Jastar jylynan ne kútemiz?

Atalǵan múmkindikter eli­mizde buǵan deıin de az emes edi. Álem­­niń kóptegen elderimen salys­­tyrǵanda Qazaqstan jastar úshin qolaıly jaǵdaı jasaýǵa asa joǵary kóńil bóledi, degenmen olardyń nátıjeliligi jastardyń ózine de baılanysty. 2017 jylǵy «Jastar progresiniń ındeksi» nátıjelerine sáıkes, Qazaqstan postkeńestik memleketter arasynda «Negizgi qajettiliktermen qamtamasyz etý» kórsetkishi bo­ıynsha Reseıden aldyńǵy orynda, al jastardyń azamattyq bel­sendiligi ólsheminen tómenirek kórsetkish anyqtalǵan. 

Qazaqstanda jastar saıasaty jastardy qoldaýǵa baǵyttalǵan aıryqsha ınstıtýt bolyp tabylady, sondyqtan memleket jastar saıasatyna erekshe kóńil bóledi. 2013 jyly Memlekettik jastar saıasatynyń tujyrymdamasy qabyl­danyp, 2015 jyly onyń birinshi kezeńi aıaqtaldy. Tujy­rym­dama aıasynda 2012 jyly barlyq oblys pen Astana jáne Almaty qalalarynda jastar­dyń damýyna qolaıly jaǵdaı jasaı­tyn jastar saıasaty jónin­degi aımaqtyq basqarmalar qu­ryl­dy. Al jas azamattarǵa kómek kór­setý maqsatynda respýb­lıka­da Jastar resýrstyq ortalyqtary (JRO) ashyldy. Qazirgi tańda elimizde 210 JRO jumys isteý­de jáne 2258 maman jastarǵa qyzmet kórsetýmen aınalysady. 

Qazaqstan Respýblıkasy­nyń Mem­lekettik hatshysy Gúl­shara Ábdiqalyqovanyń aıtýynsha, kelesi jyly Jastar resýrs­tyq ortalyqtarynyń ju­mysy jetil­dirilmek. «Taza arıf­metı­kalyq túrde sanaǵanda, bizde bir JRO-ǵa 20 myńǵa jýyq adam qaraıdy, al dál osy san Estonııada, EDYU elderin sanamaǵanda, tek 590 adam ǵana eken. Osy máli­me­t­terdi esepke ala otyra, Jas­tar jylyn­da JRO sanyn art­ty­rý jáne olardy Biryńǵaı aı­maq­tyq stan­dartqa engizý oryndy dep esep­teımin», deıdi G.Ábdiqalyqova. 

2018 jyly «Nur Otan» partııasy men Qazaqstan halqy Assambleıasynyń Hatshylyǵy jastar uıymdary jumysyna maqsatty-baǵdarly tásildemeni engizý týraly Jol kartasyn qabyldady. Al «Jas Otan» Jas­tar qanatynyń 2019-2020 jyldary bilim berý uıymdarynda jastar parlamentin qurýy jos­parlanǵan. Sonymen qatar eli­miz­diń barlyq aımaǵynda aýla klýb­tarynyń, sport alań­dary­­­nyń sany arttyrylady. Jos­parlanǵan sharalardyń bar­lyǵy Jastar jylyna oraı jasalǵan «El erteńi – bolashaq jastardyń qolynda» jastar saıasatyn júzege asyrý kartasynda baıandalady.

Bul Jastar jyly jos­­par­larynyń tek kishkene shı­re­gi ǵana, degenmen atalǵan­nyń bar­lyǵy eń aldymen jas qazaqstan­dyqtardyń ózderi men olarmen jumys isteıtin maman­dar­ǵa qosymsha jaýapker­shilik júkteıdi.

Birinshiden, jastarmen jumys isteıtin mamandarǵa kúndelikti ju­mystyń mazmundylyǵy men júıeliligin joǵarylatyp, jurt­qa jaqyn bolý kerek, al jastar uıymdarynyń kóshbasshylary árdaıym halyq ortasynan ta­byl­ǵany abzal. Qazirgi zaman adam­dardyń nazary úshin báseke­lestikti talap etedi, óıtkeni jahandyq qoǵamda qatarynan usynylatyn balamaly qarmaq kóp. Uıymdar halyqtyń kelgenin kútpeı, jastar qoǵamyna ózderi sińisýi kerek – olar jınalatyn ortalyqtar, klýbtarmen tyǵyz jumys istep, múshelerine jastardyń múmkindikterin nasıhattaýy qajet.

Ekinshiden, jas qazaqstan­dyqtardyń ózderi de áleýmettik lıftterdiń tik jyljýdy qamta­ma­syz etpeıtinin túsingeni jón. Ol lıftterdi taýyp, kirip úl­gerý de asa mańyzdy. Mansap, ómir­lik tabys, ál-aýqat – munyń barlyǵy eń aldymen adamnyń óz quzyrynda. Qazirgi tańda álem halyqtarynyń barlyǵy bir-birimen qatań básekelestikte, sondyqtan Jastar resýrstyq orta­lyqtaryna baryp, baǵdar­lamalar men jobalar týraly málimet, óziniń áleýetin qalaı jáne qaıda damyta alatyny, qaıdan qandaı kómek ala alatyny týraly aqparat izdeýi kerek.

Jastyq shaq – qýat pen bel­sen­dilik kezeńi jáne olardy kons­­trýktıvti arnaǵa baǵyttaý maq­satynda elimizde ártúrli jas­tar­ǵa arnalǵan jobalar (erik­tilik, tanymdyq, saýyqtyq) júze­ge asyrylýda. Memleket jastardan sol múmkindikterdi paıdala­nyp, múddeles, progressıvti qatar­last­arymen aralasý arqyly áleýet­ti damytý joldaryn izdep, jańa oılardy júzege asyrýdaǵy múmkindikterin keńinen paıdalanýyn kútedi.

Aıda SYZDYQOVA,

«Jastar» ǵylymı-zertteý ortalyǵynyń jetekshi sarapshysy