Aıyr qalpaqty aǵaıyndardyń biri sar dalaǵa yntyǵa qarap: «Chyqańnyń romanynda aıtylatyn Saryózek osy ma?» dep saýal tastap ta úlgerdi.
Biraq qazaq qalamgerleri oǵan birden jaýap qata qoıǵan joq. О́ıtkeni álem ádebıetiniń klassıgi atanǵan qyrǵyz jazýshysy Shyńǵys Aıtmatovtyń «Borandy beket» romanynyń leıtmotıvi ispetti: «Bul ólkede poıyzdar shyǵystan batysqa qaraı, batystan shyǵysqa qaraı júıtkip jatady...
Bul ólkede temirjoldyń qos qaptalynan bastalyp, sahara sar dalanyń kindik tusy – Saryózektiń ulan-ǵaıyr jazyǵy kósilip jatady», dep jıi-jıi qaıtalanyp otyratyn Saryózek osy bolǵanymen, ol shyǵarmadaǵy oqıǵa múlde basqa jaqta – Baıqońyr jazyǵynda ótedi emes pe.
Ásili, ádebıetsúıer qaýymǵa Shyńǵys Aıtmatov bul romandy jazǵanda qazaq dalasyna kosmostyq bıiktikten qarap otyrǵandaı áser qaldyrady. Sebebi tú-ý sonaý tylsym ǵaryshtan kóz salǵanda bizdiń ulan-baıtaq dalamyz da kishireıip, Saryózek pen Baıqońyrdyń arasy birigip ketkendeı bolmaı ma.
Kenet sar dalanyń bir qıyrynan ýildep samal esti. Áldeqaıdan shyǵa kelgen jalǵyz atty jolaýshy uzaq joldy qysqartqysy kelip, óz-ózine muń shaǵyp, sher tarqatyp kele jatqandaı qyzyq sýret paıda boldy kóz aldymda.
Jo-joq, bul meniń qııalym ǵoı...
Al shyndyǵynda, avtobýstyń aldyńǵy oryndyǵyna jaıǵasqan qyrǵyz aqyny Qarbalas Bakırov muńly bir áýenge basqan eken.
Jol terbetken jolaýshylar alǵashqyda bir-birine jymııa qarap, «Qarbalas baıkem qalaı, á?» degendeı ıek qaǵysyp qalyp edi. Júrek túbinen shymyrlap shyqqan muńdy áýen áp-sátte bárin jetegine alyp, kózdi ashyp-jumǵansha-aq oı teńizine batyryp jiberdi.
Án qaıyrmasy sozylyp, áldekimniń muńyn shertip:
Aı-ı, bashqaǵa, ı-ı-ı
Aı-ı, bashqaǵa, ı-ı-ı, – dep ıiledi.
«Bul áýelde súıgeninen aıyrylǵan bir ǵana jannyń qaıǵysy bolǵan shyǵar-aý, – degen oı keledi sanańa. – Áýen qudireti ony búkil elge jaıyp, bútin bir halyqtyń muńyna aınaldyryp jiberdi...».
Osy sátte ishtegi ekinshi bir oı: «Al eger ol súıgenine qosylyp, armanyna jetse qalaı bolar edi, a? – dep ezý tartady. – Onda án dúnıege keler me edi, kelmes pe edi?»
«Árıne, keler edi, – deıdi alǵashqy oı. – Sebebi onyń júreginen tógilmese, basqa bir júrekten tógiler edi. Án jaryqtyq báribir dúnıege keler edi... Sebebi myna tirshilik qanshalyqty máńgilik bolsa, adamzat balasyna tán muń da, sher de, qýanysh ta, úmit te, senim de sonshalyqty máńgilik emes pe».
«Alaıda osy, pende shirkinderdiń armany taýsylmaıtyny nesi eken, á?..».
«Menińshe, bul adamdardyń ómiri de myna jolǵa uqsaıdy. Bir asýdan asqan soń, taǵy bir asý kórinedi aldarynan. Ol da kózin qyzyqtyryp, ózine qaraı tartady. Endi olar sol bıikke jetýge asyǵady.
Qarashy óziń, bóten emes, bógde emes, anaý án shyrqap kele jatqan qyrǵyz aqyny Qarbalas Bakırovtyń ózi de bir kezde: «Mykty akyndar bır jakshy yr jaratsam jep júrúp ótúp ketıshet», demep pe edi.
Kenet án kútpegen jerden qalaı bastalsa, solaı úzildi. Ánniń pyshaq keskendeı sap tyıylǵanyna ókingendeı az-kem únsiz qalǵan avtobýstaǵy delegasııa músheleri taǵy bir serpilip: «Áı, bárekelde-e! Jasa, Qarbalas!» desip, qol shapalaqtap jatty.
Al Qarbalas baıke bolsa, sál ǵana ezý tartyp: «E-e, bizdi oshyndaı dostyq saparyna alyp shyqqan halyqaralyq Túrki akademııasyna shoń rahmat!» dep rızashylyǵyn bildirip, basyn qaıta-qaıta shulǵyp otyrdy.