Turaqty ósý úshin kelisilgen is-qımyl qajet

Qujatta Qazaqstan Úkimeti men Ulttyq Bankiniń kelisilgen is-qımyly baǵa turaqtylyǵyn, ekono­mıkany qoljetimdi qarjy­landyrýǵa jáne qarjy naryǵynyń ornyqtylyǵyn qamtamasyz etýge baǵyttalatyny kózdeledi. Bul jumys halyqtyń ál-aýqatynyń jáne ómir súrý deńgeıiniń ósýine baǵyttalǵan memlekettiń ekono­mı­kalyq saıasatynyń basty maqsatyna sáıkes keledi.

Qujatqa sáıkes qarjy retteý­shisi júrgizip otyrǵan aqsha-kredıt saıasaty birqatar qaǵı­datty negizge alady. Olar­­dyń qatarynda ınflıasııa deńgeıin birtindep tómen­detý jáne ony tómen deń­geıde saq­taý, ınflıasııalyq tar­get­teý rejimin saqtaý, teńge­niń er­kin ózgermeli aıyrbastaý ba­ǵa­myn saqtaý, yryqty valıý­ta­lyq zańnamany saqtaý, qarjy júıe­siniń turaqtylyǵyn ustap turý jáne táýekelderdi baǵalaýǵa jáne teńbe-teń retteý sharalary­na negizdelgen táýekelge baǵdar­lan­ǵan qadaǵalaýdy engizý bar.

«Qazaqstan Ulttyq Banki, eger bul onyń maqsatyna qol jetkizýge jáne mindetterin oryn­daýǵa qaı­shy kelmeıtin bolsa, Úkimettiń ekono­mı­kanyń ósýin qamtamasyz etý sharalaryna járdemdesedi», – dep aıtylady kelisimde. Eldiń bas banki 2019-2021 jyldar aralyǵyndaǵy kezeńde ınflıasııa boıynsha nysa­naly baǵdardy keıinnen 3-5%-ǵa deıin tómendete otyryp, 4-6% sheginde belgiledi. Jasalǵan kelisimniń sheń­berin­de Úkimet pen Ulttyq Bank birqatar mindetterdi aıqyndady. Teńestirilgen fıskaldyq saıasat

Bul oraıda Úkimet makroeko­no­mı­kalyq turaqtylyqty qamta­masyz etýge, bıýdjet shyǵystary­nyń munaı baǵasyna táýeldiligin tómen­detýge, memlekettik shyǵys­tar­dyń tıimdiligi men turaqty­ly­ǵyn arttyrýǵa baǵyttalǵan, ornyq­­ty jáne aldyn ala bol­janǵan fıs­kaldyq saıasatty júr­gizýge basa nazar aýdarady. Uzaq merzimdi or­nyq­tylyqty qam­tamasyz etý maq­satynda Úkimet Ulttyq qor qara­ja­ty­nyń jınaq­talýyna yqpal etedi.

Tıimdi aqsha-kredıt saıasaty jáne ınflıasııany baqylaý jónindegi sharalar

Bul kelesi mindet, onyń sheńberinde Qazaqstan Ulttyq Banki bazalyq mólsherleme deńgeıin naqty mánde oń bolatyn 3-3,5% sheginde ustap turýǵa umtylatyn bolady. Budan basqa, qarjy retteýshisiniń mandatyna jáne qoldanystaǵy quraldary­na sáıkes ýaqytsha bos banktik ótim­dilik esebinen ekonomıkany kredıtteýdi yntalandyrý bo­ıynsha sharalar qabyldanady.

Valıýta naryǵynyń turaqtylyǵy

Erkin ózgermeli aıyrbastaý baǵamynyń rejimi sheńberinde valıýta naryǵynyń turaqtyly­ǵyn qoldaý úshin naryqta shet­el valıý­tasynyń suranysy men usynysynyń ornyqty teńgerimin qamtamasyz etý mańyzdy bolyp tabylady.

Kelisimge qol qoıar aldynda Úkimettiń otyrysynda sóz sóıleı otyryp Erbolat Dosaev valıýta naryǵynyń turaq­ty­lyǵyn qamtamasyz etý mindetiniń mańyzdylyǵyn atap ótti.

