Elimizdegi eń kógaldy qala sanalatyn Almatynyń kórki – tamyryn tereńge jaıǵan máýeli aǵashtary. Aspanmen talasqan bıik báıterekterdiń keıbiriniń jasy tipti ǵasyrdan da uzaq. Qazirgi tańda shaharda 2 mıllıonnan astam jasyl jelek bar desek, onyń ishinde 54 myń aǵash apatty jaǵdaıda dep tanylǵan.
Alataý baýraıynda ornalasqan arý qalanyń ara-tura minez tanytyp turatyn surapyl daýyly talaı tal-terekti qoparyp, tipti adam ólimi tirkelgen tosyn jaǵdaılarǵa ákelip soqtyrǵan kezder az bolǵan joq. Sondyqtan mıllıondar toǵysqan megapolıste bul máselege aıryqsha kóńil bólinip otyr. Jasyl ekonomıka basqarmasynyń mamandary qaladaǵy ár aǵashty jeke tekserýdi jiti qolǵa aldy. Arnaýly top jasyl jelekterdiń jersinýi jáne apatty aǵashtardy kesý jumystarymen aınalysady. Eki jylda bir júrgiziletin zertteý nátıjesine sáıkes apatty dep tanylǵan aǵashtardyń basym bóligi Túrksib, Medeý jáne Almaly sekildi qalanyń qart aýdandaryna tıesili ekeni anyqtalǵan. Búgingi tańda 15 myń aǵashqa sanıtarlyq kesý jumysyn júrgizý qajet dep tirkelgen Almaly aýdanynda bul jumystar qyza túsken. Mamandar odan bólek 250 aǵash tamyrymen alyp tastalatynyn aıtady.
«Aýlalardaǵy aǵashtardy retke keltirý úshin aldymen turǵyndar ótinish jazyp, PIK óz kúshimen kesý kerek. Eger taldy tamyrymen alyp tastaý qajet bolsa, ol úshin jasyl ekonomıka basqarmasyna ótinish jazyp, arnaýly ruqsat qaǵazyn alý shart. Nemese belgilengen aýmaqta apatty jaǵdaıda turǵan qansha aǵash baryn kórsetip, kompanııany jaldap, óz kúshimen kesýine de bolady. Sonymen qatar mektepter men jeke tulǵalar ózderi kesedi. Bul rette sanıtarlyq jáne qaýipsizdik talaptaryn saqtaý mindetti. Birinshi kezekte jol belgilerin jaýyp nemese elektr jelilerine tıip turǵan taldardyń butaqtary kesiledi», deıdi Almaty qalasy Almaly aýdany kóriktendirý bóliminiń bas mamany Dýman Qaptaǵaev.
Jyl basynda «Almaty aǵashtary» atty mobıldi qosymsha iske qosyldy. Elimizde buryn-sońdy bolmaǵan bul jobanyń basty ereksheligi – baǵdarlamada aǵashtardyń túrinen bastap, uzyndyǵy, jasy, densaýlyq jaǵdaıy, tipti, otyrǵyzylǵan jylyna deıingi aqparattyń bári bar. Qosymshany qoldaný tártibi de ońaı. О́zińizge kerek aǵashty naqty meken-jaı arqyly taba alasyz. Eń bastysy, mobıldi qosymshaǵa tirkelgen kez kelgen turǵyn «keri baılanys» degen arnaıy bólimge kirip, zańsyz kesilgen aǵash týraly hat jazyp jiberýine bolady.
Tabıǵat janashyrlary bul jumystardy jiti nazarda ustamasa aǵashtardy zańsyz kesý faktileri kúrt kóbeıetinin aıtyp dabyl qaǵýda. Mundaı zańsyzdyqqa kóbinese iri bıznes ókilderi baratyn kórinedi. Almatyda ruqsatsyz kesilgen bir aǵash úshin aıyppul kólemi 38 myń teńgeden bastap shamamen 380 myń teńgege deıin jetedi. Budan bólek tabıǵatqa zııan keltirgen ár azamat «bir tal kesseń, on tal ek» degen qaǵıdany qaperinen shyǵarmaı, árbir kesilgen taldyń ornyna 5 kóshet otyrǵyzýǵa mindetti.
Arman OKTIаBR,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY