Premer-Mınıstrdiń orynbasary J. Qasymbek Tuńǵysh Prezıdent – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bıylǵy 27 aqpandaǵy «Nur Otan» partııasynyń XVIII sezinde bergen tapsyrmasyna sáıkes «Aýyl – El besigi» jobasyn iske asyrý bastalǵanyn aıtyp ótti.
Jobanyń negizgi maqsaty — aýyl turǵyndarynyń turmys sapasyn jaqsartý, aýyldyq aýmaqtardyń áleýmettik ortasyn jańǵyrtý, olardy óńirlik standartqa deıin jetkizý. Joba sheńberinde áleýmettik jáne ınjenerlik ınfraqurylymdardy damytý, aýyl halqynyń áleýmettik ıgilikter men memlekettik qyzmetterge qoljetimdiligin qamtamasyz etý jáne jalpy jaıly ómir súrý ortasyn qalyptastyrý boıynsha birqatar mindetterdiń sheshimi tabylatyn bolady.
J. Qasymbek aldaǵy jyldary aýyldyq eldi mekenderdi basymdylaý úshin esepteý kórsetkishteriniń ádistemesi men modeli jetildirilip jatqanyn málim etti. О́ńirlik standarttar – bul azamattardyń ómir súrý sapasynyń kórsetkishteri. Olarǵa áleýmettik ıgilikter men memlekettik qyzmetter qoljetimdiliginiń naqty krıterııleriniń tizimi, sondaı-aq ómir súrý úshin adamdardy qajetti ınfraqurylymdarmen qamtamasyz etý kiredi. Máselen, tirek aýyldarda salalyq normatıvterge sáıkes keletin kem degende 19 aýyldyq okrýg ortalyqtarynda jáne 26 aýyl-aýdan ortalyqtarynda obektiler men qyzmetterdiń bolýy kózdeledi. Osyǵan baılanysty ınfraqurylymdyq jobalardy qoldanystaǵy memlekettik baǵdarlamalar sheńberinde iske asyrý kezinde «bıýdjettik súzgi» (basymdyqty qarjylandyrý) qamtamasyz etile otyryp, tirek aýyldardy damytýda keshendi tásil qoldanyldy.
Jobany iske asyrýǵa respýblıkalyq bıýdjetten 2019–2021 jyldary 90 mlrd teńge bólý kózdelgen, onyń ishinde 2019 jyly 30 mlrd teńge bólinetin bolady.
О́ńirlerdegi ákimdiktermen birlesip bıyl 52 aýyldyq eldi meken iriktep alyndy, onda 454 is-shara iske asyrylatyn bolady, onyń ishinde 247 is-shara — kólik ınfraqurylymyn damytýǵa, 135 is-shara – áleýmettik ınfraqurylymdy damytýǵa jáne 72 is-shara — turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵyn damytýǵa baǵyttalǵan.
Basty nazar iri eldi mekenderge – ıaǵnı jınaqtalǵan ózekti ınfraqurlymdyq problemalardy jyldam sheshýdi qajet etetin, halyq sany kóp aýdan ortalyqtaryna aýdaryldy. Qarjylandyrýdyń kólemi bir aýdan ortalyǵyna orta eseppen shamamen 670 mln teńgeni quraıdy. Qazirgi ýaqytta jobalardy iske asyrýǵa jergilikti bıýdjetten 4,7 mlrd teńge nemese 15,8% baǵyttaldy.
Jobany tıimdi iske asyrý úshin Vıse-Premer J. Kasymbektiń tóraǵalyǵymen Jobalyq ofıs quryldy. Osy sııaqty óńirlik ofıster oblystarda ákimderdiń tóraǵalyǵymen qurylatyn bolady. О́ńirlik jobalyq ofısterdiń esebi árbir eki apta saıyn tyńdalatyn bolady. Jobany tikeleı úılestirýdi jáne ákimshilendirýdi QR Ulttyq ekonomıka mınıstrligi júzege asyrady.
Sonymen qatar, Parlament jáne máslıhat depýtattarynyń, qoǵam qaıratkerleriniń, úkimettik emes uıymdar jáne buqaralyq aqparat quraldary ókilderiniń qatysýymen jobaǵa qoǵamdyq monıtorıng uıymdastyrylatyn bolady.
Úkimet jelisi boıynsha naqtylanǵan bıýdjet qabyldandy. Jobalardy júzege asyrý boıynsha maqsatty transfertter óńirlerge joldanatyn bolady.
Ákimdikter, óz kezeginde, bólingen qarajatty ýaqytyly ári tıimdi ıgerýdi qamtamasyz etip, jobalardy júzege asyrýdyń tıisti rásimderin sapaly júrgizip — konkýrstardy jarııalap, olardyń tájirıbelik iske asyrylýyn bastaýy qajet.
2025 jylǵa deıin «Aýyl – El besigi» jobasyn iske asyrý damý áleýeti joǵary (tirek aýyldar) 2 myńǵa jýyq aýyldyq eldi mekenniń áleýmettik jáne ınjenerlik ınfraqurylymyn jańǵyrtýǵa múmkindik beredi. Bul, sondaı-aq, aýyl men qala arasyndaǵy, damý deńgeıleri ártúrli aýyldyq eldi mekender arasyndaǵy kóshi-qon prosesine oń áser etedi.
7 jyl ishinde «kishi ýrbanızasııa» prosesterin qamtý jáne 2025 jyly halyq sany 600 myń adamǵa ósip, 6,1 mln adamǵa jetetin tirek aýyldarda qolaıly ómir súrý ortasyn qurý kózdelgen.
«2019 jyly bastapqy kezeńde biz 52 aýdan ortalyǵyn jańǵyrtamyz, bul 700 myńǵa jýyq adamnyń nemese aýyl halqynyń 9%-ynyń turmys sapasyn jaqsartady. 2025 jylǵa qaraı barlyq aýyl turǵyndarynyń 80%-yn óńirlik standarttar júıesine sáıkes qajetti ıgiliktermen jáne qyzmettermen qamtamasyz etý josparlanǵan», dedi J. Qasymbek.
Júrgizilip jatqan sharalar aýyldyq jerlerdi damytýǵa jańa serpin beredi jáne jalpy alǵanda ekonomıkaǵa oń áser etedi.