Asa qadirli Elbasy!
Qurmetti Parlament depýtattary, Úkimet músheleri!
Qymbatty otandastar!
Keshe, 19 naýryzda búkil álem jurtshylyǵy asa mańyzdy tarıhı oqıǵaǵa kýá boldy.
Qazaq memlekettiliginiń negizin qalaǵan Uly tulǵa, Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Ábishuly Nazarbaev óz erkimen Memleket basshysy ókilettigin toqtatty.
Elbasynyń bul mańyzdy sheshimi onyń jahandyq deńgeıde jáne tarıhı aýqymda tanylǵan saıası qaıratker retindegi ulylyǵyn kórsetti.
Eto reshenıe prodıktovano soobrajenııamı vysshego porıadka, ıstınnoı zabotoı o býdýshem nashego gosýdarstva.
Biz barlyq jetistikterimizge, eń aldymen, Qazaqstan Respýblıkasynyń qasterli Táýelsizdigine Tuńǵysh Prezıdentimiz Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń qajyrly eńbeginiń arqasynda qol jetkizdik.
Elbasy Keńes Odaǵy kúıregen tustaǵy asa kúrdeli geosaıası jaǵdaıda jańa memlekettiń negizin qalap, onyń kóshin bastady.
Kóptegen teris boljamǵa qaramastan, Nursultan Ábishuly elimizdi barsha álemge moıyndata bildi.
Dúnıejúzi kartasynda damý men demokratııanyń, beıbitshilik pen kelisimniń shynaıy sımvolyna aınalǵan memleket paıda boldy.
Elbasymyz Qazaqstan tarıhynda tuńǵysh ret jańa memlekettik ınstıtýttardy qalyptastyrdy.
Olardyń qatarynda Prezıdenttik ınstıtýt, qos palataly Parlament, memlekettik qyzmet, qarýly kúshter, dıplomatııalyq qyzmet, sondaı-aq azamattyq qoǵam ınstıtýttary bar.
1995 jyly Ata zańymyz qabyldandy.
Konstıtýsııaǵa engizilgen mazmundy ózgertýler bas qujatymyzǵa, shyn máninde, demokratııalyq sıpat berdi.
Elbasynyń basshylyǵymen Qazaqstanda ekonomıkany jańǵyrtýǵa baǵyttalǵan reformalar josparly túrde júzege asyryldy.
Sonymen qatar, memlekettiń saıası júıesinde eleýli ózgerister boldy.
Qurylymdyq reformalar memleket damýynyń basty qozǵaýshy kúshine aınaldy.
Elbasynyń janynda uzaq jyldar boıy qyzmet etken adam retinde nyq senimmen aıtarym: Prezıdent óziniń eńbek jolyn bıik maqsatqa – halqymyzdyń ál-aýqatyn arttyrýǵa arnaǵan birden-bir tulǵa bolyp sanalady.
Nýrsýltan Abıshevıch Nazarbaev ýje voshel v mırovýıý ıstorııý kak vydaıýshıısıa reformator. On sýmel transformırovat Kazahstan v sovremennoe, peredovoe gosýdarstvo, voshedshee v grýppý 50-tı naıbolee konkýrentosposobnyh stran mıra. Ego ekonomıcheskıe ı polıtıcheskıe reformy stalı sımvolom mýdroı gosýdarstvennoı polıtıkı. Poetomý zarýbejnye eksperty dalı nazvanıe reformam Elbasy «Kazahstanskıı pýt» ılı «Kazahstanskaıa model».
Reformy Elbasy vyvelı Kazahstan na traektorııý ýstoıchıvogo razvıtııa. Respýblıka Kazahstan po vsem ekonomıcheskım pokazatelıam stala lıderom sentralno-azıatskogo regıona, zanıala peredovye pozısıı na postsovetskom prostranstve.
Kazahstan sýmel akkýmýlırovat v Nasıonalnom fonde krýpnye fınansovye resýrsy, chto pozvolıaet reshat pervoocherednye zadachı sosıalno-ekonomıcheskogo haraktera v krızısnyh sıtýasııah.
