О́ńirler myqty bolsa, memleket te qýatty

Osynyń ózi-aq Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń «Aqtóbe – el ekonomıkasyn alǵa tarta alatyn lokomotıvterdiń biri» degen salmaqty da salıqaly pikiri tekten tek aıtylmaǵanyn kórsetedi. Sondaı-aq Elbasynyń oblysqa kelgen saparlarynyń birinde aıtqan «Ajaryń atqan tańdaı ashyla bersin, araıly Aqtóbe» degen júrekjardy lebizi de áli kúnge deıin aqtóbelikterdiń ja­dynda júr. Osyndaı ekono­mı­kalyq áleýeti myqty, óner­kásibi qaryshtap damyǵan, áleýmettik serpini joǵary óńir­ge el Prezıdenti Qasym-Jo­mart Toqaevtyń jumys saparymen kelgeni tamyry tereń sabaqtastyq pen qamqorlyqtyń kórinisindeı áser qaldyrdy.

Halyqtan asqan dana joq. Qazaqstan Prezıdenti Q.To­qaev­tyń Aqtóbe oblysyna sapary­nyń basty túıini qazaqtyń tuńǵysh dáriger qyzy Aqqaǵaz Dosjanova atyndaǵy Kongress-hollda óńir jurtshylyǵymen ótkizilgen kezdesýde jasaldy ári qorytyndylandy.

– Sársenbiniń sátti kúni qutty meken Aqtóbege jolym túsip, ózderińizben kezdesip otyr­­­­ǵanyma qýanyshtymyn. Mu­­ǵal­jar taýynyń bókterinde or­­na­­lasqan óńirdiń tarıhy men shejiresi tereń. Bul topy­­raq­ta Ábil­qaıyr han, Áıte­ke, Móń­ke bıler sekildi tarı­­hı tul­­ǵalardyń kin­digi kesil­gen. Son­daı-aq Aq­tóbe halqy­myz­dyń maqtan tutar batyr qyzy – Álııa­­­nyń kishi otany. Ta­rıh­ty bil­megenniń bo­la­shaǵy bu­lyń­ǵyr. Qalyń tarı­hy­myzdyń bir­ne­she betteri osy óńir­den tamyr tar­tady, – dedi el Prezıdenti Q.Toqaev.

Memleket basshysy jıynǵa qa­tysýshylardy Aqtóbe qala­sy­n­yń aldaǵy 150 jyldyq mereıtoıymen quttyqtap, búginde óńir­diń óndiristik, logıstıkalyq jáne tranzıttik áleýeti zor eke­nin aıtty.

– Aımaqtyń qarqyndy damýy úshin barlyq múmkindik bar. Jer­gilikti kásipkerlerdiń belsen­diligin atap ótý kerek. «Týǵan jer» baǵdarlamasy aıasynda 1400-den astam joba iske asyryldy. Budan bólek, sheteldik ınvestorlar óńirde áleýmettik nysandar salýǵa belsendi atsalysýda, – dedi Q.Toqaev.

Qazaqstan Prezıdenti halyq­tyń ómir súrý sapasyn arttyrý jáne áleýmettik-ekonomıkalyq ósimdi qamtamasyz etýi Úkimet pen ákimderdiń negizgi mindeti eke­nin aıtty.

– Azamattarǵa qajetti jaǵ­daı jasaý barlyq deńgeıdegi mem­lekettik organdardyń mindetine aınalýy tıis. Memlekettiń basty baılyǵy – onyń halqy! Olardyń tilekterin eskerip, tolǵandyrǵan máselelerin sheshý Úkimettiń negizgi qaǵıdaty bolýy tıis, – dedi Memleket basshysy.

Q.Toqaev jurtshylyqpen kez­desýinde óńirdiń birqatar she­shil­megen máselelerin de atap ótti.

– Oblystaǵy ortasha jala­qy­nyń kólemi – 141 myń teńge, al res­pýblıka boıynsha 168 myń teńge. Budan bólek, birqatar aý­dan turǵyndarynyń tabys kóleminde aıtarlyqtaı aıyr­ma­shylyq bar. Laıyqty ja­laqy – halyqtyń ál-aýqatyna yq­pal etetin mańyzdy faktor. Son­dyqtan azamattarymyzdyń ta­by­syn arttyrý árqashan me­niń basty nazarymda bolady. Halqynyń tabys kólemi ob­lys ákimdikteriniń jumys kórsetkishine aınalýy tıis, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Memleket basshysy Úkimetke jáne jergilikti atqarýshy organ­darǵa sapaly ári qoljetimdi tur­ǵyn úı salýdy, halyqtyń taby­syn arttyrýdy, iskerlik bel­sendilikti qoldap, orta tap qalyptastyrýdy, sondaı-aq óńirdiń kólik-tranzıttik áleýetin damytý jóninde qajetti sharalar qabyldaýdy tapsyrdy.

