Juma, 30 qarasha 2012 7:29
Elimizge aty málim Hrapýnov anaý-mynaýdyń qoly jete bermeıtin joǵary laýazymdy qyzmetterden qaǵylyp, otstavkaǵa ketken soń, kóńili nildeı buzylǵany belgili. Onyń biraz sharyqtaǵannan keıin quldyraǵan kezi 2007 jyldyń qarasha aıy edi. Artynsha kóp uzamaı, ıaǵnı 2008 jyldyń sáýir aıynda Almaty qalasynyń burynǵy eks-ákimi jıǵan-tergenderin taýdaı teńderge býyp-túıdi. Dúnıeleri óte kóp eken, jınastyryp salýǵa da biraz ýaqyty ketti. Sózimizde bir ótirik joq, álgi kóshke daıyndalǵan zattardyń salmaǵy 18 tonnaǵa jetti. Sonda Hrapýnovqa: «Oý, munyń bárin qaıda áketesiń?» – degenderge ol mıyǵynan kúlip: «Tesken taý asyramyn», – depti.
Juma, 30 qarasha 2012 7:29
Elimizge aty málim Hrapýnov anaý-mynaýdyń qoly jete bermeıtin joǵary laýazymdy qyzmetterden qaǵylyp, otstavkaǵa ketken soń, kóńili nildeı buzylǵany belgili. Onyń biraz sharyqtaǵannan keıin quldyraǵan kezi 2007 jyldyń qarasha aıy edi. Artynsha kóp uzamaı, ıaǵnı 2008 jyldyń sáýir aıynda Almaty qalasynyń burynǵy eks-ákimi jıǵan-tergenderin taýdaı teńderge býyp-túıdi. Dúnıeleri óte kóp eken, jınastyryp salýǵa da biraz ýaqyty ketti. Sózimizde bir ótirik joq, álgi kóshke daıyndalǵan zattardyń salmaǵy 18 tonnaǵa jetti. Sonda Hrapýnovqa: «Oý, munyń bárin qaıda áketesiń?» – degenderge ol mıyǵynan kúlip: «Tesken taý asyramyn», – depti.
Sol aıtqany ras eken, álgi 18 tonna júkti taý-tasty asyp túse alatyn mashınaǵa da, poezǵa da, tipti muhıttardy júzip ótetin kemelerge de tıemeı, qulasań nardan qula degendeı, TÝ-154 ushaǵyna sylqıta salady. Sóıtip, shetel túgil el ishinde ushý kóp adamnyń armany bolatyn ushaqpen Hrapýnov otbasymen «arman qala Shveısarııa qaıdasyń» dep kókti tilip tartyp otyrady. Onda da bir ózi bar aqshasyn jep qoıǵan Almaty áýejaıynan sán-saltanatyn jarastyryp attanady.
Keıin ol óziniń saıtynda jazǵandaı, bul shuǵyl túrde býynyp-túıinip ketýin: «Men ózimniń «ekinshi úıim» – Shveısarııaǵa keldim», – dep bildiredi. Degenmen, mundaı qıturqy árekettiń artynda qanshama jalǵandyq jatqany qazir ábden ashyldy desek artyq aıtqandyq emes. Ol «urynyń arty qýys» degendeı, istegen qylmysynan óziniń jany túrshigip, sol úshin beriletin jazadan aman qalý úshin bas saýǵalap qashty. Biraq «urlyq túbi – qorlyq» degendeı, túbinde onyń sot aldynda da, ar aldynda jazaǵa tartylatyny sózsiz.
Ol kezinde Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi bolyp taǵaıyndalysymen, biletin jandardyń aıtqanyna qaraǵanda, sol kúni-aq jemqorlyqtyń joldaryn syza bastapty. Máselen, oǵan deıin jergilikti kásipkerler jańa jobalar úshin oblys ortalyǵynan kedergisiz jer telimderin alyp kelse, endi buǵan birden tosqaýyl qoıylypty. Sóıtip, tez arada Hrapýnov mańyzdy oryndarǵa óz adamdaryn jaıǵastyrǵan. Al olar bolsa, aımaqtyń ekonomıkasyn emes, kerisinshe sybaılasqan bir top jemqordyń jemtikterin jabyla jeýine jol ashqan. Sóıtip, óńirdiń ekonomıkasyn, halyqtyń ál-aýqatyn kóterý degen qaǵaz júzinde qalǵan.