Elbasy vzıal kýrs na prıvlechenıe ınvestısıı v ekonomıký. Blagodarıa etomý Kazahstan stal lıderom vsego postsosıalıstıcheskogo prostranstva, vklıýchaıa Sentralnýıý Evropý, po obemý prıamyh ınostrannyh ınvestısıı na dýshý naselenııa. V nashý straný postýpılo bolee 300 mıllıardov dollarov prıamyh ınostrannyh ınvestısıı.
Nursultan Ábishuly Nazarbaev Táýelsizdiktiń alǵashqy jyldarynan bastap halyqtyń áleýmettik jaǵdaıyn jaqsartý úshin naryqtyq ekonomıkasy bar qýatty memleket qurý isine bilek sybana kiristi.
Qıyndyqqa toly osy jolda ol teńdessiz tabystarǵa qol jetkizdi.
Elbasynyń ár Joldaýynda, ásirese, 2018 jyldyń naýryz jáne qazan aılaryndaǵy Joldaýlarynda, sondaı-aq «Nur Otan» partııasynyń HVIII sezinde sóılegen sózinde el múddesin kózdegen shynaıy janashyrlyq kórinis tapty.
El azamattaryna áleýmettik qoldaý kórsetýge arnalǵan bul qujattar basqa elderde balamasy joq biregeı sharalardy qamtıdy.
Nashe gosýdarstvo stalo terrıtorıeı garmonıı, soglasııa, tolerantnostı mejdý vsemı narodamı ı relıgıoznymı konfessııamı. Prochnyı mır, nasıonalnoe edınstvo v devıatoı mıre po terrıtorıı strane ıavlıaetsıa vajneıshım faktorom obespechenııa mejdýnarodnoı stabılnostı ı bezopasnostı.
Eshe na zare Nezavısımostı byl sozdan ýnıkalnyı ınstıtýt – Assambleıa naroda Kazahstana. Blagodarıa ıstorıcheskomý sıntezý mırovyh relıgıı, ıazykov, kýltýr ı tradısıı v Kazahstane sformırovalos obshestvo, v kotorom mır ı soglasıe stalı neotemlemoı chastıý nasheı polıtıcheskoı kýltýry. Razrabotannaıa Elbasy model mıra ı obshestvennogo soglasııa polýchıla mırovoe prıznanıe kak etalon garmonıchnogo razvıtııa obshestva.
Qazaqstan halqynyń ortaq tarıhı taǵdyry, sondaı-aq, Táýelsizdiktiń arqasynda qol jetkizgen tabystarymyz «Máńgilik El» tujyrymdamasynda baıandaldy.
Bul qujatta barshaǵa ortaq maqsat, ortaq múdde, halqymyzdyń kemel keleshegi úılesim tapqan.
Elbasynyń usynysymen ult birligin nyǵaıtý jolynda qýatty kúshke aınalǵan «Máńgilik El» patrıottyq aktisi qabyldandy.
Táýelsizdik jyldarynda ulttyq ustanymǵa adal, shynaıy súıispenshilik rýhynda tárbıelengen jas azamattardyń tutas bir býyny qalyptasty.
Buǵan Elbasy júzege asyrǵan jastar saıasatynyń, mazmuny biregeı «Rýhanı jańǵyrý» jáne «Uly dalanyń jeti qyry» atty maqalalarynyń yqpaly boldy.
Elbasynyń qajyrly eńbeginiń arqasynda halqymyz tól tarıhynda tuńǵysh ret ózin týǵan jerdiń zańdy ıesi sezindi, barshamyzdyń júregimizdi Otan úshin maqtanysh sezimi kernedi.
«Qazaqstan-2050» Strategııasy, «Nurly jol» Jańa ekonomıkalyq saıasaty, «100 naqty qadam» Ult jospary elimizdi jańǵyrtýǵa, Qazaqstannyń ekonomıkalyq áleýetin odan ári nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan.
Bul halyqaralyq arenadaǵy turaqsyzdyq pen daǵdarystar jaǵdaıynda asa mańyzdy bolyp otyr.
Qazirgi Qazaqstan – naryqtyq ekonomıkasy qalyptasqan, demokratııalyq ári zaıyrly memleket.
