Nesıeniń 300 myń teńgesi ǵana keshiriledi
Prezıdent Jarlyǵynda kórsetilgendeı, boryshker eń aldymen mynadaı álsiz toptyń birine jatýy kerek: 1) kóp balaly otbasylar, 2) asyraýshysynan aıyrylý jaǵdaıyna baılanysty tólem alatyn otbasylar, 3) múgedek balalary bar, 18 jastan asqan bala jasynan múgedekter bar otbasylar, 4) ataýly memlekettik əleýmettik kómek alatyndar, 5) jetim balalar, 6) ata-anasynan kámelettik jasqa deıin aıyrylǵan, 29 jasqa tolmaǵan, ata-ananyń qamqorlyǵynsyz qalǵan balalar. Ekinshi shart – olardyń qaryzy kepilsiz bolýy tıis. Úshinshiden, qaryz alǵan kisiniń 1 maýsymǵa deıingi qaıtarylmaǵan bereshegi 3 mıllıon teńgeden aspaýy shart. Tórtinshiden, boryshkerdiń negizgi boryshy men oǵan eseptelgen syıaqysy 300 myń teńgeden aspaýy kerek.
Alty sanattyń tizimi anyqtalýda
Úkimet otyrysynda Ulttyq bank tóraǵasy Erbolat Dosaev ómirlik qıyn jaǵdaıda qalǵan azamattardyń tizimin Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi jasaıtynyn atap ótken bolatyn. Búginde bul mınıstrlik ózderine tıisti tizimdi tolyq jasaǵan. Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi Zań qyzmeti departamentiniń dırektory Erkinbek Ámirǵalıevtiń aıtýynsha, kóp balaly otbasylar sany – 345 475, asyraýshysynan aıyrylý jaǵdaıyna baılanysty tólem alatyn otbasylar sany – 169 855, ataýly memlekettik əleýmettik kómek alatyndar sany – 282 615, múgedek balalary bar, 18 jastan asqan bala jasynan múgedekter bar otbasylar sany 98 580 ekeni anyqtalypty. Al sońǵy eki sanattaǵylardy, ıaǵnı jetim balalar tobyndaǵylar men ata-anasynan kámelettik jasqa deıin aıyrylǵan, 29 jasqa tolmaǵan, ata-ananyń qamqorlyǵynsyz qalǵan balalardyń sany Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń bazasynda bolǵandyqtan, ol aldaǵy ýaqytta joǵarydaǵy tizimge qosylatyn bolady.
Sondaı-aq buǵan 26 maýsymǵa deıin atalǵan alty sanatqa kirgen kisiler ǵana qamtylady. «Mynany da erekshe eskergen jón. Keıbir otbasylar eki sanatqa da jatýy múmkin. Mysaly, keıbir memlekettik əleýmettik kómek alatyndar múgedektigi bar otbasylar sanatyna da kiredi. Sondyqtan bul jalpy tizim ekenin anyqtap aıtqym keledi», deıdi Erkinbek Ámirǵalıev.
Mınıstrliktiń ókili tizim tolyqtanǵan soń Memlekettik kredıttik bıýrosyna jiberiletinin aıtady. Sosyn olar ekinshi deńgeıdegi bankter jáne mıkroqarjy uıymdarymen ózara aqparat almasa otyryp, qaryzy keshiriletinderdiń tizimin anyqtaıdy.
Úkimet qaýlysynyń jobasy daıyn
Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligine júktelgen taǵy bir mindet – Prezıdent jarlyǵyn iske asyrýǵa baǵyttalǵan Úkimet qaýlysynyń jobasyn ázirleý bolatyn. Búginde joba múddeli memlekettik organdarmen kelisilip, Úkimettiń qaraýyna 11 shildede engizildi. Erkinbek Ámirǵalıevtiń aıtýynsha, joba jaqyn arada Úkimettiń otyrysynda qaralady. Qaýly jobasyna sáıkes azamattardyń borysh júktemesin azaıtý sharalaryn 2 qyrkúıekke deıin aıaqtaý kózdelgen. Sondaı-aq boryshkerler 18 qyrkúıekten bastap Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyqtarynan jáne eGov portalynan borysh júktemesiniń azaıtylýy týraly aqparatty ala alatyny da qarastyrylǵan. Sonymen qatar ekinshi deńgeıdegi bankter men mıkroqarjy uıymdary da azamattarmen jasalǵan zaım shartynda kórsetilgen baılanys quraldary arqyly azamattardy beresheginiń azaıtylǵandyǵy týraly habarlaıtyn bolady.
Hattarǵa jaýap
Jarlyq jarııalanǵan kúnnen bastap Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligine kelip túsken boryshkerlerdiń haty kóbeıgen. Kóp qoıylǵan suraqtarǵa Zań qyzmeti departamentiniń dırektory Erkinbek Ámirǵalıev biz arqyly jaýap berýdi jón kórdi. «Qaryzymyzdyń keshirilýi úshin qaıda baryp, qandaı aryz jazýymyz kerek» dep habarlasqandardyń qatary kóp sııaqty. Eń bastysy boryshkerler bankke baryp sabylmaıdy. О́ıtkeni Prezıdent ataǵan alty sanattaǵy adamdardyń tizimi mınıstrliktegi elektrondy bazada daıyn bolsa, al boryshkerlerdiń aty-jónin bankter men mıkroqarjy uıymdarynan tabý qıyn emes. Sondyqtan árbir boryshker prosestiń aıaqtalýyn kútip, borysh júktemesiniń azaıǵan, azaımaǵanyn anyqtaýǵa ýaqyt bólse bolǵany. Iаǵnı ony joǵaryda aıtqanymyzdaı Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyqtarynan nemese eGov portalynan bilýge bolady.