Qasym-Jomart Kemeluly el ekonomıkasyndaǵy shaǵyn jáne orta bıznestiń úlesin 2050 jylǵa deıin 50 paıyzǵa arttyrý týraly Elbasynyń mindettemesin eske salyp, aldaǵy bes jylda bul kórsetkishtiń 30 paıyzǵa jetýi tıis ekenin aıtty.

– Oblys ákimine «Bız­nestiń jol kartasy-2025» res­­pýb­­lıkalyq baǵdar­la­ma­synyń aıasynda júıeli sharalar qa­byldaýdy tapsyramyn. Bıyl­­dan bastap oǵan bólinetin qar­jy 30 mıllıard teńgege ósti. Kásipkerler óz isin damytý úshin beriletin mık­ronesıelerdi ke­der­gisiz alýy tıis. Biz olarǵa jan-jaqty qol­daý kórsetip, bola­shaǵy bar ár jobaǵa kóńil bólýi­miz qajet, – dedi Q.Toqaev.

Sonymen qatar Qazaqstan Prezıdenti óńirdegi sıfrlan­dy­rý deńgeıiniń tómen, aýyldar­daǵy ınternet shekteýli ekenin aıtyp, eldi mekenderdi damytý jóninde birqatar mindet qoıdy.

– Agroónerkásip sektory – óńirdiń áleýmettik-ekono­mı­kalyq damýynyń negizgi arqaýy. Aqtóbe oblysy – jeriniń kó­le­mi jaǵynan elimizdegi iri óńir­lerdiń biri. Ákimdik aýyl sharýa­shylyǵyn damytý úshin naqty ju­mys jos­paryn ázirleýi tıis. О́ńir azyq-túlik qaýipsizdigin qam­­ta­masyz etý isinde mańyzdy ról at­qarýy kerek, – dedi Q.To­qaev.

     Is-shara sońynda Qazaq­stan Prezıdenti aqyn B.Qal­ma­­ǵan­betovti, eńbek ardageri S.Qu­saıynovany, Qazaq kameralyq horynyń kórkemdik jetekshisi ári dırıjeri M.Quspanovty, Aq­tóbe ferroqorytpa zaýy­ty­nyń avtokólikti paıdalaný jónin­degi sheberi V.Plýgındi jáne Áleý­mettik qyzmet kór­se­tý orta­ly­ǵynyń medbıkesi L.Mar­shenı­nany alǵys hattarmen marapattady.

Prezıdenttiń oblys jurt­shy­lyǵymen kezdesýi kezinde oblystyq ardagerler keńesiniń tóraǵasy Keńes Birmanov, Qa­zaq­stannyń Eńbek Eri sal aýrýlaryna shaldyqqan múgedek azamattardy qoldaý qorynyń tóraıymy Quralaı Báımenova, oblystyq isker áıelder qaýymdastyǵynyń tóraıymy Aınur Baqtyǵalıeva jáne Qazaqstan halqy Assam­bleıa­synyń múshesi, Aqtóbe oblystyq  máslıhatynyń depýtaty Sergeı Vıshnıak sóz sóılep, Prezıdenttiń oı-tu­jyrymdary kóńilderinen shyq­qanyn jetkizdi.

Memleket basshysy jurt­shy­lyqpen kezdesý aldynda «Green Capital Kazakhstan» jylyjaı keshenine barǵan bolatyn. Qazaqstan Prezıdenti Aqtóbe oblysyna jumys sapary barysynda jylyna 3 myń tonna kó­kónis ósiretin «Green Capital Kazakhstan» JShS-niń jylyjaı keshenin aralap kórdi.

Qasym-Jomart Toqaev kásip­orynnyń shyǵaratyn ónimderimen tanysty jáne jańa jumys oryn­daryn ashyp, halyqtyń ál-aý­qatyn arttyrý úshin osyndaı ın­vestısııalyq jobalardy iske qo­sýdyń mańyzdy ekenin atap ótti.

Qazaqstan Prezıdenti Q.To­qaev kelesi kezekte Aqtóbe qala­synyń ındýstrııalyq aımaǵynyń jumysymen tanysty. Memleket basshysyna granıt pen ke­­ramıkalyq taqtaıshalar shyǵa­ratyn «Zerde-Keramıka Aqtóbe» JShS zaýytynyń qury­lysy jóninde málimet berildi. Atalǵan ınvestısııalyq jobanyń jalpy quny 9,2 mıllıard teńge.

