Qazaqstan Qurama Shtattardyń sheshýshi odaqtasyna aınaldy

Qazaqstan Qurama Shtattardyń sheshýshi odaqtasyna aınaldy

Seısenbi, 13 naýryz 2012 8:35

Jaqynda AQSh Kongresiniń Halyqaralyq qatynastar jó­nin­degi komıtetiniń Eýropa jáne Eýrazııa elderi boıynsha sha­ǵyn komıtetiniń tóraǵasy Den Berton Qazaqstan Respýblıkasy Táýelsizdiginiń jáne ekijaqty qarym-qatynastardyń 20 jyldyǵyna oraı resmı málimdeme jasady. Onda yqpaldy amerıkalyq kongressmen ekijaqty strategııalyq áriptestiktiń joǵary rýhyn atap kórsete kelip, Qazaqstannyń óńirdegi kóshbasshylyq róline, elimizdiń ıadrolyq qarýsyzdaný jáne taratpaý úderisterine qosyp kele jatqan úlesine, taǵy basqa mańyzdy máselelerge jan-jaqty toqtalady.

 

Seısenbi, 13 naýryz 2012 8:35

Jaqynda AQSh Kongresiniń Halyqaralyq qatynastar jó­nin­degi komıtetiniń Eýropa jáne Eýrazııa elderi boıynsha sha­ǵyn komıtetiniń tóraǵasy Den Berton Qazaqstan Respýblıkasy Táýelsizdiginiń jáne ekijaqty qarym-qatynastardyń 20 jyldyǵyna oraı resmı málimdeme jasady. Onda yqpaldy amerıkalyq kongressmen ekijaqty strategııalyq áriptestiktiń joǵary rýhyn atap kórsete kelip, Qazaqstannyń óńirdegi kóshbasshylyq róline, elimizdiń ıadrolyq qarýsyzdaný jáne taratpaý úderisterine qosyp kele jatqan úlesine, taǵy basqa mańyzdy máselelerge jan-jaqty toqtalady.

Tómende amerıkalyq kongressmen resmı málimdemesiniń mátini jarııalanyp otyr.

Men qazaqstandyqtardy el Táýelsizdiginiń 20 jyldy­ǵy­men quttyqtaımyn. 1991 jyl­dyń 25 jeltoqsanynda Qurama Shtat­tar Qazaqstandy táýelsiz memleket retinde tanydy. Eki onjyldyq ótken kezde Qa­zaqstan AQSh-tyń ma­ńyz­dy áriptesi jáne Ortalyq Azııa­daǵy kóshbasshy memleketke aınaldy.

Keńes Odaǵy kezinde qazaq dalasy KSRO-nyń basty synaq polıgony jáne áskerı ıadrolyq baǵdarlamalar jasaıtyn oryn retinde paıdalanyldy. KSRO ydyraǵannan keıin Qazaqstan 1000-nan asatyn ıadrolyq oq­tum­syqtary bar orasan ıadro­lyq arsenalǵa ıe bolyp qaldy. Arsenal quramynda sondaı-aq qurlyqaralyq ballıstıkalyq zy­myrandar men strategııalyq bom­balaýshy ushaqtar boldy. Osy orasan ıadrolyq qarýdyń ná­tıjesinde Qazaqstan qýaty jó­ninen álemdegi 4-shi ıadrolyq derjavaǵa aınaldy.

Qazaq halqy bul qarýdyń qıratýshy kúshin óziniń janymen jáne tánimen aıqyn sezindi. О́ıt­keni, qazaq dalasynda 500-den astam ıadrolyq synaqtar jasaldy. Biraq Qazaqstan Prezıdent Na­zarbaevtyń basshylyǵymen ózi­niń ıadrolyq arsenalynan óz erkimen bas tartqan jumyr jerdegi alǵashqy el atandy. Keıin, 1994 jyly el Iаdrolyq qarýdy taratpaý týraly shartqa qol qoıyp, ony ratıfıkasııalady. 1995 jyl­ǵa qaraı Qazaqstan sońǵy ıadro­lyq zarıadyn Qurama Shtat­tar­dyń aıtarlyqtaı qoldaýymen jáne Qaterlerdi birlesip qys­qartý baǵdarlamasy aıasynda Reseıge ótkizip berdi. Qazaq­stan men AQSh atalǵan baǵ­darlama aıasyndaǵy ynty­maq­tastyǵyn jalǵastyryp keledi. Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵynda Qazaqstan taratpaý jónindegi kóshbasshy jáne ózge elderge úlgi bolyp qalyp otyr. Bul – ósip-órkendeý úshin ıadrolyq qarý qajet emes ekendiginiń aı­qyn aıǵaǵy.

