Arqalyq qalasynda kúnine 10 tonna et ónimderin óndiretin zamanaýı et kombınaty jumysyn bastady. Bul arqalyqtyqtar úshin bitken úlken is boldy. Kombınat tek arqalyqtyqtar úshin ǵana emes, tutas Torǵaı óńiri, odan qalsa, kórshi Aqmola, Qaraǵandy oblystarynyń irgeles jatqan aýdandarynyń sharýashylyqtary úshin de tıimdi bolǵaly tur.
Naryqtyń kelýine baılanysty qıyn jyldary Arqalyq qalasynda aýyl sharýashylyǵy ónimderin óńdeıtin eshqandaı nysan qalmaǵan edi. Barlyǵy 60 myń sharshy metr jerdi alyp jatqan et kombınatynyń ornynda buryn qurylys materıaldaryn saqtaıtyn qoıma bolǵan. Investısııalyq qarjynyń arqasynda iri úsh sehtan turatyn kombınat kesheni túgeldeı jańadan salyndy. Onyń birinde mal soıylady, ekinshisinde shujyq ónimderi, úshinshisinde qalbyrdaǵy buqtyrylǵan et daıyndalady. Jabdyqtardyń barlyǵy da Eýropadan, Ýkraınadan, Qytaıdan ákelindi. О́ńdeý ónerkásibi nysany tolyq qýatynda jumys istegende kúnine túrli atalymdarymen 3 tonna buqtyrylǵan et, 3 tonna shujyq ónimderi jáne 4 tonna sapaly et daıyndaıtyn bolady. – Bul ınvestısııalyq jobanyń quny 3 mıllıard teńgege tústi. Onyń 2 mıllıard teńgesine tutas kombınat kesheni salyndy, úzdik zamanaýı jabdyqtar satyp alyndy. Al 1 mıllıard teńgesine kelesi jyly 3000 bas iri qaraǵa arnalǵan bordaqylaý alańy salynady. Onyń smetalyq qujattary daıyndalyp jatyr, kelesi jyldyń basynan bastap qurylysy bastalady, – dedi Arqalyq qalasynyń ákimi Eldar Kúzembaev. Et kombınatynyń ashylýyna qatysqan oblys ákimi Arhımed Muhambetov oblystyń ońtústik óńirindegi sońǵy kezde salynǵan eń iri ınvestısııalyq joba ekenin aıtty. Investısııany «Torǵaı ET» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi saldy. Onyń 500 myń teńgesin «Tobyl» áleýmettik-kásipkerlik korporasııasynan az mólsherdegi ústememen nesıege aldy. Buryn sharýa qojalyqtary, turǵyndar malyn ótkizý úshin biri Astanaǵa, biri Qostanaıǵa sabylatyn edi. Olardyń baqqan malynyń qunyn joldyń alystyǵy, kóliktiń shyǵyny «jep» qoıatyn. Endi mine, osy tóńirektegi Amangeldi, Naýryzym, Jangeldın aýdandary men Arqalyq qalasyna qarasty eldi mekenderdegi sharýashylyqtar men jeke sektordaǵy turǵyndar malyn osynda ákeletin bolady. Onyń syrtynda Aqmola jáne Qaraǵandy oblystarynyń Arqalyqqa irgeles aýdandary úshin de maldy Arqalyqqa tasý áldeqaıda tıimdi ekenin sharýa jaqsy biledi. – Endigi mindet – tek mal basyn kóbeıtý bolady. Oǵan memleket tarapynan berilip otyrǵan kómek jetedi. «Sybaǵa», «Qos qoldaý», «Eńbek» sııaqty 5-6 baǵdarlama bar. Nıet etken, eńbek etkisi kelgen adamǵa osylardyń qaısysyn paıdalansa da múmkindik jetedi. Mal tasymalyn jeńildetý úshin Torǵaı kentinen, Amangeldi men Naýryzym aýdandary arasynan jáne Aqmola, Qaraǵandy oblystarynyń irgeles aýdandarynan daıyndaý ortalyqtary servısin ashamyz. Maldy sol jerlerge tapsyrýdy, tipti keıin soıyp, etteı tasýdy da qamtamasyz etýge bolady. Ol úshin biz qarjy kózderin taýyp, qosymsha jabdyqtar alýymyzǵa tolyq múmkindik bar, – dedi oblys ákimi Arhımed Muhambetov. Zamanaýı et kombınatynyń qurylysyna «Torǵaı ET» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi 2 mıllıard teńge qarjy salǵanyn aıttyq. Iri óndiristiń ınfraqurylymyna bıýdjetten 83 mıllıon qarjy jumsaldy. – Jeltoqsan aıynan bastap sharýashylyqtardan, jeke sektordan mal qabyldaı bastaımyz. Qazir ózimiz elý shaqty mal soıyp, shujyq, qalbyrdaǵy ettiń alǵashqy túrin tájirıbe úshin shyǵaryp kórdik. Almatydan, Astanadan tehnologter shaqyryp, mamandardy úıretip jatyrmyz. Maldy tirileı salmaqta 400 kılogramǵa deıin kılogramyn 500 teńgeden, al 400 kılogramnan assa kategorııasyna qaraı 600-650 teńgeden alamyz, – dedi «Torǵaı ET» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginiń dırektory Rasýl Muqanov. Qazir et kombınatynda 60 adam jumys isteıdi, óndiris 2020 jylǵa josparlanǵan tolyq qýatyna jetken kezde jumysshylar sany 120-ǵa deıin kóbeıtiledi. Al kombınat óniminiń ótýine óndiris basshylyǵy óte senimdi. – Torǵaıdyń dámdi eti brendimiz bolyp sanalady. Eń bastysy, Astana qalasyn jáne elimizdiń ózge shalǵaılaryn qamtamasyz etemiz, sonymen qatar irgemizde Reseı naryǵy tur. Reseıdiń shekara irgesindegi óndiristik qalalarynyń barlyǵyna et, et ónimderi qajet. Demek, ónimdi syrtqa shyǵarýda da kidirmeıtin bolamyz, – deıdi Rasýl Abaıuly. – Semirgen maldy der ýaqytynda satpasa, onyń shyǵyn ekenin aıtyp jatýdyń ózi artyq. Burynǵy Torǵaı oblysy kezinde salynǵan et kombınaty jabylǵan 27 jyldan beri Torǵaı óńiriniń jurtyna maldy baqqannan ony satyp, paıdasyn kórý qıyn bolatyn. Sebebi et kombınattary óte shalǵaıda, shynyn aıtqanda, daǵdarysta edik. Osy másele sheshimin tappaı keldi. Endi mine, bir jyldyń ishinde et kombınaty paıdalanýǵa berildi, óte qýanyshtymyz, – dedi «Syma K» sharýa qojalyǵynyń quryltaıshysy, eńbek ardageri Kákimjan Kárbozov. Buǵan «Torǵaı ET» zamanaýı et kombınaty Arqalyq qalasynyń kórkeıýine tirek bolady» degen senimi bar arqalyqtyqtar qýanyshyn qosyńyz.
Názıra JÁRIMBET,
«Egemen Qazaqstan»
Arqalyq qalasy