Qazaqstan Prezıdentine In­dýstrııalyq-ınnovasııalyq damý memlekettik baǵdarlamasynyń júzege asyrylýy, ónerkásiptiń jań­ǵyrtylýy, shaǵyn jáne orta bıznestiń damýy týraly baıandaldy. Sondaı-aq Q.Toqaevqa ob­lystaǵy iri óndiris nysandary, sonyń ishinde munaı óndiretin «SNPS-Aqtóbemunaıgaz» aksıo­nerlik qoǵamynyń jáne jel elektri stansasynyń qury­ly­sy­men aınalysatyn «ARM WIND» jaýapkershiligi shekteýli serik­tes­ti­giniń jumysy jóninde málimet berildi.

Q.Toqaev kompanııa basshyla­ryna arnalǵan sózinde eńbek­kerlerdiń jalaqysyn jyl saıyn ósirý jáne satyp alynatyn taýarlar men kórsetiletin qyz­met­terdegi Qazaqstannyń úle­sin art­tyrý qajettigin aıtty. Mem­­le­ket basshysy shaǵyn jáne orta bız­nesti damytý úshin iri kásip­oryn­dardyń aınalasynda beldeý qu­rýdyń mańyzdylyǵyn atap ótti.

Sońynda Qazaqstan Prezı­denti oblys basshylyǵyna óńirge ın­vestısııa tartý boıynsha ke­shen­di shara qabyldaýdy tap­syr­dy.

Qazaqstan Prezıdenti Q.To­qaev sondaı-aq Aqtóbedegi «Qaz­hrom» TUK» aksıonerlik qoǵa­my­­nyń ferroqorytpa zaýytynda boldy. Memleket basshysyna Qazaqstan metallýrgııasy kósh­basshylarynyń biri sanalatyn zaýyttyń tehnologııalyq úderisi men óndiristik kórsetkishteri kórsetildi.

Prezıdentke «ha­lyq baqy­laýy» jobasy tanys­ty­ryldy. Bas­tama aıasynda múm­kin­digi shek­teýli jandar óndiris or­­nyn­da qaýipsizdik tehnı­kasy­nyń saq­talýy men eńbektiń qor­ǵa­­lýyn qamtamasyz etýge atsaly­sady.

Memleket basshysy jobanyń áleýmettik mańyzyn atap ótip, onyń iske asyrylý nátıjelerin joǵary baǵalady, sondaı-aq bul tájirıbeni keńinen qoldanýdy tapsyrdy.

– Biz bul bastamany qoldaımyz. О́ıtkeni óndiriste jaraqat alyp qalý qaýpi joǵary bolǵandyqtan, mundaı jumys óte paıdaly jáne qajet. Eńbekkerlerdi áleýmettik jaǵynan qyzyqtyratyn jobanyń mańyzy zor. Barshańyzǵa den­saý­lyq, baq-bereke tileımin, – dedi Q.Toqaev.

Qazaqstan Prezıdenti Q.To­qaev óńirge jumys sapary sheń­berinde medısına qyzmet­ker­leriniń fo­rýmyna qatysty. Aqtóbe medı­sı­­nalyq ortaly­ǵynda ótken is-sha­ra barysynda Qazaqstan Pre­zı­dentine medı­sı­nalyq klas­ter qurý tájirıbesi jáne Aq­tóbe ob­lysynyń úlgisi bo­ıyn­sha óńirler­degi densaýlyq saq­taý sala­synda klasterlik ádisti qolda­nýdyń perspektıvalary jóninde málimet berildi.

Q.Toqaev «Halyqtyń den­saý­lyǵyn saqtaý: saıa­sat, ǵylym, bilim, alǵashqy medı­sı­nalyq-sanıtarlyq járdem táji­rıbesi» atty halyqaralyq ǵy­lymı-tá­ji­rıbelik konferensııada sóı­legen sózinde ult densaýlyǵy mem­le­ketimizdiń basty baılyǵy ekenin aıtty.

– Elbasynyń tapsyrmasymen negizi qalanǵan Aqtóbe medısına ortalyǵy otandyq densaýlyq saq­taý salasynyń  áleýetin artty­rýǵa aıryqsha úles qosyp otyr. Bú­ginde turǵyndar Nur-Sultan, Almaty qalalaryna barmaı, shetelge shyqpaı, osy ortalyqta neırohırýrgııa, balalar kardıologııasy, transplantologııa salalary boıynsha sapaly em qabyldaı alady. Barlyq oblys osyndaı deńgeıge umtylýy qajet. Buǵan áleýetimiz jetedi, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Memleket basshysy elimizde me­dısınalyq-demografııalyq ahýal­dyń jaqsaryp kele jat­qa­nyn atap ótip, táýelsizdik jyldar­ynda Qazaqstan halqynyń sany 2 mıllıon adamǵa ósip, aza­mat­tardyń ómir súrý uzaqtyǵy 6 jylǵa uzarǵanyn aıtty.

