Arhıv áste shań basqan qaǵazdardyń jınalyp turatyn orny emes. Ol – tarıhtyń kómbesi, ótken kúnderdiń paraqtary saqtalǵan qasıetti meken. О́kinishtisi sol, táýelsizdik alǵanǵa deıin tól tarıhymyzǵa qatysty derekterdi tolyq ıgere almadyq. Qanshama qundy dúnıeler ustaǵannyń qolynda ketti. Qolda bar derekterdi qorytýǵa saıasat ta salqynyn tıgizdi. Memleket basshysynyń «Uly dalanyń jeti qyry» maqalasynda aıtylǵan «Arhıv-2025» jobasy babalarymyz júrip ótken shejireli joldy zerdeleýge jol ashatynymen de qundy bolyp otyr.
Tarıhqa kóz salsaq, qazaq jerindegi alǵashqy arhıv 1794 jyly batys óńirdegi Ishki Ordada jumys isteı bastaǵan. 1876 jyly Bókeı hannyń tapsyrmasymen arhıv úıiniń arnaıy ǵımaraty salyndy. Oǵan deıin qujattardy saqtaý isine mán berilmeı kelgen edi. Búginde arhıv isi qalyptasyp, tarıhty tanýdyń jańa kezeńine aıaq bastyq. Alaıda, ashylmaǵan aqıqattar áli kóp. «Arhıv-2025» jobasy osy olqylyqtyń ornyn toltyrar degen úmit basym.
Atyraýdaǵy oblystyq memlekettik arhıvtiń qazirgi ǵımaratynyń jaǵdaıy jaqsy dep aıta almaımyz. Osyny eskergen aımaq basshylyǵy qalalyq jáne oblystyq memlekettik arhıvterge jańa ǵımarat salýǵa jer telimin bólip, jobalyq-smetalyq qujattamasy daıyndalyp jatyr. Elbasynyń tapsyrmasymen qolǵa alyna bastaǵan jańa jobanyń atyraýlyqtar úshin bir ıgiligi – osy.
Oblystyq memlekettik arhıvtiń basshysy Serik Qýanyshtyń aıtýynsha, joba negizinde jasalatyn sharalardyń aýqymy keń bolmaq. Mysaly, aldaǵy jyldan bastap shetelderdegi qazaq halqyna qatysty qujattardy túgendeý jumystaryn júrgizý josparǵa engizilgen. Sondaı-aq, «О́lkemizdiń dańqty tulǵalaryn sheteldik arhıvterden izdestirý» taqyrybynda zertteý júrgizý úshin qazaqstandyq jáne sheteldik arhıv mamandarymen birlese otyryp, Reseı, Fransııa, Túrkııa, Qytaı, Germanııa, Vatıkan memleketterindegi arhıvterge barý josparlanyp otyr. Oblystan ekinshi dúnıejúzilik soǵysqa attanǵandardyń sanyn naqtylaý maqsatynda Qorǵanys isteri departamentindegi maıdangerler týraly málimetterdi sandyq formatqa kóshirý de oıda bar. «Soǵysta jaralanǵan, habarsyz ketken, qazaǵa ushyraǵan, áskerı tutqyndar lagerlerinde bolǵan atyraýlyq jaýyngerler týraly shetel arhıvterine ǵylymı-zertteý ekspedısııalaryn uıymdastyrý da keler kúnniń enshisinde.
Baqytgúl BABASh,
«EgemenQazaqstan»
ATYRAÝ