Elimizde jekemenshik ınstıtýty ornyǵyp, orta taptyń jaǵdaıy jaqsardy jáne kásipkerlik qarqyndy damı tústi.
Barlyq ózekti áleýmettik-ekonomıkalyq máseleler ýaqytyly sheshimin taýyp keledi.
Nesmotrıa na fınansovo-ekonomıcheskıe krızısy na mejdýnarodnyh rynkah v Kazahstane ýspeshno prodoljaetsıa prosess reform ı modernızasıı ekonomıkı, posledovatelno ýkreplıaetsıa ındýstrıalnaıa mosh, vnedrıaıýtsıa naýchnye razrabotkı v proızvodstvo, osýshestvlıaetsıa sıfrovızasııa ekonomıkı ı obshestvennoı jıznı.
V nasheı strane realızýıýtsıa takıe programmy,kak: «Dorojnaıa karta bıznesa», «Agrobıznes», «Programma zanıatostı».
Na ocheredı zavershenıe strategıcheskı vajnyh ınfrastrýktýrnyh proektov. Eto – programma «Nurly jol», Zapadnyı Kıtaı – Zapadnaıa Evropa, Transkaspııskıı mejdýnarodnyı transportnyı marshrýt. Kazahstan po sýtı prevrashaetsıa v transportno-logıstıcheskıı hab globalnogo znachenııa, chto znachıtelno ýsılıt ego ekonomıcheskıı potensıal.
Kazahstan zanıal dostoınoe mesto ı v mırovom obrazovatelnom prostranstve. Nasha strana nahodıtsıa v pervoı tretı mırovogo spıska Indeksa chelovecheskogo razvıtııa po ýrovnıý gramotnostı vzroslyh. Kazahstan voshel v grýppý gosýdarstv s vysokım ýrovnem chelovecheskogo razvıtııa.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdentiniń arqasynda «Bolashaq» baǵdarlamasy júzege asyrylýda.
Áleýeti aıryqsha «Nazarbaev Ýnıversıteti» qurylyp, barlyq oblys ortalyqtarynda zııatkerlik mektepter ashyldy.
Elimizdiń ár óńirinde qazirgi kezeńniń talaptaryna saı zamanaýı mektepter salyndy.
Myńdaǵan azamatymyz shetelde jáne el ishinde sapaly joǵary bilim alý múmkindigine ıe boldy.
Vajnymı faktoramı ekonomıcheskogo ı sosıalnogo progressa Kazahstana stalı zdorove nasıı, razvıtıe sfery zdravohranenııa ı formırovanıe zdorovogo obraza jıznı.
Dostıgnýty polojıtelnye pokazatelı, kasaıýshıesıa zdorovıa naselenııa, prodoljıtelnostı jıznı lıýdeı, ýrovnıa rojdaemostı. Vse etı dostıjenııa prıznany Vsemırnoı organızasıeı zdravohranenııa.
Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń bastamasymen iske asyrylǵan «Mádenı mura» baǵdarlamasy tól mádenıetimizdiń damýyna tyń serpin berdi.
Qoja Ahmet Iаssaýı kesenesi, «Tamǵaly» eskertkishteri jáne basqa da tarıhı nysandardyń IýNESKO-nyń dúnıejúzilik muralarynyń tizimine enýi halqymyz úshin aıryqsha mańyzy bar oqıǵa boldy.
Jańa Elordamyzdyń boı kóterýine Tuńǵysh Prezıdentimizdiń sińirgen eńbegi erekshe.
Astananyń qurylysy Elbasynyń tarıhı erligi sanalady.
Bas qalamyz Táýelsiz elimizdiń shynaıy bet-beınesine, halqymyzdyń maqtanyshyna aınaldy.
Elorda jańa memlekettiń ıdeologııasy retinde kıeli uǵymǵa ıe boldy.
Astanamyz, shyn máninde, ótkenniń qundylyqtaryn dáripteı otyryp, kúlli álemge Qazaqstannyń jańa beınesin pash etti.
Elordamyz sammıtter jáne basqa da mańyzdy halyqaralyq kezdesýler ótetin iri ortalyq retinde qalyptasty.