– Infraqurylym aıtarlyqtaı jańardy. 219 jańa aýrýhana, 1200-ge jýyq jańa zamanaýı emhana men ambýlatorııalyq mekemeler salyndy. Biz Biryńǵaı ulttyq densaýlyq saqtaý júıesin engizdik. Búginde respýblıkalyq klınıkalar buryn tek shetelderde ǵana júzege asyrylatyn kúrdeli operasııalardy jasaıdy, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Qazaqstan Prezıdenti den­saýlyq saqtaý ınfra­qu­ry­lymyn odan ári jańǵyrtý, medı­sınalyq qyzmet pen dári-dármek­terdiń sapasyn jaqsartý jáne olardyń halyqqa qoljetimdi bolýyn qam­tamasyz etý, otandyq medısına ǵylymyn damytý, sondaı-aq den­saýlyq saqtaý júıesin sıfrlandyrý jónindegi sharalarǵa egjeı-tegjeıli toqtaldy.

– Alǵashqy járdem adamdarǵa barynsha jaqyndatylýy tıis. Sapaly medısınalyq qyzmet azamattardyń turǵylyqty je­rine qaramastan bárine birdeı qol­jetimdi bolýy kerek. Sonymen qatar aldaǵy ýaqytta qoǵamdyq densaýlyq saqtaý qyzmetine jáne alǵashqy medısınalyq-sanıtarlyq járdemge bólinetin qarjyny osy salaǵa jumsalatyn qarajattyń jalpy kóleminiń 60 paıyzyna deıin arttyrý qajet. Nátıjesinde 2025 jylǵa deıin aldyn alý sharalaryna ǵana bólinetin qarjy Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymy elderiniń deńgeıine jetedi, – dedi Memleket basshysy.

Q.Toqaev 2019-2021 jyldary jeti óńirdegi 10 medısınalyq nysannyń qurylysyna 120 mıl­lıard teńgege jýyq qarjy bóli­netinin aıtty. Prezıdenttiń sózi­ne qaraǵanda aldaǵy úsh-bes jylda otandyq medısınany, sonyń ishin­de aýyldyq jerlerdegi aýrý­hanalardy materıaldyq-tehnı­kalyq jabdyqtarmen jáne kó­likpen qamtamasyz etý másele­lerin tolyq sheshý kózdelip otyr.

– Medısınalyq qyzmettiń qoljetimdiligi men sapasyna baılanysty mindetterdi, dári­ger­lerdiń mártebesi men bedelin kótermeı júzege asyrý múmkin emes. Bıylǵy 1 maýsymnan bastap bıýdjet salasy qyzmetkerleriniń, sonyń ishinde dárigerlerdiń eńbekaqysy jekelegen kategorııalar boıynsha 30 paıyzǵa artady. Maman daıarlaý sapasy boıynsha medısınalyq joǵary oqý oryndary men kolledjderge talapty kúsheıtý qajet. Munda teorııalyq baza ǵana emes, sondaı-aq tá­ji­rıbelik daǵdyǵa mashyqtaný da mańyzdy. Sondyqtan óńirlik emhanalardyń bir bóligin medı­sı­nalyq joǵary oqý oryndaryna berý kerek. Nur-Sultan, Al­maty jáne Shymkent sııaqty iri qalalar joǵary tehnologııaly me­dısınalyq ortalyqtarǵa aı­nalýy tıis, – dedi Qazaqstan Pre­zıdenti.

Sońynda Memleket basshysy konferensııaǵa qatysýshylarǵa tabys jáne jemisti pikirtalas tiledi.

Qazaqstan Prezıdenti Q.To­qaev óńirge jumys saparynyń sońynda «Jekpe-jek» saraıyna bardy. Memleket basshysy gımnastıkaǵa jáne basqa da jattyǵýlarǵa arnalǵan zaldardy aralap kórdi. Bul keshende boks, kúres, dzıýdo jáne ózge de sporttyń jekpe-jek túrlerinen halyqaralyq deńgeıdegi jarys­tar ótkizýge múmkindik bar.

Qasym-Jomart Kemeluly qazaq kúresinen jastar arasynda ótip jatqan óńirlik komandalyq týr­nırge qatysýshylardyń bel­desýlerin tamashalady.

Qazaqstan Prezıdenti tanymal sportshylarmen áńgimelesip, olarǵa jetistikteri úshin rıza­shy­lyq bildirdi. Memlekettiń ár­daıym sportqa jan-jaqty qol­daý kórsetetinin jetkizdi.

Aqtóbe oblysy