Máselen, 2011 jyly Shyǵys Qazaqstan oblystyq prokýratýrasy «Shyǵys Qazaqstan «Járdem» ınnovasııalyq ortalyǵy» JShS zańsyz jekeshelendirilýi týraly qylmystyq is qozǵady. Bul týraly jergilikti jerde kóp jazyldy. Hrapýnov aımaqta ınnovasııalyq damýdy júrgizemin degen syńaımen óziniń JShS arqyly senimdi adamy – jańa dırektor Qarymsaqovqa saýda úıin turǵyzýdy mindettedi. Biraq eshqandaı úı de, ǵımarat ta salynbady, bar bolǵany osyny syltaýratqan Hrapýnovtardyń otbasy qaltalaryn taǵy da mıllıondaǵan teńgege qalyńdata tústi. Árıne, bul onyń shetelge asyryp úlgirgen qarjysymen salystyrǵanda ol úshin túk emes edi.
Sóıtip, oblystyq prokýratýra memleket menshigin jekeshelendirý barysyndaǵy orasan zań buzýshylyqty baıqady. Eń áýeli álgi Qarymsaqov ustaldy. Degenmen, ol sottyń alǵashqy satysynda óziniń kinásin tolyqtaı moıyndaı qoımady. Kóptegen qylmysyn óziniń burynǵy basshysy – ákim Hrapýnovqa japty. Keıin qalalyq sot Hrapýnovtyń jyljymaıtyn múlikke qatysty barlyq mámilelerin zańsyz dep tabýdy uıǵardy. О́ıtkeni, sottyń sheshimine qaraǵanda, bar múlik memleket esebinen tek jalǵyz Hrapýnovtyń yqpalymen shyǵarylǵan. Al bul mámileden zardap shekken jandardyń bári, joǵaryda aıtqanymyzdaı, tek bir adamnan ǵana, ıaǵnı eks-ákim Hrapýnovtan ótemaqy talap ete alatyn. Alaıda, buǵan pysqyryp qaramaǵan Hrapýnov búginde álgi jurttyń esebinen urlanǵan qarajattyń bárine shetelde otbasymen oınap, kúlip, saıran salyp júr.
Hrapýnov Tótenshe jaǵdaılar mınıstri bolǵan kezde de tap osy jolmen júrgeni belgili. Ol munda da memlekettiń orasan zor baılyǵyn ózi ǵana paıdalanýǵa áreket etti. Sonyń biri, máselen, ol lısenzııalardy ońdy-soldy berýden de keremet qomaqty paıda túsirdi. Jer telimderin satýdy da jalǵastyra berdi. Odan az ýaqyttyń ishinde 2,5 mıllıon dollar aqsha tapty. Munyń bári oǵan az kórindi. О́ıtkeni, erteńgi kúni óziniń shetelge qashatynyn aldyn ala bildi. Sol kezde oǵan mol qarajat bolmasa, anaý-mynaý mıllıondarǵa jat jerde ómir súrý qıynǵa soǵatynyn sezdi. Demek, qaıran Qazaq eliniń qazba baılyqtaryn talap jep jatqandarmen birge bul da barynsha qomaǵaılana asap qalýǵa tyrysty. Nesin aıtasyz, sodan keıin aıamaı-aq jıdy ǵoı.
Almaty áýejaıynyń jańa qurylysyna qatysty shytyrman oqıǵalar áli halyq esinde. Osy ǵımaratty turǵyzý arqyly Almatynyń sol kezdegi ákimi Vıktor Hrapýnov memleketke 9 mıllıon dollardyń zııanyn keltirgen.
Almatylyqtar osy qalada Hrapýnovtar otbasynyń 54 jer telimine ıelik etkendikterin de biledi. Bul jer telimderiniń kópshiligi jarnama alańshalary retinde paıdalanylypty. Ol telimderdi Almatynyń burynǵy ákimi jalpy paıdalanýdaǵy jer qorynan óz týystarynyń atyna aýdarǵan eken. Onyń ústine bul jer telimderiniń barlyǵy neǵurlym halyq kóbirek shoǵyrlanatyn kóshe joldary men jol qıylystarynyń boıynan alynǵan. Olar «Vıled-Almaty» jáne GeFest atty eki jarnama kompanııasyna bólinipti. Artynan belgili bolǵanyndaı, bul kompanııalardyń quryltaıshylary, ákimniń zaıyby Láıla Hrapýnova men uly Ilııas Hrapýnov bolyp shyqty. Almatylyqtar qazirgi kúni Hrapýnovtyń ústinen ashylyp otyrǵan 20 qylmystyq istiń sany odan da arta túsetindigine senimdi. Eger tergeý oryndarynan túsip jatqan málimetterge súıenetin bolsaq, bul otbasynyń memleketke tıgizgen zııany orasan. Demek, osyǵan oraı jańa alaıaqtyq isterdiń paıda bolýy da ábden múmkin.
