Irkilister de, izdenister de bar

Qolda bar derekter búgingi tańda oblystaǵy turǵyndar sanynyń 33 paıyzy sportpen aınalysatynyn aıǵaqtaıdy. Muny tómen kórsetkish deý­ge bolmaıdy. Áıtse de bul ta­­bys pen múmkindik shegi emes ekeni taǵy da aıan. Oblys sport­shylarynyń sońǵy jyldary halyqaralyq básekeler men saıystarda joǵary nátı­jelerge qol jetkize almaı júrgeniniń basty syry men sebebi nede? Múmkin oblys­ta jergilikti atqarýshy organdar tarapynan sporttyń ma­­terıaldyq-tehnıkalyq ba­­zasyn jetildirý men ny­ǵaı­týǵa bólinetin qarajat jetkiliksiz shyǵar. Joq, bu­laı emes sekildi. О́ıtkeni tek sońǵy eki jyldyń ishinde aımaqta 60-tan astam sport nysany salynǵan. Onyń ishinde «Jekpe-jek saraıy», «Dostyq» basseıni jáne bes bir­deı fýtbol alańy bar «Sport» kesheni halyqaralyq talaptar men normalarǵa tolyqtaı jaýap bere alady. Atalǵan jańa nysandardyń deni memleket-jekemenshik áriptestigi sheńbe­rinde iske qosylǵan. 

Munyń syrtynda bıýdjetten tys kózder esebinen de qosymsha sport ǵımarattary boı kóterip keledi. Sondaı-aq jat­tyqtyrýshylar men kásibı bilik­tiligi jáne sheberligi jo­­ǵary mamandarǵa qajetti jaǵdaılar týǵyzý isinen de kinárat taba almaısyz. Son­da qalaı bolǵany? О́ńir­de sportty damytýǵa jum­salǵan shyǵyndardyń qaıta­rymy nege tómen? Osy oraıda oblysta búgingi kúni kásibı jáne buqaralyq sport túrlerin damytý isinde jan-jaqty ári júıeli jumystar júrgizilmeı kelgenin ashyq aıtýǵa týra keledi.

Aıtalyq joǵaryda atalǵan jańa sport nysandarynda balalar men jetkinshekterdiń ózderi qalaǵan seksııalarǵa qatysýyna tolyq jaǵdaılar týǵy­zylǵan. Tipti jergilikti bılik tarapynan qajetti qarajat ta bólingen. Olardyń qanshasy seksııalarǵa qaty­syp júr, qanshasy qatys­paı júr? Sport salasyna je­tek­shilik jasaıtyn jastar men sport mektebiniń basshylary bul máselege bastaryn aýyrta bermeıtini baıqalady. Tipti kerek deseńiz sport mektep­te­rindegi jumys keste­si de tolyq naqtylanbaı júr­ge­nin qandaı qısynǵa syıǵy­zýǵa bolady.

Aımaqta tek sońǵy eki jyl­dyń ishinde deneshynyqtyrý jáne sport basqarmasynyń basshylary úsh ret aýysypty. Basqarmaǵa ótken jy­­ly taǵaıyndalǵan basshy Meı­rambek Mahambetov óńir sportynyń ósip-órkendeýi úshin ózgeris ákele ala ma? Bul saýalǵa qazirgi kúni ke­sip-piship jaýap qaıtarý erterek sekildi. Alaı­da onyń óńir sportynyń kók­jıegin keńeıtý isindegi alǵashqy qadam­dary men oı-tujy­rym­dary belgili bir deńgeıde senim týǵyza alady demekpiz. 

Jas mamandarǵa tájirı­belik turǵydan kómek qaı kezde de qa­jet. Bul úshin oblys­ta abyroı-bedeli men bilik­tiligi joǵary sport ardagerlerinen turatyn arnaıy keńestiń qurylǵany da qoldaýǵa ábden turarlyq is. Búgingi kúnge deıin onyń birneshe otyrysy ótkizilgen. Qazir óńirde balalar men jas­óspirimder jáne jastar men stýdentter arasyndaǵy sporttyń damýy kenjelep qalǵan. Ardagerler keńesiniń múshelerin tol­ǵan­dyryp otyrǵan basty má­selelerdiń biri de osy. Aı­talyq qazirgi kezde sport mektepteriniń qural-jab­dyq­tarmen qamtylýy óte tó­men deńgeıde. Naqty de­rek­terge súıensek oblys­ta bul kórsetkish 8,5 paıyz deńgeıinen astpaıdy. Al qajettilik 91,5 paıyzdy qu­rap otyr.

Sondaı-aq óńirdegi olım­pıadalyq rezervti daıarlaý ortalyǵynyń qyzmetinde de sheshimin tappaı júrgen máseleler jetkilikti. Munda jergilikti organdarmen ke­lisim jasaý arqyly sheteldik jat­tyqtyrýshylarmen shart jasasý múmkindigi qa­rastyrylǵan. Alaıda búgingi kúnge deıin ortalyq tarapy­nan atalǵan baǵyttaǵy ju­mystar júıeli túrde júrgizilmeı keledi. Or­talyq qyzmeti týraly áńgime qozǵaǵan kezde jergilikti bilikti mamandardy jumysqa tartý jónindegi isterdi de umyt qaldyrýǵa bolmaıdy. Osy maqsatta oblysta olardy yntalandyrý úshin 250-300 myń teńge eńbekaqy tóleý jóninde kelisimsharttar jasaý kózdelgen. Sonymen birge qazirgi kezde oblystaǵy sport salasyna naqty josparlaý júıesin jolǵa qoıý máseleleri qarastyrylǵan. Búginde óńirde sporttyń olımpıadalyq túrleri –jeńil atletıka men sporttyq gımnastıkany já­ne semserlesýdi damytýǵa kóńil bóle bastaǵany buǵan deıin oryn alyp kelgen irkilisterdiń izdenisterge jol bere bastaǵanyn kórsetedi. Sondaı-aq óńirde olımpııa oıyndarynyń tizimine kirgen sý sporty túrlerin damytý, bul baǵytta arnaıy seksııalar ashý úshin de tyń sharalar kesheni belgilengen.

Oblystaǵy sport salasynda buǵan deıin oryn alyp kelgen irkilisterdiń taǵy bir sebebi aýyl sportshylaryn mo­raldyq jáne materıaldyq turǵydan qoldaý men olar­dyń jarysqa qatysýyn qar­jylandyrý isiniń jetkilik­sizdigi bolsa, qazirgi kúni bul is te óz sheshimin taýyp ke­ledi. Sóz joq, munyń ózi aýyl spor­tyn damytýdyń bas­ty tetiginiń biri ekeni aıdan anyq. Tutastaı alǵanda qazirgi kezde kásibı jáne buqa­ralyq sportty damytý isinde óńirde irkilisterden góri, izdenister basym túse bastaǵany úlken senim týǵyzady. 

Temir QUSAIYN,

«Egemen Qazaqstan»

AQTО́BE