Taǵy bir suraq erli-zaıyptynyń ekeýiniń de nesıesi bolýyna baılanysty qoıylǵan eken. «Eger zaım sharty otbasynyń eki múshesimen jasalǵan bolsa, onda árbir qaryz alýshyǵa 300 myń teńgege deıin, ıaǵnı otbasynyń borysh júktemesi 600 myń teńgege deıin azaıtylady», deıdi E.Ámirǵalıev. Budan bólek mınıstrlikke zeınetkerlerden de suraqtar kelip túsken. «Eger zeınetker atalǵan alty sanattyń bireýine jatatyn bolsa ǵana qarastyrylady. О́ıtkeni mınıstrlik Jarlyqta kórsetilgen sanatqa enbeıtinderdi tizimge qosa almaıdy», deıdi mınıstrlik ókili.
Kimderdiń aıyppuly men ósimpuly keshiriledi?
Jarlyqta bıyl 1 shildege deıin kepilsiz nesıe alǵan barlyq qazaqstandyqtyń aıyppuly men ósimpulyn esepten shyǵarý kerektigi aıtylǵan. Munda negizgi qaryz somasyn boryshker ózi tóleıdi. Ekonomısterdiń aıtýynsha, bul jerde nesıesin 90 kúnge deıin keshiktirgen boryshkerdi bank áli de tóleý múmkindigi bar dep qarap, ony problemalyq boryshker dep sanamaıdy. Al 90 kúnnen asyp ketken jaǵdaıda olar qarjy uıymy tarapynan kollektorlyq kompanııalarǵa jiberiledi. Biraq Ulttyq bank basshysy ótken aptada jýrnalısterge bergen suhbatynda kollektorlyq kompanııalarǵa ótip ketkenderdiń ósimaqysy men aıyppuly keshirilmeıtinin, tek balansta qalǵandar ǵana qamtylatynyn aıtqan bolatyn.
2 shildede Ulttyq bank Prezıdent Jarlyǵyn iske asyrý sharalary týraly № 116 qaýlysyn qabyldady. Onda ekinshi deńgeıdegi bankter jáne mıkroqarjy uıymdary 2019 jyldyń 30 shildesine deıingi merzimde eseptelgen (tıesili) turaqsyzdyq aıybyn (aıyppuldar men ósimpul) keshiretindigi kórsetilgen. Sondaı-aq 2019 jyldyń 2 tamyzyna deıin «Memlekettik kredıttik bıýro» AQ-qa banktik qaryz sharttary boıynsha keshirilgen turaqsyzdyq aıyby somalary jáne 2019 jylǵy 1 shildedegi jaǵdaı boıynsha mıkrokredıt berý týraly aqparatty Kredıttik bıýro belgilegen nysan jáne ólshem boıynsha jiberedi. Buǵan qosa Kredıttik bıýro 2019 jyldyń 9 tamyzyna deıin Qazaqstannyń ornyqtylyq qoryna árbir qaryz nemese mıkrokredıt boıynsha keshirilgen turaqsyzdyq aıybynyń somasy týraly aqparatty daıyndap berýi tıis ekeni jazylǵan. Al Qor 2019 jylǵy 15 tamyzǵa deıin árbir ekinshi deńgeıdegi bankpen jáne mıkroqarjy uıymymen osy Qaýlyda kózdelgen talaptarmen keshirilgen turaqsyzdyq aıybynyń bóligin óteý týraly jáne ekinshi deńgeıdegi bankterdiń jáne mıkroqarjy uıymdarynyń turaqsyzdyq aıybyn tóleý boıynsha is júzinde keshirilgen bereshegi týraly aqparatty Ulttyq bankke usyný mindeti týraly erejeni kózdeıtin kelisimdi jasaıdy. Qor 2019 jylǵy 20 tamyzǵa deıingi merzimde Kelisim negizinde Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattaryna keshirilgen turaqsyzdyq aıyby boıynsha 30 paıyzdy óteıdi.
Qaryzǵa qatań shart qoıylýy múmkin
Memleket basshysy Jarlyqta Ulttyq bankke qarjy uıymdarynyń jaýapkershiligin kúsheıtý boıynsha da tapsyrma júktedi. Atap aıtqanda merzimi ótken bereshegi 90 kúnnen asyp ketken jeke tulǵalardyń barlyq kepilsiz tutynýshylyq qaryzdary boıynsha kredıtti berýmen jəne oǵan qyzmet kórsetýmen baılanysty turaqsyzdyq aıybyn, komıssııalar men ózge de tólemderdi esepteýge tyıym salýdy tapsyrady. Sondaı-aq Jarlyqta tabysy kúnkóris deńgeıinen tómen azamattarǵa qaryz berýge tyıym salý kerektigin kórsetti. Buǵan qosa Ulttyq bankke kepilsiz tutynýshylyq qaryzdardy berý kezindegi retteýdiń qosymsha sharalaryn kózdeıtin retteýshilik sıpattaǵy sharalar keshenin qabyldaýdy buıyrdy.
Maıgúl SULTAN,
«Egemen Qazaqstan»