2017 jyly Astanada «Bolashaq energııasy» taqyrybyna arnalǵan «EKSPO» kórmesi ótti.
Istorıcheskaıa zaslýga Elbasy sostoıt takje v tom, chto Kazahstan vpervye v svoeı nasıonalnoı ıstorıı obrel ıýrıdıcheskı zafıksırovannýıý mejdýnarodnymı soglashenııamı gosýdarstvennýıý granısý. Teper eto granısa dobrososedstva ı sotrýdnıchestva, chto ısklıýchıtelno vajno v sovremennyh geopolıtıcheskıh realııah.
Nýrsýltan Abıshevıch Nazarbaev prıznan vo vsem mıre kak ınısıator sozdanııa Evrazııskogo Ekonomıcheskogo Soıýza, kak ýbejdennyı storonnık Evrazııskoı ıntegrasıı. On stoıal ý ıstokov takıh avtorıtetnyh mejdýnarodnyh organızasıı, kak Sodrýjestvo Nezavısımyh Gosýdarstv, Shanhaıskaıa Organızasııa Sotrýdnıchestva, Soveshanıe po vzaımodeıstvııý ı meram doverııa v Azıı. Blagodarıa Elbasy v Astane sostoıalsıa ıstorıcheskıı sammıt OBSE, na regýlıarnoı osnove provodıatsıa Sezdy mırovyh ı tradısıonnyh relıgıı, mnogıe drýgıe mejdýnarodnye forýmy.
Kazahstan stal avtorıtetnym, vlııatelnym ýchastnıkom globalnyh mırotvorcheskıh prosessov, byl ızbran v Sovet Bezopasnostı OON, polýchıl mırovoe prıznanıe kak lıder globalnogo dvıjenııa za ıadernoe nerasprostranenıe ı razorýjenıe, a takje kak besprıstrastnyı posrednık v mejrelıgıoznom dıaloge.
Biz, qazirgi jáne keleshek urpaq ókilderi, Elbasynyń saıası murasyn jadymyzdan shyǵarmaı, qadir tutyp, Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń tarıhı eńbegine laıyqty qurmet kórsetýimiz qajet.
Elbasynyń halqymyzǵa jáne álem qaýymdastyǵyna sińirgen eren eńbegi men uly esimin máńgi este saqtaýymyz kerek.
Bul halqymyzdy, ásirese, jastardy tarıhqa qurmetpen qaraýǵa tárbıelep, Elbasynyń dańqty qyzmetin ádil baǵalaý úshin mańyzdy.
Schıtaıý neobhodımym ývekovechıt ımıa nashego velıkogo sovremennıka, Pervogo Prezıdenta Respýblıkı Kazahstan Nýrsýltana Abıshevıcha Nazarbaeva sledýıýshım obrazom.
Nasha stolısa doljna nosıt ego ımıa ı nazyvatsıa Nýrsýltan. Takoe predlojenıe ýje vyskazano parlamentarııamı v Deklarasıı, prınıatoı 23 noıabrıa 2016 goda po slýchaıý 25-letııa Nezavısımostı Respýblıkı Kazahstan.
Dalee. Vozdvıgnýt monýment v chest Pervogo Prezıdenta Respýblıkı Kazahstan v stolıse nashego gosýdarstva.
Nazvat sentralnye ýlısy vseh oblastnyh gorodov ımenem Nýrsýltana Abıshevıcha Nazarbaeva.
Dýmaıý vse soglasıatsıa, chto Elbasy dostoın nagrajdenııa vysshımı zvanııamı nashego gosýdarstva – Halyq qaharmany ı Eńbek Eri.
Sledýet takje Predostavıt Elbasy statýs Pochetnogo senatora.
Vse portrety ı fotografıı s ızobrajenıem Pervogo Prezıdenta, Elbasy ostanýtsıa v kachestve nepremennogo atrıbýta pýblıchnyh pomeshenıı, kabınetov gosslýjashıh, zdanıı ýchebnyh zavedenıı.
Vsıa jıznedeıatelnost Elbasy býdet obespechıvatsıa v sootvetstvıı s zakonom o Pervom Prezıdente – Lıdere Nasıı ı drýgımı zakonodatelnymı aktamı. Za Elbasy sohranıaetsıa vsıa slýjebnaıa ınfrastrýktýra.
