• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Ádebıet 31 Naýryz, 2019

О́leń jazdym jaryqtardyń tilinde...

1814 ret
kórsetildi

Oqyrmandar nazaryna aqyn Aınur Tóleýdiń birneshe óleńin usynamyz.

Aınur TО́LEÝ

2004 jyly Almatydaǵy qazaq tili men ádebıetin tereńdete oqytatyn Abaı atyndaǵy mektep-ınternattyn bitirgen. 2008 jyly QazUÝ-niń fılologııa fakýltetin aıaqtaǵan. 2016 jyly ádebıettaný mamandyǵy boıynsha «Qazirgi qazaq prozasyndaǵy mıfopoetıka» degen taqyrypta magıstrlik dıssertasııa qorǵady. 2018 jyly «Otqaraq» degen atpen óleńderi men monografııa jáne prozalyq shyǵarmalardan turatyn kitaby shyqty. Qazir Shalqar arnasynan  ádebı-tanymdyq «Qus joly» radıojýrnalyn júrgizedi. «Open asia» portalynyń qazaq bóliminde qyzmet atqarady.

Kempirqosaq

 

Jumyr jerge qarap qoıyp qýanyp,

О́tkinshiniń móldirinen sý alyp,

Shóldemegen qoı-eshkisin sýaryp

Sulý kempir júredi,

Jarylardaı júregi...

Jerdegiler oǵan qarap kúledi

Qalyń bulttan shyqqandaı shyn tilegi

Eljiretken qos álemniń júregin

Kempirqosaq - jer men kóktiń tiregi.

Peıil jáne pıǵylyna qaramaı,

Shashyraıdy túrli-tústi san araı.

Ony kórip qarttyǵyna keıigen

Bir keıýana qýanady baladaı.

Oıyna kep qısyny joq san aıla,

Bir top bala júgiredi araıǵa.

Sulý kempir san aılańa qaraı ma?

Qosaqtaryn saqtaý úshin qalaı da,

О́ń beredi odan saıyn araıǵa.

Has batyrdyń býyndary bosady

Kóringende sol kempirdiń qosaǵy.

Shyǵa qalsa shyn perızat kórikti,

Tilin jutyp qoıar edi bórikti.

Kempir deıdi ony jurt.

Keńkildeıdi neni uǵyp?

Doǵa- bolmys dóńgelek jer sekildi

Kórgen emes zoryǵyp.

Kempirqosaq – doǵa álem,

Domalaqtyń jartysy,

О́z qolymmen bir eskertkish soǵar em

Jıirkenishti oǵan biraq,

Jer betiniń tartysy.

Aspandy ańsaý

 

Tóńkerilgen qazan syndy teris qyp,

Aspanymdy ańsadym.

Bal men ýyn  jer betiniń bólistik

Al men búgin ý ishkennen sharshadym.                     

Qyzyq eken mekendester, jer degen

Nege bizge bir jola

О́letin ý bermegen?!

Bul mekende kún de joq qoı

Biraq sensiń eń ystyq!

Saǵan qatty unaıdy

Qol ustasyp júre almaıtyn keńistik!

Unaıdy ǵoı,

Saǵan osy jer-meken.

Alys jaqtan aıǵa syrdy

Otyrasyń aqtaryp,

Men jaıynda jerlesińe

Aıta almaısyń, shattanyp!

Eı, ǵızatym!

Mıllardtardyń bólshegi!

Jalǵyzdyǵyn juldyz sanap jubatqan

Túsiniksiz sender jaqtyń ólshemi.

Sonyń úshin bálkim seni unatqam,

Sonyń úshin jaqsy kórem men seni!

Kóktem

Oıandyń ba uıqyńnan,

Kún qytyqtap turǵyzdy ma taǵy da

Myń sáýleler túrtken shyǵar men bolyp

Shydaı almaı uıqydaǵy shaǵyńa.

Súıgim kelgen aýadaǵy únińdi,

Aıtqym kelgen shynymdy.

Meniń janym Zaý aspannan sen jaqqa

Jaryq bolyp jyǵyldy.

Shýaq bolyp qulady.

Tursańshy endi kóktemim,

Ras edi  asyqqanym,jetkenim!

Mynaý mańǵaz dúnıeni sen úshin

Tárk etpedim, ketpedim!

Aq kórpeniń astynda

Jatyrmysyń nalyp kóp.

Kirpigińe qonaıyn

Kúnnen tamǵan jaryq bop!

Túsinetin shyǵarsyń

Meni ylǵı qınaıdy

Ýaqyttyń keltesi,

Kózderińdi asha ǵoı

Kúlli álemniń erkesi!

Tirimiz

 

Armandadyq oınasaq dep Aıdy alyp,

Kórsek dedik bir-bir Kúnge aınalyp.

Keıin nege janymyzdy aıaýly,

Tirshilikke aqtyq etip baıladyq?

О́tip jatyr salqyn kóktem, jyly kúz.

Men esenmin, Cen de amansyn, Tirimiz.

Saǵynamyz, cóıte tura nege osy,

Izdemeımiz birimizdi-birimiz?

Aıtylmasa, sheriń qalaı tarqamaq?

Júrmiz muńdy munsha nege arqalap?

Mezgilderge meıirlene qaradym,

Ajarymdy ajalymnan qalqalap.

