Qazirgi tańda ınternet tek aqparat kózi ǵana emes, sonymen birge túrli qaýipterdiń de alańyna aınalyp otyr. Terrorızm ortalyǵynyń jáne Abaı oblysy boıynsha aqparattyq-túsindirý tobynyń málimetine sáıkes, radıkaldy ıdeologııalar kóbine dál osy sıfrlyq keńistikte taralady. Ásirese áleýmettik jeliler men messendjerler arqyly jastardy destrýktıvti aǵymdarǵa tartý faktileri jıilep keledi, dep jazady Egemen.kz.
Sıfrlyq tehnologııalardyń damýy qoǵamǵa kóptegen múmkindik ákeldi. Alaıda sonymen birge jańa syn-qaterler de paıda boldy. Internet keńistiginde ekstremıstik mazmundaǵy materıaldardyń taralýy – álemdik deńgeıdegi másele. Mundaı kontentke kez kelgen adam, ásirese jastar, ońaı tap bolýy múmkin.
Jastar – eń osal toptardyń biri. Ekstremıstik uıymdar aýdıtorııany tartý úshin zamanaýı tehnologııalardy barynsha tıimdi paıdalanady. Olar saıttar, áleýmettik jeliler jáne jabyq chattar arqyly jumys isteıdi. Mundaı ortada aqparat syrtqy baqylaýsyz taralyp, paıdalanýshylarǵa tikeleı áser etedi.
Radıkaldy toptardyń ádisteri de kúrdeli. Olar tartymdy vızýal, qysqa ári emosıonaldy mátinder, jyldam jańartylatyn aqparat arqyly aýdıtorııany ózine baýraıdy. Sonymen qatar, bul qurylymdarda IT salasyn meńgergen, til biletin jáne psıhologııalyq áser etý tásilderin jaqsy biletin mamandar jumys isteıdi.
Áleýmettik jelilerdiń yqpaly erekshe. Sebebi munda aqparat óte jyldam taralady, al paıdalanýshylar ózara erkin baılanys ornata alady. Kóp jaǵdaıda radıkaldy ıdeıalar jabyq toptar men jeke hat almasý arqyly beriledi, bul olardyń taralýyn qıyn baqylaýǵa ákeledi.
Semeıde terrorızmdi nasıhattaǵan azamat 7 jylǵa sottaldy
Mamandardyń aıtýynsha, sońǵy jyldary jastardyń dinge qyzyǵýshylyǵy artqan. Osyǵan baılanysty olardyń ınternettegi aqparatqa degen kózqarasy da mańyzdy. Abaı oblysynyń aqparattyq-túsindirý tobynyń múshesi Ásel Kúsimbekovanyń pikirinshe, ata-ananyń baqylaýy men jaýapkershiligi aıryqsha ról atqarady. О́ıtkeni kóp jaǵdaıda ata-analar balasynyń ınternettegi áreketin tolyq qadaǵalamaıdy.
Sarapshy jastardy aqparatqa syn kózben qaraýǵa shaqyrady. Onyń aıtýynsha, kez kelgen dinı nemese ıdeologııalyq aqparatty qabyldamas buryn onyń qaınar kózin tekserý qajet. Jalǵan ýaǵyzdar men destrýktıvti kontentke erip ketý – úlken qaýip.
«Kez kelgen din adamnyń bilim alýyna kedergi keltirmeıdi. Sondyqtan jastar óz ýaqytyn tıimdi paıdalanyp, bilimge umtylýy tıis. Ulttyq qundylyqtardy saqtap, jalǵan ýaǵyzshylardyń yqpalynan aýlaq bolý mańyzdy», deıdi Ásel Kúsimbekova.
Mamandardyń pikirinshe, ınternettegi ekstremızmge qarsy kúres tek tyıym salý nemese baqylaýmen shektelmeýi kerek. Bul jerde júıeli tásil qajet. Iаǵnı, aqparattyq saýattylyqty arttyrý, jastarmen ashyq dıalog júrgizý jáne rýhanı-mádenı qundylyqtardy nyǵaıtý – basty baǵyttar.
Sonymen qatar, ınternettegi qaýipterden saqtaný úshin qarapaıym, biraq tıimdi erejelerdi ustanǵan jón. Eń aldymen, kúmándi siltemelerge ótpeý, belgisiz toptarǵa qosylmaý, jeke málimetterdi ashyq jarııalamaý mańyzdy. Kez kelgen aqparatty birneshe derekkóz arqyly tekserý – sıfrlyq qaýipsizdiktiń negizgi qaǵıdasy.
Qostanaıda terrorızm aktisi týraly jalǵan aqparat bergen jasóspirim jaýapqa tartyldy
Jalpy alǵanda, onlaın keńistiktegi qaýip-qaterlerden qorǵaný ár adamnyń jaýapkershiligine baılanysty. Aqparattyq saýattylyq pen synı oılaý daǵdylaryn damytý – radıkaldy yqpaldan saqtanýdyń eń tıimdi joldarynyń biri.