О́ıtkeni, bul kezderi onyń qolyn qaqqan jan bolmady. «Áı» der aja, «qoı» der qoja» joqtyqtan memlekettiń qarjysyn halyqtyń qaltasynan qaqty. Kóp uzamaı-aq, 2009 jyly Hrapýnov Shveısarııanyń «Bılan» jýrnalyndaǵy eń baı degen 300 adam tiziminiń qataryna ilikti. О́tken jyly bul tizimge onyń uly Ilııas Hrapýnov, qyzy Elvıra Hrapýnova-Beldımanı jáne onyń zaıyby Láıla Hrapýnova da kirdi. Hrapýnovtyń zaıybynyń atyna Almaty qalasynan 32 jyljymaıtyn múlik tirkelgen bolyp shyqty. Olardyń qatarynda Lýganskıı kóshesiniń boıyndaǵy 2 páter men 2 garaj, Dostyq kóshesiniń boıyndaǵy 1 páter men 1 úı, Gogol jáne Panfılov kósheleriniń qıylysyndaǵy keńselik ǵımarat pen qoıma oryn-jaılary bar.
Qazirgi kúni Hrapýnovtyń Shveısarııadaǵy múlikteriniń arasynda quny 32 mln. frank turatyn vılla, Jenevadaǵy quny 16 mln. frank turatyn páter, bank oramyndaǵy baǵaly páterler, «Hotel de Park Holdıng» qonaqúıi jáne kóptegen ǵajaıyp ǵımarattardy aıtýǵa bolady. Ilııas Hrapýnov bolsa jeti kompanııanyń qojaıyny jáne jetekshisi. Al Láıla Hrapýnova «Toepffer Investıssem» jáne «Helvetık Kapıtal» kompanııasynyń bastyǵy bolsa, qyzy Elvıra Beldımanı «Dragon Fınanshl» jáne «Foenıks Interneıshnl» kompanııasynyń dırektorlar quramyna kiredi.
Hrapýnovtardyń Qazaqstandaǵy kiristeri 858 mln. teńge, ıaǵnı 5,7 mln. dollar eken. Tek 2003-2009 jyldar aralyǵynda Láıla Hrapýnovanyń aılyǵy 7 mln. 95 myń teńgege jetken. Onyń menshiginde: sportkar BMV850, quny 1,5 mln. turatyn Mersedes kóligi, Maıbah 62 jáne Mersedes S500 kólikteri jáne bolǵan. Buǵan qosa 11 jer telimderi men birneshe páterlerin aıtyp jatýǵa qaǵaz beti jetpeıdi. Al Hrapýnovtyń deklarasııa boıynsha 2003-2009 jyldar aralyǵynda aılyǵy 18 mln. 231 teńgeni quraǵan.
Endi osy joǵaryda aıtylǵandardy qorytyndylaı kelgende, bir jaǵynan Hrapýnov jeńil aqsha tapqysy keletin kóptegen alaıaqtardyń oryndalmas armanyn júzege asyrǵan sekildi kórinedi. Degenmen, bul durys adam qyzyǵatyn jáne úlgi alatyn is emes ekeni de anyq. О́ıtkeni, qashanda medaldiń ekinshi jaǵy bar ekenin umytpaý kerek. Erte me, kesh pe, áıteýir bir kúni oǵan alaıaqtyqpen jınaǵanyn qaıtarýǵa, ol úshin jaýap berýge týra keledi. Sol kezde biraq, mıllıondaǵan shveısarııalyq frankter onyń adal esimin qaıtara almaıdy, kerisinshe ol bas bostandyǵyn joǵaltatyny sózsiz. Sebebi, Interpol Hrapýnovqa baıaǵyda-aq halyqaralyq izdeý jarııalap qoıǵan. Endi onyń tezirek ustalýyn jáne bılik tizginin paıdalanyp júrgende ishken-jegenin qaıta qusýyn kútip júrgender qatary kúnnen-kúnge molaıa túsýde.