«Qazaqstan Ulttyq Banki óz aldyna teńge baǵamynyń bol­­jam­­dylyǵyn arttyrý minde­tin qoıady. Valıýtalyq saýda-sat­tyqqa aralaspaý saıasaty saq­talǵan kezde Qazaqstan Ult­ty­q Banki ıkemdi óktemdik júrgizý quqyǵyn ózine qaldy­rady», – dep habarlady Erbolat Dosaev.

Ol shetel valıýtasyn satyp alý nemese satý operasııalary týraly aqparattyń júıeli jáne ashyq bolýy valıýta naryǵyn turaqty etedi dep atap ótti. Qazaqstan Ulttyq Banki týyndy qarjy quraldary naryǵyna qatysýshylardy valıýtalyq táýe­kel­derdi hedjırleý múmkin­dikterimen qamtamasyz etý maq­satynda atalǵan naryq­tyń damýyna yqpal etedi. Al Ulttyq qordan bıýdjetke kepil­dik berilgen trans­fertterdi qam­tamasyz etý úshin ishki valıýta naryǵynda Ult­tyq qordyń valıýtalyq aktıv­terin josparly konvertasııalaý júrgiziledi.

Investısııalar tartý jáne ekonomıkany qorlandyrý qoljetimdiligi

Kelisimde Úkimet pen Ulttyq Banktiń ınvestısııalyq ahýaldyń tartymdylyǵyn, qorlandyrýdyń qoljetimdiligi men aıqyndyǵyn, el ekonomıkasyna, onyń ishin­de onyń basym sektorlaryna ınvestısııalar tartýdyń ósýin qamtamasyz etý boıynsha birles­ken sharalary kózdeledi.

Ekonomıkany qorlandyrý banktik kredıtteý quraldary arqyly ǵana emes, sondaı-aq saq­tan­dyrý naryǵynyń, basqa­rýshy ınvestısııalyq kompanııa­lar naryǵynyń, mıkroqarjy uıym­darynyń, kredıttik serik­tes­tikterdiń, lızıngtiń, ınvestı­sııalyq qorlardyń, venchýrlik qarjylandyrý qorlarynyń qaty­sýymen qor naryǵynyń múm­kindikteri arqyly júzege asy­ry­lady. Bul qorlandyrý kóz­derin ártaraptandyrýdy qamta­masyz etýge, halyq pen bız­nes­tiń kredıtti shamadan tys kóp alý táýekelderin tómendetýge múm­kindik beredi. 

Qazaqstandyqtardyń qar­jy­lyq kórsetiletin qyzmet­terge qol­je­timdiligin arttyrý jáne kóleńkeli ekonomıka­ny tómendetý maqsatynda klıent­­­terdi qashyqtan tıimdi sáı­kes­tendirý jáne derek­qor­lar­dy yq­pal­dastyrý máseleleri sheshiledi. 

Qazaqstan Ulttyq Banki qarjy naryǵynyń qatysý­shylary­men bir­lesip naryqtyń tıimdi ınf­ra­qurylymyn qaly­ptas­tyrýǵa­, bankaralyq kredıtteý naryǵyn damytýǵa, naryqtyq ındekster men ındıkatorlardy qurýǵa, jańa qarjy quraldaryn, ónimderdi jáne kórsetiletin qyzmetterdi keńeıtý men damytý úshin jaǵ­daılar jasaýǵa, úzdik standarttar men praktıkalardy engizý­ge, joǵary tehno­logııalyq qashyq­tan kór­setiletin qarjy­lyq qyz­met­terdi ilgeriletýge jáne olardyń eldiń barlyq óńir­lerinde qol­jetim­diligin qam­tamasyz etýge baǵyt­talǵan ju­mysty jalǵas­tyrady. 

Memlekettik baǵaly qaǵazdar naryǵyn damytý

Bul baǵytta Qazaqstan Ulttyq Banki Qarjy mınıstrliginiń baǵa­ly qaǵazdaryn damýshy elder­diń halyqaralyq jahandyq ındeks­terine qosý jumysyn júrgizedi.