Prı etom nýjno ıshodıt ız togo, chto soglasno prınıatym Parlamentom zakonam Nýrsýltan Abıshevıch Nazarbaev ostaetsıa edınstvennym ı pojıznennym v nasheı strane Elbasy (Otsom naroda).
On takje ıavlıaetsıa Predsedatelem Soveta Bezopasnostı, Predsedatelem partıı Nur Otan, Predsedatelem Assambleı Naroda, chlenom Konstıtýsıonnogo Soveta. Avtorıtetnoe mnenıe Elbasy býdet ımet osoboe, mojno skazat, prıorıtetnoe znachenıe prı razrabotke ı prınıatıı reshenıı strategıcheskogo haraktera.
Takım obrazom, my osýshestvlıaem peredachý vlastı v spokoınoı, nekonflıktnoı sıtýasıı, chto ıavlıaetsıa moshnym faktorom obespechenııa vnýtrenneı stabılnostı ı ýkreplenııa mejdýnarodnogo avtorıteta Kazahstana. V etom eshe odno proıavlenıe vysokoı polıtıcheskoı kýltýry nashego naroda, ego ısklıýchıtelnoı mýdrostı. Eto takje horoshıı prımer dlıa býdýshıh pokolenıı.
Búgin, osy joǵary minberden ózimniń saıası ustazym Nursultan Ábishuly Nazarbaevqa álemdik damýdyń kúrdeli kezeńinde El Prezıdenti retinde memleketti basqarýyma zor senim artqany úshin shyn júrekten Alǵys aıtamyn.
Polnostıý osoznavaıa ves masshtab otvetstvennostı predstoıasheı mıssıı, planırýıý napravıt svoı znanııa ı opyt na vsemernoe obespechenıe preemstvennostı strategıcheskogo kýrsa Elbasy.
Barshamyzǵa ortaq maqsat – Elbasynyń basty saıası jáne tarıhı murasy – memleketimizdiń Táýelsizdigin saqtaý jáne nyǵaıtý.
Dobrovolno slojıv s sebıa polnomochııa Prezıdenta, Nýrsýltan Abıshevıch Nazarbaev vnov pokazal vsemý mırý svoıý gosýdarstvennýıý mýdrost kak velıkıı polıtık, prıverjennyı demokratıcheskım sennostıam. Imenno v etom kachestve on voshel v otechestvennýıý ı mırovýıý ıstorııý.
V etot vajnyı moment razvıtııa nashego gosýdarstva vse obshestvo doljno splotıtsıa vokrýg ıdeı dalneıshego stroıtelstva prosvetaıýshego, demokratıcheskogo, spravedlıvogo Kazahstana.
Aldymyzda el bolashaǵy úshin atqarylatyn aýqymdy ári kúrdeli jumystar tur.
Barlyq kúsh-jigerimdi, bilimimdi Qazaqstan ıgiligine jumsaýdy, halqymyzǵa adal qyzmet etýdi basty mindet sanaımyn.
Blagodarıý prısýtstvýıýshıh v etom zale depýtatov, chlenov Pravıtelstva, gosýdarstvennyh slýjashıh, predstavıteleı obshestvennostı ı sredstv massovoı ınformasıı, dıplomatıcheskıı korpýs za ponımanıe ı podderjký.
Asa qadirli Elbasy!
Qurmetti qaýym!
Meniń Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti laýazymyndaǵy birinshi sheshimim – «Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy týraly» Konstıtýsııalyq Zańǵa jáne «Memlekettik nagradalar týraly» Zańǵa sáıkes táýelsiz Qazaqstandy ornatýǵa qosqan tarıhı úlesi, ekonomıkalyq jáne áleýmettik-gýmanıtarlyq damýǵa, Qazaqstan qoǵamyn toptastyrýǵa sińirgen asa zor eńbegi úshin Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaevqa Aıryqsha erekshelik belgisi – «Altyn juldyz» ordenin tapsyra otyryp, «Halyq qaharmany» ataǵyn beremin.