Bul erekshe úıirmeni qurý bastamasyn Ulttyq taý-ken ǵylymdary akademııasynyń prezıdenti, osy mekteptiń túlegi Nurlan Ryspanov usynǵan eken. Demeýshilik qoldaý da kórsetipti.
Muǵalimderdiń aıtýynsha, mektepte arheologııalyq úıirmeniń ashylýy oqýshylar, aýyl balalary úshin óte mańyzdy. О́ıtkeni Baıanaýylda shejirege toly ańyzdar ǵana emes, tarıhı jáne arheologııalyq oryndar da az emes.
Mysaly, Danatas, Myrzashoqy, Kempirtas taýlary, qupııasy kóp úńgirler, Jasybaı jáne Sabyndy, Toraıǵyr kólderi, sondaı-aq osy mańdaǵy «Murtty qorǵandar» atalatyn arheologııa eskertkishteri de tańǵalarlyq. Bilgenge «Murtty qorǵandar» Shotlandııadaǵy Stoýnhendjden esh kem túspeıdi. Qupııaǵa toly. Bul jerde ejelde tastan jasalǵan tireýishter kezdesedi. Olardyń uzyndyǵy – 6-8 metr, salmaǵy 1 tonnaǵa jýyq bolǵan.Al balbal tastar «Qazaqstannyń sakraldy geografııasyna» engen nysandardyń qatarynda. Ertedegi úńgirler,taýdaǵy jumbaqqa toly sýretter, qorǵandar ejelgi adamdardyń qolymen jasalǵan. Baıanaýylda ǵalymdar zertteıtin mundaı oryndar jeterlik.
Ekinshiden, ótken tarıhty oqýshylar bilýi tıis. Jáne qyzyqty arheologııa úıirmesiniń jumysy bolashaqta oqýshylardyń tarıh, etnografııa, arheologııa, týǵan jer shejiresin zertteýge, týrızm salasyna saı mamandyq tańdaýlaryna da jol ashary sózsiz.Mekteptiń joǵary synyp oqýshylary jazǵy kanıkýl kúnderinde Baıanaýylda jumys istep jatqan ǵalym-arheologtarǵa qolǵabys kórsetýde. Olar jergilikti pedagogıkalyq ınstıtýt janyndaǵy «Margulan Centre» ortalyǵy qyzmetkerlerimen birge Tasmola mádenıetimen tanysyp, Saq jaýyngeriniń arheologııalyq kóne eskertkishin qazýǵa qatysýda.
Olar sondaı-aq arheologııalyq jumystarǵa qajetti kommýnıkasııalardy jasaýǵa kómektesedi, tarıhı eskertkishterdi qorshaıdy. Sonyń arqasynda ózderi turatyn ataqty Baıanaýyldyń qasıetti tarıhyn bilip, túsinip, zerdeleýde.
– Al ǵylymı ekspedısııa tobyna qatysý oqýshylardyń óz jerin súıýine, tarıhty qurmetteýine jáne ony maqtan etýine múmkindik beredi, – deıdi ustazdar. Pavlodar oblysy, Baıanaýyl aýdany