Sıfrly arnalar shekaradaǵy aýyldar úshin mańyzdy

Elimizde analogty efırdi óshirý jáne sıfrly efırlik habar tara­týǵa (SET) kóshý sharalary bekitil­gen kestege sáıkes júrgizilýde. О́t­ken jyly Mańǵystaý, Jambyl, Túrki­stan oblystary, Shymkent qalasy­nyń turǵyndary sapaly sıfrly televı­zııaǵa kóshken-di. Burynǵy balamaly (analogty) teletaratylym dáýiri aıaq­talýǵa jaqyn. О́mirimizge sıfrly efırlik telehabar taratý jelisi en­di. Memlekettik habar taratýdyń ja­ńa standarty sanalatyn sıfrly efır­lik taratý – bul «Sıfrly Qazaq­stan» baǵdarlamasynyń bir baǵy­ty. Fılıal basshysy Aıdar Alǵa­zın­niń aıtýynsha, sıfrly júıege kóshý negizi halyqaralyq kelisim­derge baılanysty iske asýda. 2006 jy­ly Jenevada analogty telehabar tara­týdan sıfrly júıege kóshý boıyn­sha halyqaralyq konvensııa qabyl­danǵany málim. Kelisimge 100-den asa el ókilderi qol qoıdy, onyń ishinde bizdiń elimiz de bar. Jobany iske asyrý mindeti saladaǵy ulttyq operator – «Qazteleradıo» AQ-ǵa tapsyryldy.

Bul kúnderi elimizde sıfrly ha­bar taratý kezeń-kezeńimen iske asy­rylýda. Jobanyń tehnıka­lyq-eko­no­mıkalyq negizdemesi ázirle­nip, beki­tildi, test synaýlary jáne eýro­pa­lyq keleshegi zor sanalatyn «DVB-T2» habar taratý standarty tań­dal­dy. Pavlodar óńirindegi 385 aýyl­dyń 356-sy jańa formattaǵy ha­bar taratýmen qamtylǵan. О́ńir bo­ıyn­sha zamanǵa saı 29 radıo-tele­vı­zııalyq stansalar (RTS) bar. Shilde aıynan bastap óńir jańa jıilik­tegi standartqa kóship, sıfrly taratý iske qosylmaq. Sonymen birge, basqa óńirler sııaqty bizdiń óńirde de radıotelevızııalyq stansalar (RTS) jańartylsa, «Otaý TV» jerseriktik júıesi turǵyndar úshin qoljetimdi. Barlyq aýdan-qalalarda RTS-ter jańasha jabdyqtaldy. Burynǵy es­ki RTS-tarǵa ornatylatyn árbir qu­rylǵ­y analogty júıedegi 1 ǵana ar­nany kórsete alatyn. Iаǵnı, árbir aýdanǵa analogty 4 otandyq telearna kór­setilse, 4 qurylǵy qajet edi. Al qazir sıfrly tehnologııa ar­­qy­­ly aýdandarǵa ornatylǵan bir qu­­ry­l­ǵy 15 arnany kórsetýge múm­kin­dik berýde. Fılıal basshysy Aı­dar Alǵazınniń aıtýynsha, sıfrly efır taratýǵa kóshý – ýaqyt talaby. Úkimet sıfrly habar taratýdy en­gizý elimizdegi ındýstrııalandyrý jobalarynyń biri dep atady. Sıfrly tehnologııanyń kelýi ekonomıkalyq jaǵynan óte tıimdi. Ári sıfrly habar taratýda teledıdardaǵy keskin aıqyn. Sondaı-aq arnalardyń dybystalýy da stereo júıesimen beriledi.

 Bul kúnderi oblystaǵy 356 aýyl­men sıfrly efırlik habar taratý qu­ryl­ǵylaryn ornatýǵa baılanys­ty kelisimder jasalýda. Mundaı múmkindigi joq 26 shaǵyn aýyldyń deni – taýly jerde ornalasqan Baıan­aýyl aýdanyna tıesili. О́ıtkeni stan­salardyń habar taratýyna taýlar bóget jasaýda. Ekinshiden, qazir aýyldarda halyqtyń azaıýýyna oraı RTS-tardy shaǵyn aýyldarda ornatý da ekonomıkalyq turǵydan tıimdi emes. Sondyqtan 29 shaǵyn aýyl «Otaý TV» ulttyq jerseriktik televızııalyq arnalaryna qosyla alady.