Qazaqstan Ulttyq Banki Qar­jy mınıstrligimen jáne qor naryǵyna qatysýshylarmen bir­lesip halyqaralyq esep aıyrysý uıymdarynyń qatysýymen memlekettik baǵaly qaǵazdar naryǵynyń ınfraqurylymyn qalyptastyrý boıynsha jumy­syn jalǵastyrady. 

«Memlekettik baǵaly qaǵazdar nary­ǵyn damytý mindetin iske asyrý úshin Qazaqstan Ult­tyq Banki kiristiliktiń qysqa merzimdi táýekelsiz qısyǵyn qurýdy qamtamasyz etedi. «Qarjy mınıstrliginen kiris­tilik qısyǵynyń orta jáne uzaq merzimdi bólikterin qurý úshin óz baǵaly qaǵazdarynyń shy­ǵa­rylymyn qysqartýdy jáne iriletýdi suraımyz», – dep túsinik­teme berdi Erbolat Dosaev.

Ekonomıkany damytýdy qoldaýdyń memlekettik baǵdarlamalaryn iske asyrý

Qazaqstan Úkimeti men Ult­tyq Banki «Nurly jer» jáne «7-20-25» turǵyn úı baǵdar­lamalaryn iske asyrýdy jal­ǵastyrady. Atap aıtqanda, Úkimet qoljetimdi tur­ǵyn úı usynysyn ulǵaıtý shara­laryn qabyldaıdy. Ulttyq Bank óz kezeginde «7-20-25» baǵdar­la­masyn qarjylandyrýdy jalǵas­tyrady. Bul turǵyn úı baǵda­r­lamalaryn iske asyrý bıýdjettik, sol sııaqty jeke qarjylandyrý kózin tarta otyryp, halyqtyń túrli toptaryn qoljetimdi tur­ǵyn úımen qamtamasyz etýge múmkindik beredi.

Qazaqstan Ulttyq Banki Úki­met aıqyndaǵan ekono­mıka­nyń basym jobalaryn kredıtteý úshin 2019-2020 jyldary 600 mlrd teńge somasynda bank­terge uzaq merzimdi ótimdilik­ti usyný boıynsha sharalardy qabyldaıdy. Budan basqa, Qazaqstan Ulttyq Banki 5 jyl ishinde otandyq óndiristegi jeńil avtokólikti satyp alýshy jeke tulǵalarǵa bankterdiń kredıt berý baǵdarlamasyn iske asyrýdy jalǵastyrýǵa 100 mlrd teńge beretin bolady.

Naqty sektor kásiporyndaryn qalypqa keltirý

Úkimet pen Ulttyq Bank salamatty bıznes-orta úshin jaǵdaı jasaý negizine dármensiz jáne tıimsiz kompanııalarǵa qatysty qatań naryqtyq tártip jatatynyn moıyndaıdy. Kelisimniń taraptary joǵary sot organdarymen quqyq qoldaný praktıkasy jáne boryshkerler men kredıtorlar múddeleriniń teńgerimdiligin qamtamasyz etý máseleleri boıynsha birlese otyryp jumys isteıdi.

Qujatta Úkimettiń bankrot­tyq boıynsha zańnamany odan ári jaqsartý jumysyn júrgize­ti­ni kózdelgen. Ulttyq Bank­pen bir­lese otyryp kredıtor­larǵa bo­rysh­ty retteý boıynsha óz quqyq­taryn iske asyrýǵa tosqaýyl bolatyn kedergiler joıylady.

Sonymen birge korporatıvtik basqarýdyń sapasyn, kompa­nııalardyń basshylary men aksıonerleriniń dáıeksiz aqparat usynǵany úshin jaýapkershiligin arttyrý boıynsha is-sharalar júrgiziledi.

О́z kezeginde Ulttyq Bank bank­terdiń problemalyq bere­shegin qaıta qurylymdaý boıynsha múmkindikteri men quqyqtaryn keńeıtý jolymen bankterdiń nesıe portfeliniń sapasyn jaq­sartý sharalary arqyly naq­ty sektor kásip­oryndaryn qalyp­qa keltirýge yqpal etedi. Qabyl­danatyn sharalar sondaı-aq emı­tent dármensiz bolǵan kezde baǵa­ly qaǵazdar naryǵynda ınves­tor­lardyń quqyqtaryn qam­tamasyz etýge baǵyttalǵan.

