Astana qalasyndaǵy №76 mektep-lıseıde Alash qaıratkeri Álıhan Bókeıhannyń mýzeıi ashyldy. Saltanatty sharaǵa alashtanýshy-ǵalym, jazýshy Tursyn Jurtbaı, álıhantanýshy, ǵalymdar Sultanhan Aqquly men Dıhan Qamzabekuly, Májilis depýtaty Berik Dúısenbınov bastaǵan bir top zııaly qaýym ókilderi jınaldy. Olardyń ishinde 94 jastaǵy Álıhannyń jıeni, Ortaı Ábdirahmanov ta boldy.
Mýzeı Alash arysynyń ómir jolynan syr shertetin bólimderden turady. «Ultyn súıgen uly júrek» buryshy Álıhannyń týyp-ósken, oqyp-óngen ýaqytyn sýretteıdi. Odan soń Omby, Samara, Máskeý kezeńin qamtyǵan maǵlumattar usynylǵan. Mundaǵy derekterdiń barlyǵy zerttelgen, shynaıy aqparattyń kóshirmelerinen turady. Sondaı-aq ózgelerden ereksheligi – zamanaýı quraldardy paıdalanýynda. Máselen, bólmeniń bir bóligin alyp jatqan Quick Response Code uıashyqtaryna arnaıy ornatylǵan qosymshasy bar uıaly telefonyńyzdy jaqyndatsańyz, tarıhı tulǵalardyń kózin kórgen adamdar men urpaqtarynyń, zertteýshilerdiń estelikterin, aýdıo aqparattaryn estı alasyz. Kórneki quraldardyń qatarynda shaǵyn bıýst pen úlken portret jáne derekti fılmder kórsetetin ekran bar.
– 1990 jyldan beri qaraı Alash qaıratkeri A.Baıtursynuly, M.Dýlatovtarǵa mýzeıler ashylyp jatyr. Al sol Alash qozǵalysynyń ıdeologııalyq negizin qalap, saıası kósemine aınalǵan, sonyń arqasynda Qazaq eliniń irgetasyn qalaǵan, Alash avtonomııasyn quryp, onyń tuńǵysh tóraǵasy bolǵan Álıhanǵa arnalǵan tuńǵysh resmı mýzeı osy mektep-lıseıde ashylyp otyr. Men Taraz jáne taǵy basqa birneshe qalada Álıhanǵa dep jasaqtalǵan mýzeılerdi aralap kórdim. Olardyń kóbinde materıaldar ınternetten alynyp, júıesiz padalanylǵan. Biraq shyn mánisinde, Álıhannyń tulǵasyn tereńirek asha túsetin, onyń ómirbaıanyn keńinen kórsete biletin birden-bir zamanaýı murajaı dep, osy jerdi aıta alar edim, – deıdi belgili alashtanýshy ǵalym Sultanhan Aqquly.
Álıhan Nurmuhamedulyna arnalǵan mýzeıdiń dál osy mektepte ashylýy teginnen-tegin emes. Bul týraly mektep-lıseı dırektory Safýra Seıdýalıqyzy aıtyp berdi.
– Taý tulǵanyń 150 jyldyǵyn atap ótý qarsańynda mekteptiń «Zańǵar» teatr úıirmesi «Álıhan» spektaklin qoıǵan edi. Mundaı usynys sol kezde balalardan tústi. Biz ony qoldap, 2016 jyldan beri mektepke Á.Bókeıhannyń esimin alýǵa jumys istep jatyrmyz. Aldymen mýzeı ashsaq dep júr edik. Eń birinshi mazmundyq turǵyda qoldaǵan Alashtaný zertteý ınstıtýtynyń dırektory Sultanhan Aqquly boldy. Nátıjesin kórip otyrsyzdar. Endigi úmitimiz – mektebimiz sol kisiniń esimin ıelense eken, – deıdi Safýra Tólekova.
Al jańa mýzeı ádebıetshi-ǵalymdardyń oqýshylarmen kezdesetin ıntellektýaldyq ortalyǵy retinde de jumys isteıtin bolady.
Janbolat KENJEǴUL,
«Egemen Qazaqstan»