Táýelsizdigin alǵan sátten bastap Qazaqstan óz ekono­mı­kasyn reformalaý jónindegi jumystaryn bastap, keńestik josparly oılaýdan naryqtyq mehanızmderge kóshti. Búginde Qazaqstan óńirdegi eń damyǵan ekonomıkaǵa ıe. Eldiń álemdik rynokqa turaqtandyrýshy yq­pal etetin energetıkalyq hab bolý áleýeti bar. Buǵan qosa, Úkimettiń Ulttyq qor qurý týraly sheshimi Qazaq­stannyń mıneraldyq baılyǵyn búkil el halqynyń ıgiligine aınal­dy­ra­tyn bolady.

Tabıǵı baılyqtary moldy­ǵy­na qaramastan, Qazaqstan óziniń ekonomıkasyn ártaraptandyrýǵa umtylys tanytyp otyrsa, nátı­jesinde Búkilálemdik saýda uıy­myna qosylýda aıtarlyqtaı progreske qol jetkizdi. Bul progreske jaqynda Qazaqstan men Qu­rama Shtattar arasynda BSU boı­ynsha eki jaqty kelis­sóz­der­diń aıaqtalýy týraly hattamaǵa qol qoıylýy aıǵaq bola alady. Atalǵan kelisim amerıkalyq qyz­met kórsetýshilerge kóbirek tıimdilik ákelip, Qazaqstan BSU-ǵa ótkennen keıin olardyń Qazaq­stan rynogyndaǵy múmkindik­te­rin aıtarlyqtaı keńeıtedi. BSU-ǵa múshelik Qazaqstan úshin, son­daı-aq osy tez damyp otyrǵan rynok ózine barynsha kóp tarta bastaǵan iri amerıkalyq kompanııalar úshin de tıimdi.

2001 jyldyń 11 qyrkúıegine birneshe aı qalǵanda Prezıdent Nazarbaev Aýǵanstandaǵy ahýal óńirlik qaýipsizdikke qater tón­dirip otyrǵanyn aıtyp, alań­daý­shylyq bildirgen bolatyn. Qu­rama Shtattardaǵy teraktilerden keıin Qazaqstan óziniń áýe keńistigin ashyp, Aýǵanstandaǵy koalısııaǵa qoldaý kórsete bas­ta­dy. 2009 jyldan bastap Qazaq­stan­nyń temir jol ınfraqury­ly­my Soltústik taratý jelisiniń sheshýshi býyny bola otyryp, Aýǵanstanǵa qajetti jetkizilim­der­diń barynsha mańyzdy mar­shrý­tyna aınaldy. Qazaqstan ás­ke­rı operasııalarǵa qoldaý kór­se­týmen qatar, Aýǵanstandy bas­qa da birqatar baǵyttar boıynsha damytýǵa yqpal etýin jalǵas­ty­ryp keledi. Bul ózgesin aıtpa­ǵanda, aýǵandyq stýdentterge Qa­zaqstan ýnıversıtetterinde oqý úshin stıpendııalar taǵaıyn­daý­dan kórinedi.

Iаdrolyq qarýdan bas tartý, ekonomıkalyq reformalar júr­gi­zý jáne Aýǵanstandaǵy koalı­sııa­lyq operasııalardy qoldaý saıa­saty nátıjesinde Qazaqstan turaqtylyqtyń tinine, sondaı-aq Ortalyq Azııa damýynyń lokomotıvine aınaldy. Mundaı kósh­basshylyq Eýropadaǵy qaýip­siz­dik jáne yntymaqtastyq uıymy­nyń (EQYU) 2010 jyly uıymǵa tóraǵalyq etý múmkindigin berý jónindegi sheshimimen moıyndal­dy.

Men Prezıdent Nazarbaev pen Qazaqstan halqyn erkin baspa­sózdi, táýelsiz sot bıligin, qýat­ty azamattyq qoǵam men móldir saıası júıeni qosa alǵanda, osyn­daı berik irgetasqa negizdelgen demokratııalyq reformalardy júrgizýdi belsendi jalǵastyrýǵa qurmetpen shaqyramyn. Demo­kra­tııalyq damý Qazaqstan halqyna paıda ákelip qana qoımaı, son­daı-aq Qazaqstannyń Ortalyq Azııa men álemdik arenadaǵy kósh­basshylyq rólin saqtap, ny­ǵaı­ta túsýge qyzmet etetin bolady.

Sońǵy 20 jylda Qazaqstan Qurama Shtattardyń sheshýshi odaq­tasyna aınaldy. Qazaqstan­nyń odan arǵy damýyna oraı biz ári qaraı da mańyzdy qarym-qatynasymyzdy nyǵaıta berýge tıispiz. Men Prezıdent Nazarbaev pen Qazaqstan halqyn Qazaq­stan Respýblıkasy Táýel­siz­di­gi­niń 20 jyldyǵymen quttyqtaımyn.