Qarjy júıesiniń turaqtylyǵy

Bul mindet bank júıesin nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan jumys­tyń arqasynda iske asyrylady. Ol úshin ýájdi paıymdaýǵa, bank­ter aktıvteriniń sapasyn táýel­siz baǵalaýǵa negizdelgen táýe­kelge baǵdarlanǵan qadaǵalaý engiziletin bolady. 

Budan basqa, Úkimet pen Ult­tyq Bank baǵaly qaǵaz­dar nary­ǵynyń biryńǵaı kasto­­dıan­dyq jáne eseptik ınfra­qurylymyn paıdalana otyryp, Qazaqstan qor bırjasyn jáne elorda Halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń bırjasyn damytý jáne olardyń qatar jumys isteýin qamtamasyz etý boıynsha barlyq kúsh-jigerin jumsaıdy. 

Kóleńkeli ekonomıkany tómendetý jáne qolma-qol aqshasyz tólemderdi damytý

Qolma-qol aqsha aınalymyn jáne kóleńkeli ekonomıkany tómendetý úshin Úkimet pen Ulttyq Bank iri mámileler boıyn­sha esep aıyrysýdy qolma-qol aqshasyz nysan arqyly jú­zege asyrady. Ulttyq Bank qol­ma-qol aqshasyz tólemderdiń qol­jetimdiligin arttyrý jáne naryq­qa qatysýshylardyń shyǵa­sy­laryn barynsha azaıtý maq­sa­tynda qolma-qol aqshasyz tólem­­der ınfraqurylymyn jetil­­dirý, ınnovasııalyq jáne básekelestik ortany damytý úshin barlyq qajetti jaǵ­daılardy jasaıdy.

Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý jáne qarjylyq saýattylyqty arttyrý

Bul – Úkimettiń, sol sııaqty Ulttyq Banktiń qyzmetindegi asa mańyzdy baǵyt. Bul oraıda kelisimniń taraptary tuty­ný­shy­lar­dyń quqyqtaryn qorǵaý, shart­­tar talaptarynyń ashyq­ty­ǵyn qamtamasyz etý ju­my­syn jalǵastyrady, jeke aqparat­ty qorǵaý boıynsha sharalar qabyl­daıdy. Sonymen birge halyqtyń qarjylyq saýat­tylyǵyn arttyrý jumysy da jalǵastyrylady.

Ulttyq Bank tutynýshylyq kredıtteý táýekelderin shekteý úshin kredıttik seriktestikter, onlaın kredıtorlar, lombardtar sııaqty banktik emes kredıttik uıym­dardy retteý boıynsha usy­nystar daıyndaýdy jospar­lap otyr. Retteý boıynsha usynys­tar úzdik halyq­aralyq praktıkany eskere otyryp kór­setile­tin qar­jy­lyq qyz­metterdiń táýe­kel­­derine tepe-teń talaptarǵa negiz­deledi. Bul usynystardy iske asyrý úshin zańnamaǵa tıisti ózgerister men tolyqtyrýlar daıyndalady.

Úkimet pen Ulttyq Bank­tiń is-qımylyn úılestirý Ekonomı­kalyq saıasat jónindegi keńestiń oty­rys­tarynda sharalardy turaq­ty túrde monıtorıngteý jáne talqylaý arqyly júzege asyry­latyn bolady.

Kútiletin nátıjeler

Kelisimdi iske asyrý Qazaq­stannyń Tuńǵysh Prezı­denti Úkimettiń 2019 jylǵy 30 qańtar­daǵy keńeıtilgen otyrysynda belgilegen kórsetkishterge qol jetkizýdi qamtamasyz etýge múmkindik beredi.

Atap aıtqanda:

- negizgi kapıtalǵa 2019 jyly IJО́-ge 16,8% deńgeıinde jáne 2025 jylǵa qaraı jylyna IJО́-ge 30%-dan astam ınvestısııalar tartý;

- shaǵyn jáne orta bıznestiń úlesin 2019 jyly IJО́-ge 28,2%-ǵa jáne 2025 jylǵa qaraı IJО́-ge 35%-ǵa jetkizý;

- kóleńkeli ekonomıka úlesin úsh jyl ishinde 40%-ǵa qysqartý.