Azııa Kemelbek – 4 balanyń anasy. «Serpin» baǵdarlamasy boıynsha Túrkistan oblysynan otbasymen Qostanaı oblysynyń Keńaral aýylyna kóshken. Elbasynyń «Nur Otan» partııasy sezindegi sózinen soń, kóp balaly analarǵa beriletin ataýly áleýmettik kómek alatynyna senimdi edi. Alaıda senimi aldap tur. «Men sáýirden bastap atalǵan járdemaqyǵa qujat qabyldaıtynyn estip, jumystyń arasynda suranyp, aýyldan aýdanǵa (Qostanaı oblysyna qarasty Fedorov aýdany) bardym. «Serpindikter» birneshe dıplomy men sertıfıkattary bar kúıeýime jumys taýyp beremiz degen ýádesin oryndaı almaı otyr. Bir aılyqqa qarap otyrmyz. Sondyqtan maǵan járdemaqy beriletinine senimdi boldym. Biraq aýdan ákimdigindegiler úsh júz birdeńe teńge asyp turǵanyn aıtty. Biz 4 balam, eki eresek bir ǵana mektep muǵaliminiń jalaqysyna telmirip otyrsaq ta kún kórisimiz tómen deńgeıdegi otbasyna jatpaıdy ekenbiz», dep ashynady ana. Onyń aıtýynsha, mamyr aıynyń 20-sy kúni kenjesi 1 jasqa tolǵan eken. 1 jasqa deıingi tólenetin memlekettik járdemaqy kiris bolyp eseptelgen kórinedi. Ákimdik qyzmetkerleri kóp balaly anaǵa balasy bir jasqa tolyp, kiris kirý toqtatylǵannan keıin kelýge keńes berýmen shyǵaryp salypty.
Sabyltqan sýbsıdııa somasy
Oǵan da únsiz kelisken ana ákimdiktegilerdiń aıtýymen shilde aıy bastalǵanda kishkentaıyn kóterip aýdanǵa taǵy shapqylaıdy. Tóbesin kórsetkennen keıin: «Men mine ózderińiz aıtqan ýaqytta barlyq qujatymmen keldim, endi qabyldaısyzdar ma?», dep suraıdy. Mamandar qarap, aldymen esepteý kerektigin aıtady. Al ana eń kishkentaıy bir jasqa tolyp, járdemaqy almaıtyn bolǵandyqtan, ataýly áleýmettik járdemaqy beriletinine osy joly shynymen senimdi boldy. Sondyqtan esepteýge kirisken mamannyń aldyna jaıbaraqat jaıǵasady. Málimetterin muqııat qarap shyqqan qyzmetkerdiń úıge sýbsıdııa alatynyn alǵa tartqanyna: «Ol bizdiń qolymyzǵa da tımeıtin aqsha. Memlekettik baǵdarlama boıynsha kóship kelgenbiz, soǵan sáıkes úıdi jaldap turǵan ıesine aı saıyn memleket kúıeýime 50 myń teńge aýdarady. Onyń tıynyna deıin qaldyrmaı, úıdiń egesine ustatamyz. Nege esepteısizder? Osyny nege aldynda kelgen kezde aıtpadyńyzdar, shapqylap áýre bolmaıtyn edik qoı», deıdi ana. Biraq mamandar osy problema negizgi kedergi ekenin aıtýdan tanbaǵan. Kóp balaly ananyń alańy munymen bitpeı tur. Kóshý kezinde baǵyt bergen «serpindikter» kúıeýi óńirdegi erekshelikke qaraı jumys taba almaı jatqandyqtan, oǵan kombaınshy bolýǵa múmkindik beretin úsh aılyq kýrsqa jazdyrǵan. «Joldasym ony aı saıynǵy 30 myń stıpendııasymen aýyldan aýdanǵa qatynap oqyǵan. Ol onyń joly men tamaǵynan aspaıdy. Biraq kishkentaıymnyń jórgeginen artylmaıtyn járdemaqyny kiris dep eseptep otyrǵanda muny da qosyp qoıady ǵoı», dep shyryldaıdy A.Kemelbek. Komıssııa kómek ıesin tańdaı ma?Osy máselemen 111 senim telefonyndaǵy arnaıy mamandar da jaýap bere alatyn bolǵandyqtan, sonda habarlasyp mán-jaıyn suradyq. Ondaǵy Adel esimdi qyzmetker Ataýly áleýmettik kómekti taǵaıyndaý sharttary boıynsha balaǵa 1 jasqa deıin beriletin járdemaqy kiris bolyp esepteletinin aıtty. «Alaıda ár bala 18 jasqa tolǵansha beriletin bul kómek kórsetilýi úshin otbasyna tólenetin aı saıynǵy sýbsıdııa kiris kózi retinde sanalmaýy kerek. Biraq ony tek jergilikti atqarýshy organdaǵy arnaıy komıssııa ǵana sheshedi», dedi. Jedel jelidegi mamannyń keńesine súıensek, keıipkerimizge endi qazannyń 1-ne jaqyn ǵana barý kerek. О́ıtkeni sol ýaqytta kenjesi úshin berilgen járdemaqy men kúıeýiniń stıpendııa almaǵanyna 3 aı tolady eken. Al ataýly áleýmettik kómekti otbasynyń sońǵy úsh aılyq kirisi boıynsha eseptep taǵaıyndaıdy. Biraq ana sol qazan aıynda barsa, úıge beriletin sýbsıdııanyń aldynan taǵy shyqpasyna kim kepil?