Ataýly áleýmettik kómek alyp otyrǵan otbasylarǵa jańa keskin­degi arnalardy qabyldaıtyn sıfr­ly qu­rylǵylardy ornatý aýdandar­dyń jergilikti bıýdjeti arqyly qar­­jylandyrylýda. «Turǵyndar ja­­ńa­sha formattaǵy arnalarǵa qosy­lý úshin bul júıeni «Otaý TV»-men shatas­tyr­maý kerek. Endi qymbat jer­­se­riktik tárelke ornatýdyń qajeti joq. О́ıtkeni sıfrly arnalardyń bar­lyǵy tegin, kabeldik operatorǵa bul úshin aqsha tólemeısiz. Bul jańa­shyl júıeler 2013 jyldan beri shy­ǵarylǵan suıyq krıstaldy ne­mese plaz­maly teledıdarlarda orna­tyl­ǵan. Elimizdiń baılanys keńistigi jer-ústi sıfrly habar taratý­dyń eýropalyq DVB-T2 standartyn qa­byl­daǵany belgili. Sondyqtan úıińizdegi teledıdarda osy standart arqyly kádimgi úıishilik nemese dalalyq antennalardy qosyp, sıfrly arnalardy kóre alasyz», deıdi fılıal basshysy.

Jergilikti naryqta Reseıde, Qy­taı­da shyǵarylǵan sıfrly qabyl­daǵysh­tar satylýda. Qabyldaǵyshtyń DVB-T2 standary boıynsha efır­lik sıgnaldy qabyldaý múmkindigi bolý kerek. Keıbir qabyldaǵyshtarda USB-port arqyly arnaıy antennalar jalǵap, Wi-Fi jelisine qosylyp, ǵalamtordan Youtube sekildi vıdeo plat­formalarǵa shyǵý qarastyrylǵan. Endi birine flesh-saqtaǵyshtardy qo­syp, kınofılmderdi kóre beresiz. Tip­ti teledıdaryńyz zamanǵa saı bolsa keı­bir arnalardy HD formatynda tama­shalaısyz.

Taǵy bir másele, óńirdiń Sharbaq­ty, Ýspen, Jelezın, Tereńkól, Ertis aýdan­dary Reseıdiń oblystarymen she­karalas ornalasqan. Sıfrly júıe­degi arnalardyń iske qosylýy osy aýmaqta turatyn turǵyndar úshin óte mańyzdy. Buǵan deıin shekara ma­ńyn­daǵy aýyldar Reseıdiń jerseriktik televızııalyq júıesine qosylyp, ózge eldiń aqparattaryn tyńdap, kórýge májbúr edi. Shekara mańyndaǵy aýyl­darda reseılik operatorlarǵa qo­syl­ǵan abonentter sany kóbeıip ketken. Al aýdan ákimderi bul másele­niń eli­mizdiń aqparattyq qaýipsizdigine tıer salqynyn eskerip, turǵyndarǵa túsindirý jumystaryn júrgizer degen oıdamyz. Turǵyndar otandyq sıfrly júıege ótý arqyly shekara mańyndaǵy aýmaqtardaǵy aýyldar otandyq 15 arnany kórip, ózge eldiń lısenzııasyz arnalarynan bas tarta alady. «Sıfrly Qazaqstan» baǵdarlamasy boıynsha bizdiń óńir maýsym aıynda jańa sıgnal taratýǵa ótti. Turǵyndar qazirden sıfrly júıege qosyla alady. Barlyq sıfrly RTS-tar tolyq qýatymen jumys istep tur. Burynǵy analogty teleha­bar taratyp turǵan eski 76 stansa bu­zy­lyp, ýtılızasııaǵa jiberiledi», deı­di A.Alǵazın.

Biraq sıfrly efırlik telehabarǵa qosylýǵa qarapaıym jurtshylyq daıyn ba degen suraq ta mazalaıdy. Son­dyqtan bul kúnderi oblystyq fılıal, oblystyń Ishki saıasat basqar­masy, jergilikti ákimdikter bir­le­sip, aýyl-aýyldardy aralap, aqpa­rat­tyq-túsindirý sharalaryn júr­gizýde. О́ıtkeni turǵyndardyń d­urys aqparat almaýynan sıfrly jú­ıege ótýdi túsin­beı qalýlary ábden múm­kin. Birles­ken top músheleri ár úı­ge baryp, sıfrly arna­lardyń múm­kindigin túsindirip, júıeni qosyp, tanystyrýda.

Pavlodar oblysy