Kásipkerlikti damytý – turaqtylyq kepili

«Qarapaıym zattar ekonomıkasyna» basymdyq beriledi

Jıynda aldymen elimizde shaǵyn jáne orta kásipkerlikti damytý týraly baıandama jasa­ǵan Ulttyq ekonomıka mı­nıstri Rýslan Dálenov tıisti mem­l­ekettik baǵdarlamany iske asyrýǵa res­­pýb­­lıkalyq bıýdjetten 210 mlrd teńge qarajat bólingenin atap ótti. Onyń aıtýynsha, bul qarajatqa 13 myń sh­aǵyn jáne orta kásipkerlik sýbektisi qar­jy­lan­dyrylyp, 10 myń jumys orny quryldy, 3,3 trln teńgeniń ónimi shyǵaryldy. 

− Bólingen qarajattyń kóp bóligi, ıaǵnı 126 mlrd teńge nemese bar­lyq som­a­nyń 60,2%-y nesıeler boıyn­sha syıaqy mólsherlemesin sýbsı­dııa­laý­ǵa arnalǵan. 53 mlrd teńgesi neme­se 25,2%-y fabrıkalar, zaýyt­tar men shaǵyn jáne orta bıznes­tiń óndi­ris­tik obektilerine jetis­peı­tin ınfra­qurylym júrgizý­ge josparlanǵan. Qalǵan bóligi kredıtterdi kepilden­dirý­ge, granttar berýge, oqytýǵa jáne kásipkerlerge konsýltasııalyq qyz­met kórsetýge baǵyttaldy. Baǵ­darla­many iske asyrý kezeń­derinde qara­jat­­tyń tolyqtaı ıgerilýi qamta­masyz etil­di. Bul rette 2019 jyly qarjy­landy­rýǵa 2018 jylǵy kórsetkishpen salystyrǵanda 57%-ǵa artyq soma kózdel­gen. 2019 jylǵy birinshi toqsan­nyń qorytyndysy boıynsha 715 jobaǵa qoldaý kórsetilip, 11,5 mlrd teńge somaǵa sýbsıdııalar men kepildikter tólendi, – dedi R.Dálenov. Mınıstrdiń baıandamasynda aıtylǵandaı, jyl saıyn 20 myńǵa jýyq kásipker bilim alyp, biliktiligin arttyrady, oǵan qosa 154 myń kásipker turaqty konsýltasııalyq jáne servıstik qyzmet alyp otyr. 

Sońǵy kórsetkish boıynsha jumys istep turǵan shaǵyn jáne orta kásip­ker­lik sýbektileriniń sany 1,2 mln birlikke jetti. О́tken jyldyń osy kezeńimen salystyrǵanda bul kórsetkish 8,3%-ǵa artyq. Mınıstr óz sózinde «qarapaıym zattar ekonomıkasyn» damytý boıynsha qoljetimdi nesıeleý mindetin oryndaý úshin 600 mlrd teńge bólingenin eske saldy. Aıta keterligi, 65-ke jýyq ekonomıkalyq qyzmet túrinen 365 taýarlyq pozısııa aıqyndalǵan.

− Shaǵyn jáne orta kásip­kerlikti damytýdy odan ári yntalandyrý úshin kásipkerlik qyz­metti damytýǵa qolaıly jaǵ­daılar týdyrýdy kózdegen bıznes-ortany jetildirý úshin zańnamalyq túzetýlerdiń 7-shi paketi qabyldandy. «BJK – 2020» baǵdarlamasyn 2025 jylǵa deıin uzartý aıasynda qarjylaı qoldaý quraldaryn jetildirýge baǵyt­talǵan túzetýler ázirlengen, – dedi R.Dálenov. 

Indýstrııa jáne ınfraqury­lym­dyq damý mınıstri Roman Sklıar «qarapaıym zattar ekonomıkasyn» damytý aıasyn­da basym jobalardy jeńildikpen nesıe­lendirý baǵdarlamasyn tıimdi iske asyrý úshin 2019 jyldyń 18 naýryzynan bastap «Atamaken» UKP bazasynda baǵdarlamany iske asyrý barysyna monıtorıng jasaıtyn Jobalyq ofıs qyzmet atqaryp jatqanyn atap ótti. 

− Búginde jobalyq ofıstiń 7 otyrysy ótkizilip, óńirlerdegi 300-den astam kásiporyn tyńdal­dy. Jobalyq ofıs jumysynda somasy 306 mlrd teńgeni quraıtyn 344 áleýetti joba bar, onyń ishin­de 6,1 mlrd teńge bolatyn 10 jobany ekinshi deńgeıli bankter ma­qul­dady, somasy 16,6 mlrd teńge bolatyn 52 joba ekinshi deń­geıli bankterdiń qaraýynda, – dedi R.Sklıar. 

