Onyń qolynan týǵan dúnıeler túrli kórmelerge qoıylyp, laıyqty baǵasyn alyp júr. Temirdi balshyqsha ıleıtin sheberdiń bul jolǵy eńbegi qazaq batyrlary orta ǵasyrlarda kıgen salmaǵy 10 kelige jýyq temir saýytty jasap shyǵarýǵa arnalypty. Oǵan qajetti 560 plastınanyń árqaısysy qolmen qıylǵan.
«Saýyttyń qalyńdyǵy 4 mm-ge jetetindikten jebe tese almaıdy, qylysh ta shappaıdy. Jaýgershilik zamanda saýyttyń kóp túri bolǵan. Meniń jasaǵanym –kúbi saýyt. Qazaqtarda saýyttardyń omyraýy ashyq turady. Ol tusty «baq orny» dep ataıdy. Qazaqtardyń «baǵyń bolsa aman qalasyń» degeni osydan shyqqan», -deıdi Erǵalı Shámiluly.
Ol buǵan deıin áskerı kıimniń túr-túrin jasaǵan eken. Al saýyt kııýdi bala jasynan armandapty. Keıingi 10 jyldyń ishinde 7 saýyt jasap shyǵarypty. Onyń úsheýi sheberhanada ilýli tur. Bireýi bylǵarydan, ekinshisi temir shyǵyrshyqtardan istelipti. Qalǵandaryn taratyp beripti.
О́ner pániniń muǵalimi jyldar boıy jınaqtaǵan tájirıbesin shákirtterine úıretýden jalyqqan emes. Ol qandaı da bir zatty jasamas buryn tarıhyna úńilýdi daǵdyǵa aınaldyrǵan.
«Tarıhı derekter boıynsha, qara temir saýytty jer betinde alǵash ret Altaı ólkesindegi avar taıpasy jasaǵan degen derekter aıtylady. Osyndaı torǵaýyl saýyttar avarlardyń áskerlerinde ǵana emes, jylqylarynyń ústinde de bolǵan. Muny avar taıpasy eýropalyqtardan buryn, ıaǵnı III-IV ǵasyrlarda paıdalanǵan kórinedi», deıdi kásibı maman.
Qazir sheberhanada saýyt, dýlyǵadan basqa qazaq batyrlarynyń qylyshtary da qoıylǵan.
Soltústik Qazaqstan oblysy