Búgin Nur-Sultan qalasynda Qazaqstan, О́zbekstan, Tájikstan, Túrkimenstan, Qyrǵystan, Armenııa, Grýzııa jáne Ázirbaıjan Parlamenti depýtattarynyń, densaýlyq saqtaý, aýyl sharýashylyǵy, qarjy, bilim berý mınıstrlikteri ókilderiniń qatysýymen Ortalyq Azııa jáne Kavkaz elderindegi jasóspirim balalardyń tamaqtanýyn jaqsartý jónindegi Sımpozıým óz jumysyn bastady.
Uıymdastyrýshylar: Dúnıejúzilik BUU-nyń Azyq-túlik jáne aýyl sharýashylyǵy uıymy jáne azyq-túlik baǵdarlamasynyń qoldaýymen QR Densaýlyq saqtaý mınıstrligi, Qoǵamdyq densaýlyq saqtaý ulttyq ortalyǵy, BUU Balalar qory (IýNISEF).
Is-sharanyń basynda jasóspirimder toby «Meniń durys tamaqtaný rasıonym» taqyrybynda óz ómirindegi oqıǵalarymen bólisti. Qazaqstan – balalardyń tamaqtanýy boıynsha jáne balalardyń qatysýymen Sımpozıým ótkizip otyrǵan álemdegi birinshi óńir ekendigin atap ótken jón. Durys tamaqtaný mashyqtary bala kezinen qalyptasady, jáne bala únemi paıdaly as tańdaı almaýy da múmkin.
Sımpozýım qatysýshylary aldynda densaýlyq saqtaý vıse-mınıstri Qamaljan Nadyrov Qazaqstanda azyq-túlikterdiń sapasy men qaýipsizdigine turaqty baqylaý jasalatyny jóninde aıtty.
2018 jyldan bastap 53% mektepte engizilgen Mektep oqýshylarynyń tamaqtaný rasıony boıynsha biryńǵaı standarttar ázirlengen. Bıznes pen mektepterdiń ózara is-qımylyn, qoǵamdyq baqylaý júrgizýdi kózdeıtin mektep ashanalaryn jańǵyrtý jónindegi joba iske asyrylýda. Jalpy bilim beretin mektepterde tátti jáne gazdalǵan sýsyndardy satýǵa tyıym salynǵan. As tuzyn ıodtaý boıynsha, undy jáne basqa da birqatar azyq-túlikterdi mıneraldy-dárýmendik keshenmen baıytý boıynsha is-sharalar júrgizilýde.
Densaýlyq saqtaý ındýstrııasyndaǵy bıznesti ósirý jáne qoǵamdyq densaýlyqty jetildirý maqsatynda sıfrlyq tehnologııalardy biriktirý úshin múmkindikter jasalýda. Mysaly, densaýlyqty, taǵam jetkizilimin, rekreasıondy jáne sporttyq obektilerdi, saýyqtyrý jáne fıtnes-ortalyqtardy baqylaıtyn mobıldik qosymshalar qyzmet etedi. Durys tamaqtanýǵa yntalandyratyn jaǵdaı qurý úshin iri saýda sýpermarketterinde «Durys tamaqtaný azyq-túlikteri» sóreleri uıymdastyrylýda.
Búgin Qazaqstannyń densaýlyq saqtaý salasy qymbat turatyn stasıonarlyq emdeýden aýrýlardyń aldyn alýǵa, qoǵamdyq densaýlyqty basqarýdy kúsheıtýge óz baǵytyn aýystyrýda. 2018 jylǵy medısınalyq-sanıtarııalyq alǵashqy kómek boıynsha Astana deklarasııasy densaýlyqty profılaktıka arqyly saqtaýdy jáne nyǵaıtýdy basymdyq retinde jarııa etedi, bul qoǵamdyq densaýlyq saqtaý salasynyń negizgi fýnksııalarynyń biri bolyp tabylady. 2019 jylǵy aqpanda Memleket basshysy Qazaqstanda qoǵamdyq densaýlyq saqtaý jáne medısınalyq-sanıtarııalyq alǵashqy kómek qyzmetine ketetin shyǵystardy jalpy densaýlyq saqtaý salasyn qarjylandyrý kóleminen 40-tan 60%-ǵa deıin ulǵaıtýdy tapsyrdy. Zańnama jetildirilýde. Aǵymdaǵy jylǵy sáýir aıynyń sońyna deıin Úkimettiń qaraýyna durys tamaqtaný saıasatyn qalyptastyrý sharalary qarastyrylǵan «Halyq densaýlyǵy jáne densaýlyq saqtaý júıesi týraly» Kodeksiniń jańa redaksııasy engiziletin bolady.
Qazirgi ýaqytta nan-toqash ónimderindegi tuz mólsherin azaıtýǵa bet alyndy. Osyǵan baılanysty, óndirýshiler shyǵaratyn jáne iske asyratyn ónimderindegi tuz mólsherin azaıtý boıynsha úderiske jumyldyrylýda. Biryńǵaı sheshimge kele otyryp, 1 kg unǵa nandaǵy tuz mólsherin 5 grammnan 2 grammǵa deıin azaıtý boıynsha mámilege qol jetkizildi. Osyndaı jumysty sút ónimderindegi qant mólsherin azaıtý maqsatynda júrgizý josparlanyp otyr.
Kezdesý barysynda balalardyń tamaqtaný rasıony, mekteptegi tamaqtaný júıesi jónindegi jobalarǵa keshendi tásil jasaý, mektepke deıingi jáne mekteptegi azyq-túlik jaǵdaıyn jaqsartý sııaqty túıtkildi máseleler talqylandy. Budan bólek, kishi jastaǵy balalar men náresteler azyq-túliginiń josyqsyz marketıngimen kúresý, BUU Damý maqsatynda kómek kórsetý jónindegi shekti baǵdarlamasyna (UNDAF) tamaqtaný máselelerin engizý boıynsha usynystar berildi.
Sımpozıým ózderine jospardy iske asyrý boıynsha mindettemeler alǵan 8 memlekettiń qatysýymen, 2018 jylǵy shildede iske qosylǵan Tamaqtaný salasyndaǵy áleýet pen seriktestikti kúsheıtý jónindegi óńirlik platformanyń is-qımyldar josparynyń bóligi bolyp tabylady. IýNISEF-pen qol qoıylǵan О́zara túsinistik týraly memorandýmnyń sheńberinde, QR DSM Qoǵamdyq densaýlyq saqtaý ulttyq ortalyǵy eki jyl boıy О́ńirlik platformanyń hatshylyǵyn basqarady. QDSUO tóraǵa retinde qaýipsiz dáne durys tamaqtanýǵa barynsha yqpaldasatyn bolady.
Sımpozıým óz jumysyn 25 jáne 26 sáýir jalǵastyrady.