Bankterde qaralyp jatqan ále­ýetti jobalardyń negizgileri je­ńil, tamaq ónerkásibi jáne qyz­­met kórsetý salalaryna ar­nal­ǵan. Al Aýyl sharýa­shy­lyǵy mı­nıstri Saparhan Omarov aýyl­sharýa­shylyq keshe­nin damytýǵa bólin­gen 200 mlrd teń­geniń 100 mlrd teńgesi ónim­derdi qaıta óń­deýdi damy­týǵa jumsalatynyn jetkizdi.

− Onda mólsherleme «BJK–2020» esebinen sýbsıdııalanady. Taǵy 100 mlrd teńgesi aýyl sharýashylyǵy óndi­risin damytýǵa baǵyttalady — mól­­sher­leme Aýyl sharýashylyǵy mı­nıstr­liginiń baǵdarlamasy boıynsha sýb­sı­dııalanady, bıýdjette atalǵan maq­sat­tarǵa qajetti qarajat bar, – dedi ol.

A.Mamın taqyrypty qory­tyn­dylap, aldaǵy ýaqytta sha­ǵyn jáne orta bıznestiń rólin kúsheı­tip, onyń el ekonomı­ka­syndaǵy úlesin 2025 jylǵa qaraı 35%-ǵa deıin jetkizý mindeti turǵanyn atap ótti.

− Elbasynyń tapsyrmasy boıynsha «qarapaıym zattar ekonomıkasynyń» basym jobalaryn nesıelendirýge bólingen 600 mlrd teńge qarajattyń ıgerilý qarqynyn ósirý kerek, muny qatań baqylaýǵa alý qajet. Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrligine «Atameken» UKP-men jáne memlekettik organdarmen birge «qarapaıym zattar ekonomıkasyn» damytý aıasynda qurylǵan jobalyq ofıstiń jumysyn jandandyrý tapsyryldy. Ulttyq ekonomıka mınıstrligine «qarapaıym zattar ekonomıkasy» sheńberinde basym jobalarǵa kepildik berý meha­nızmin bekitý jáne aına­lym kapıta­lyn nesıeniń 50%-ǵa deıingi mól­sherinde qarjy­lan­dyrý quqyǵyn berý­di kózdeıtin qaýly jobasyn engizý tapsy­ryl­dy. Aýyl sharýashylyǵy mı­nıstr­­ligine «qarapaıym zattar eko­nomıka­syn» damytý aıasynda AО́K salasyn­da­ǵy nesıelerge sýb­sı­dııa berýdi qam­ta­ma­syz etý júk­teledi, – dedi Úkimet basshysy. 

Baspana alýǵa múmkindik kóbeıedi

Eńbek jáne halyqty áleýmettik qor­ǵaý mınıstri B.Saparbaevtyń aı­týy­­n­sha, 1 sáýirden bastap ataý­ly áleý­mettik kómekti belgileý­ge qu­­jat­tar barlyq jerde qa­byl­da­nyp jatyr. Qazir 180 myń­ǵa jýyq adamnyń qujaty qabyl­dandy.

− Bıyl jergilikti atqarýshy organdarmen 821 myń adamǵa áleýmettik kómek kórsetýge 83 mlrd teńge baǵyttalady. Jyl basynan beri 9,3 mlrd teńge somaǵa 282 myń adamǵa kómek kórsetildi. Buǵan qosa, 2019 jyly 373 myń jańa jumys orny qurylady, qazir 31,9 myń jumys orny ashyldy, – dedi mınıstr. 

Onyń aıtýynsha, 58 myń otbasyny turǵyn úımen qamtamasyz etýge 2025 jylǵa deıin respýblı­ka­lyq bıýdjetten 500 mlrd teńge bólin­bek. Elimizde 23,3 myń kóp balaly ana 1 178 iri kásiporynda jumys isteıdi. Onyń 15 myńǵa jýyǵy turǵyn úıge muqtajdar qatarynan. Mınıstr sonymen qatar bıznestiń óńirlerde iske asyryp jatqan áleýmettik bastamalary týraly baıandady. Máselen, 2019 jylǵy 1-toqsanda mesenat­tar­dyń, demeý­shiler men jeke adam­dar­dyń qara­jaty esebinen az qamtyl­­­­ǵan jáne kóp balaly otbasylarǵa 

3 mlrd teńgeniń áleýmettik kóme­gi kórsetildi, 5 myńǵa jýyq ju­mys orny quryldy, az qamtyl­ǵan jáne kóp balaly otbasylardyń ishinen 1,4 myń adam jumysqa ornalasty, 268 otbasy turǵyn úımen qamtamasyz etildi. 

