ǵalym emes, tek qazaqta mıfologııany zertteý­ge qajetti nendeı dúnıeler­diń (mysaldardyń, taqyryptardyń, ıdeıa­lardyń) bar ekendigin bir kitapqa jınaqtap, túgendep, ese­bin alýdy, olarmen kópshilikti tanystyrýdy maqsat qylǵan, ınventarızasııa júrgizýshi «zavhoz» ǵana. Men tek Uly muranyń uly nobaıyn ǵana kórsete aldym...» − dep kitaptyń qoljazbasynda ózi týraly osylaı eleýsizdeý jazady. 

Fılmniń premerasyna Serik­boldyń úlken ápkesi Bal­sulý Qondybaı Aqtaýdan arnaıy keldi. Ol anasy ekeýi Serikboldyń óz múm­kin­digine senimin arttyrý úshin «Mań­ǵystaý geografııasy» atty birinshi kitabynyń basy­lyp shyǵýyna jaǵdaı jasap, al­daǵy ýaqytta da inisiniń  bar­lyq jazbalaryn jaryqqa shy­ǵarýǵa ýáde beripti. Fılmde áp­kesimen, Zıra Naýryzbaevamen birge mádenıettanýshy Murat Áýezov, tarıhshylar Marat Sem­bın jáne Talas Omarbekov, geograf Larısa Veselova, til zertteýshiler Nurgeldi Ýálı jáne Qaırat Janabaev, dramatýrg Ánnes Baǵdat, ólketanýshy Murat Aqmyrzaev, Serikboldyń kýrstastary Qaırat Qortyqov, Ryskúl Qudaıbergenova, Bekjan Sadyqov, Salavat Dúısenbaev suhbat berdi. Olardyń bári de S.Qondybaıdyń ǵylymı qýa­tynyń qaınaryna úńilip, eńbek­teriniń mańyzdylyǵyn saralady.

Aıgúl AHANBAIQYZY,

«Egemen Qazaqstan»

ALMATY