Keıipkerimizdiń kúıeýine habarlastyq, ol: «Áıelim balamen úıde otyrǵanda men jumys istep júrdim. Oqý kezinde balalardy aýyldan ájesi kelip qarap berdi. Endi mynaý 21 myńǵa qol jetkize almaı júrmiz ǵoı. Eń bolmasa, sol jarym jumyssyz kezde jetispeýshilikten alǵan nesıeni keshe Prezıdenttiń Jarlyǵy arqasynda jaýyp alsaq degen úmitimiz bar edi. Biraq keshe áıelimmen ózim jumyspen qamtý ortalyǵyna barǵanda kóz jetkizdim: qolymyzǵa tımeıtin sýbsıdııany sanap otyrǵanda nesıeni keshiretinine múlde senbeı qaldym», dep qynjylady. Onyń aıtýynsha, memlekettik baǵdarlamany júrgizip jatqandar kóshetin kezde ekeýine de jumys taýyp beretinin aıtqan. Biraq áıeli mektepke kirgenimen, ózine tek mekteptiń kómir jaǵatyn jumysy buıyrypty. «Esektiń artyn jýsań da mal tap» degen ataly sózge toqtaǵan otaǵasy qyzmet tańdamaı istepti. Biraq kún jylynǵanda ol da toqtaǵan.
«Aıta-aıta úsh aıdy...»Máseleniń mánisin bilmekke bel býyp, Qostanaı oblysyndaǵy Fedorov aýdanynyń Halyqty jumyspen qamtý ortalyǵyna qońyraý soqtyq. Ataýly áleýmettik kómek máselesine jaýapty maman Tatıana Volotkevıch sáýirde engizilgen ózgeristerge sáıkes memleketten tólenetin sýbsıdııa kiris bolyp esepteletinin jetkizdi. «Otbasynyń kirisine muǵalim bolyp jumys isteıtin áıeliniń aılyǵy, jaldaýǵa beriletin sýbsıdııa somasy, sonan soń az ýaqyt qyzmet etken kúıeýiniń jalaqysy qosyldy. Bul – qujat tapsyrýǵa kelgen ýaqyttan úsh aı aldyńǵy kiris boıynsha esep. Sonyń barlyǵyn qosqanda bul otbasyndaǵy bir adamǵa arnalǵan kúnkóris mólsheri 26 myń 893 teńgeni qurady. Al eń az kúnkóris mólsheri – 20 myń 789 teńge. Sonda olarda otbasyndaǵy bir adamǵa 6 myń 109 teńge artyq», deıdi atalǵan maman. T.Volotkevıch keıipkerimiz 3 aıdan keıin qujat tapsyrsa, AÁK alýdan múmkindigi bar ekenin aıtady. О́ıtkeni sol ýaqytta sýbsıdııanyń tólený merzimi bitedi, al kúıeýiniń qysqa merzimdi kýrstan alǵan stıpendııasy kiris kózi bolyp eseptelmeıdi eken. Alaıda qazir jumys izdep júrgen joldasy qandaı da bir kiris kózin tapsa jáne otbasynyń ortaq qarjysy 124 myń 734 teńgeden (otbasynda balalarymen qosqanda 6 adam, bir adamǵa – 20 myń 789 teńge) bir tıyn asyp ketse, AÁK-ni ala almaıdy. Eskerte keteıik, ár óńirde kedeılik sheginiń mólsheri ártúrli.
Al kóp balaly ana joǵarydaǵy keńeske kúdikpen qaraıdy: «Bul bir bitpeıtin úsh aı boldy ǵoı. Sáýirde barǵanda úsh aıdan soń kelýge keńes berdi. Shildede qujat tapsyraıyq desek, kelesi úsh aıda kelý kerektigin aıtady. Ol kezde de bir kedergi kese kóldeneń tursa, tańǵalmaımyz», deıdi úmitinen kúdigi basym keıipker.
Jyry taýsylmaı turǵan jıyrma bir myńnyń syryna úńilip kórdik. Kózimizdiń jetkeni – Úkimettiń jumysy men memlekettik saıasattyń nátıjesi kóriný úshin birizdendirý men júıeli jumys qajet-aq. Áıtpese bir barǵan adamǵa bar sebepti túsindirýge ne kedergi? Sapasyz maman ba? Álde qalyptaspaǵan júıe me? Joq, ár ótinish berýshige qaraı ózgerip otyratyn talaptar ma? Suraq kóp...