Hat

Bizdiń ǵasyr burynǵydaı

Sóz tizbeıdi paraqqa

Hat keledi,

Hat óledi zamatta!

Alańdamaı,

Maǵan qaraı

Sóz ushady qulshynyp,

Sodan keıin sónip keter

Ýaqytqa tunshyǵyp.

Saǵan ushty janymnyń bir parasy

Sózge sińip mendegi muń, sabyr, dem!

Jatyrqamaı  jazǵanyma qarashy...

Hat kelmeıdi qabirden!

Sáýle syndy keńistikte kósilgen

Júırik sózder-júrekterdiń sybyry.

О́shken oıdy dál ózimdeı keshirgem,

Dál О́zińdi keshirgendeı burynǵy.

Juldyz-júrek

 

Jalǵyzym!

Jyraqtaǵy jubanyshym!

Jantózgisiz kúıimniń shydamysyń.

Sen úshin kúlli álemge kúlip qarap,

Móltildep arǵy jaqta turady ishim!

Meni keıde mundaǵy jasytty arman,

Jer jalyqqan jylańqy ǵashyqtardan.

Juldyz edi júregim  ińkárlikpen,

 Qus jolynan ózińe qashyp  tamǵan...

Jel tursa bıleı salar myń buralyp,

Qaıyńdar baıaǵydan jyndy halyq.

Seni de samal bolyp túrtip em ǵoı,

Miz baqpadyń, sol tustan  jyljymadyq!

Jaryǵym, janyń nege  qulyptaýly?

Jek kórýdi, sodan soń ulyqtaýdy,

Kimnen, qashan úırendim esimde joq,

Osynshalyq súıýdi, umytpaýdy.

Kúbir

 

Sal dáýrenniń salbyraǵan Áz basyn,

Albyratyp kóterýden qysylmaı,

Súrttim túnde bir dáýirdiń kóz jasyn,

Jylap turdy qalamymnyń ushynda Aı!

Juldyzdardy sóz qyp tizip aspanǵa,

О́leń jazdym jaryqtardyń tilinde.

Qonyp jatty kóleńkesi jasqanbaı,

Aq qaǵazǵa jazý bolyp kúbirlep.

Kóz jasymnyń kóleńkesin tanydym,

Juldyz etip bir kezderi ornatqam.

Mólt ete qap meıirimdi jaryǵym,

О́leń bolyp tamyp turdy ol jaqtan!

Qala

 

Kóshesinde temir kóshi,

Tynshymaıdy bul qala!

Shamdarymen jymıyp,

Oǵan qymbat

qun suraıdy buldana!

Bul qala ma –

Kóktemimdi qymyz qylyp simirip,

Jastyǵymdy jutyp jatqan qulǵana!

Mańǵaz qala kir etegin jasyrmaı,

Jymııady juldyz syndy janarmen

Basynan sóz asyrmaı.

Aýzyn ashyp álemde joq aranmen.

San qııaldyń qyrqyp tastap qanatyn.

Juldyz jaıly oılamaıdy qala tym.

Aspan oǵan ne kerek?

Áz oty bar óz ishinde janatyn!

Ury-ýaqyt onyń izgi dosyndaı,

 Qalǵan oǵan taǵdyrymyz arbalyp,

Ekeýmizdiń júregimiz jylaǵanda qosylmaı,

Qala turǵan qyzyl-jasyl sham jaǵyp.

Jasyrmaımyn,

jıi kórem jıren kúzdi túsimde,

Kómeıime kómiledi kóp oılar.

Biz adastyq osy qala ishinde,

Osy kúzde

adasady bizdeı taǵy talaılar!

Allo!

 

Seniń janyń dirildeıdi tamaǵyńda,

Tirisiń!

Mańyzdy emes kim úshin

Tirlik keship júrgeniń!

Kúlli álemniń tyńdaǵandaı tynysyn.

Meniń mynaý turysym!

«Allo» deısiń

Dir-dir etip dybysyń

Kim ekenin bilgiń kelip

Qashty ma eken tynyshyń!

Tamaǵyńda dirdektegen jan dybysyn estigen

Meniń kúıim qurysyn!

Júregimdi aıaımyn,

Qozǵalyssyz saǵan qaraı júgirgen

Daýa izdegen seniń qońyr únińnen.

Tanymadyń beısharany sen qalaı

Aıaqsyz-aq aldyńa kep súringen!

Jatyrqaý

 

Jumyr tirlik kún jolynda

Bara jatty aınalyp,

Bul joly da ekeýmiz

Atqylasyp ýaqytpen oınadyq!

Terezeden shashyraǵan shamdardyń

Jaryǵyndaı tym álsiz,

Úlpildegen sezimińe tańǵaldym,

Tynystaǵan kúmánsiz,

Aınaldyryp  qııalyńdy qyljaqqa,

Munda eshkim ertegige senbeıdi.

Ekeý jaıly áńgimeni bul jaqta,

Eshkimniń de estigisi kelmeıdi.

Málim edi kózińdegi ot maǵan,

О́z otymdy jazbaı birden tanydym.

Adamy mol,

Jalǵyzdyǵy Adamynan kóp qala

Jatyrqaıdy ekeýmizdi, Jaryǵym!

Sońǵy jańalyqtar