− Qazirgi tańda elimizde 340 myńnan astam kóp balaly ana bar. Olarǵa memleket tarapynan kórsetiletin 93 mlrd teńgeniń áleýmettik kómegi bıyl 820 myńnan astam adamǵa beriledi. 1-toqsannyń ózinde 9 mlrd teńgeden astam qarjy bólinip, 280 myńǵa jýyq qazaqstandyq qamtyldy. Jospar boıynsha 6 myńǵa jýyq jaldamaly páter jyl saıyn kóp balaly otbasylarǵa berilip otyratyn bolady. Bu­ǵan qosymsha taǵy 16 myń páter «Tur­ǵyn­úı­qurylysjınaqbanki» arqyly jeńildetilgen paıyzdyq mólsherlememen 2019-2021 jyldary beriledi. Jalpy jeti jyldyń ishinde eń keminde 40 myńǵa jýyq jaldamaly páter berilýi kerek. Oǵan qosymsha úsh jyldyń ishinde «Turǵynúıqurylysjınaqbanki» arqyly jeńildetilgen zaımmen keminde 18 myń páter berilýi tıis. Iаǵnı osy ýaqyttyń ishinde 54 myńǵa jýyq, páter berilýi kerek. Onyń 12 myńy bıyl beriledi, – dedi B.Saparbaev.

Mınıstr bıznes-qurylymdar­men birlesip birqatar áleýmettik qoldaý sharalaryn iske asyrýdy talqylaýdyń mańyzyn atap ótti, onyń ishinde «Turǵynúıqurylys­jınaqbanki» AQ-nyń «Baqytty otbasy», «Nurly jer» jáne taǵy basqa baǵdarlamalary boıynsha az qamtylǵan jáne kóp balaly otbasylarǵa keminde 10 paıyz sýbsıdııa beriletini de atap aıtyldy. 

Úkimet otyrysynda Elbasy­nyń «Áleý­met­tik qamqorlyq» ıdeıa­syn qoldap, naqty áleýmet­tik bastamalardy iske asyra bas­taǵan bıznes ókil­deri bolǵanyn aıta ketken jón. Qyzyl­orda oblysynda jeke qarajattar esebinen kóp balaly jáne az qamtylǵan otbasylarǵa arnap turǵyn úı salýǵa arnalǵan «Balameken» joba­synyń iske asyrylýy týraly Bolat О́temuratov qorynyń dırektory M.Aıtmaǵambetov aıtyp berdi. Mańǵystaý oblysynda úıde óz isin jáne shaǵyn ónerkásipterdi ashýdy qoldaýǵa baǵyttalǵan «Úsh kún ishinde bıznes ashý» jobasy týraly bastamashy A.Nurlanova jan-jaqty baıandady. Buǵan qosa, «Samuryq-Qazyna» UÁQ» AQ Basqarma tóraǵasy A.Esimov, «Atameken» UKP Basqarma tóraǵasy A.Myrzahmetov, Qyzyl­orda oblysynyń ákimi Q.Kósher­baev, Qostanaı oblysynyń ákimi A.Muham­betov azamattardyń áleýmettik áljýaz sanattaryn qoldaý, onyń ishinde bıznes qaýymdastyqpen birlesken jobalardy iske asyrý boıynsha atqarylyp jatqan jumystar týraly baıandady. 

Taqyrypty qorytyndyla­ǵan Úki­met bas­shysy A.Mamın bıznes-bas­ta­ma­lardy damy­tý, óziniń jeke isin ashý tájirıbesin kóp­­shilikke taratý kerek ekenin aıtty. Kóp­te­gen kásip­kerler tabysy az azamattar­dy óz kásip­oryn­daryna jumysqa ornalastyryp, bıznes negizderine úırete bastady.

− Azamattar muqtaj jandarǵa kómek mem­leketten ǵana emes, bıznes qoǵam­das­tyǵy­nan da kelip jatqanyn bilýi kerek. Biz­diń ortaq mindetimiz – azamattarǵa ómir­de ózderi tap bolǵan qıyn jaǵdaıdan shyǵý­ǵa kómek kórsetý, – dedi Premer-Mınıstr. 

Sonymen qatar Úkimet bas­shysy kásip­oryn jetekshileri­niń nazaryn baspana máselesine aýdar­dy. Eń­bek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstr­ligine ataýly áleýmettik kómek alatyn eńbek jasyndaǵy adamdardy jumysqa ornalastyrý, oqytý jáne qaıta oqytý máselesin erekshe baqylaýǵa alý tapsyrylyp, bul jumysqa «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasy da atsalysýy qajet ekendigi aıtyldy.