«Qazaqstannyń tarıhı-aǵartý «ÁDILET» qoǵamy» respýblıkalyq qoǵamdyq birlestigi jáne Ulttyq kitaphanada uıymdastyrýymen «Tarıhtan taǵlym – ótkenge taǵzym» kitap kórmesi «Asharshylyq pen Úlken terrordyń tarıhı sabaqtary» halyqaralyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııamen jalǵasyn tapty. Ǵalymdar bas qosýynda jappaı saıası qýǵyn-súrgin men asharshylyq stalındik qýǵyn-súrgin, ulttyq kóteriliske arnalǵan baıandamalar jasaldy.
Bul data Qazaqstan úshin aıryqsha maǵynaǵa ıe. «Halyq jaýlaryn» anyqtaý boıynsha qatań saıasattyń saldarynan qýǵyn-súrginge ushyraǵandardyń ózderi ǵana emes, olardyń jaqyndary da zardap shekti. Qazaqstanda 103 myńnan astam adam qýǵyn-súrginge ushyrady, 25 myńnan astamy atý jazasyna kesildi. Olardyń arasynda qazaq zııalylary: ǵalymdar, mádenıet jáne saıasat salasynyń qaıratkerleri boldy.
Saıası qýǵyn-súrgin Qazaqstanda 1928 jyldyń ortasynan Alash qozǵalysy qatysqan qaıratkerlerdi tutqyndaýdan bastaldy. Olarǵa «býrjýazııashyl-ultshyl» degen aıyp taǵyldy. Olar ártúrli merzimge túrmege qamaldy, atý jazasyna kesildi, eriksiz jer aýdaryldy. Ult qaıratkerlerine negizinen KSRO-ny qulatý úshin jasyryn kontrrevolıýsııalyq uıymdar qurdy degen zańsyz jala jabyldy. Mine, óshpes tarıh betinde jazylǵan ult qaıratkerleriniń taǵdyryna qatysty, ulttyń bolashaǵymen baılanysty tarıhı derekter ortada toǵysty.
Is-sharaǵa saıası qýǵyn-súrgin qurbandarynyń urpaqtary, belgili mádenıet jáne óner qaıratkerleri, aqyn-jazýshylar, stýdenter men BAQ ókilderi qatysty.