Seısenbi, 12 naýryz 2013 7:05
Oslo qalasynda Qazaqstan Prezıdenti janyndaǵy Jappaı qyryp-joıý qarýyn taratpaý máseleleri jónindegi komıssııanyń tóraǵasy, «Nazarbaev ortalyǵynyń» dırektory Qanat Saýdabaev bastaǵan qazaqstandyq delegasııa Norvegııa úkimeti uıymdastyrǵan «Iаdrolyq synaqty qoldanýdyń gýmanıtarlyq saldary» atty halyqaralyq konferensııaǵa qatysty.
Seısenbi, 12 naýryz 2013 7:05
Oslo qalasynda Qazaqstan Prezıdenti janyndaǵy Jappaı qyryp-joıý qarýyn taratpaý máseleleri jónindegi komıssııanyń tóraǵasy, «Nazarbaev ortalyǵynyń» dırektory Qanat Saýdabaev bastaǵan qazaqstandyq delegasııa Norvegııa úkimeti uıymdastyrǵan «Iаdrolyq synaqty qoldanýdyń gýmanıtarlyq saldary» atty halyqaralyq konferensııaǵa qatysty.
Konferensııaǵa taratpaý, qarýsyzdaný, ıadrolyq qarýdy qoldanýdan japa shekkenderge gýmanıtarlyq qoldaý kórsetý salasyndaǵy álemniń 400-den asa úkimeti men halyqaralyq uıymdarynyń ókilderi, ǵylymı qyzmetkerleri men sarapshylary keldi.
Shara aıasynda «ATOM» jobasynyń tusaýkeseri ótkizildi, sonymen birge, «Meniń sizderdi qushaqtaıtyn júregim ǵana bar: Káripbek Kúıikov shyǵarmashylyǵy» atty sýret kórmesi ashyldy.
Konferensııada sóz sóılegen Qanat Saýdabaev Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń Semeı ıadrolyq polıgonyn jabý jáne álemde qýaty jóninen tórtinshi oryn alatyn ıadrolyq arsenaldan bas tartý týraly sheshiminiń tarıhı máni men mańyzyn atap kórsetti. «Áskerı-ónerkásiptik keshen men keńes basshylyǵynyń qatań qarsylyǵyna qaramastan, Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Táýelsizdigimizge qol jetkizgenge deıin-aq, ıaǵnı 1991 jylǵy 29 tamyzdaǵy Jarlyǵymen Semeıdegi álemniń asa úlken ıadrolyq polıgonyn japty, – dedi ol. – Qazaq eliniń erkimen iske asqan osy tarıhı faktiniń álemdik órkenıet úshin mańyzy óte zor. Qazaqstannyń kórsetken úlgisi men halyqaralyq qoǵamdastyqtyń belsendi áreketteriniń arqasynda Jer sharyndaǵy qalǵan polıgondardyń – Nevada, Jańa Jer, Lobnordyń úni óshti. «Iаdrolyq klýb» derjavalary ıadrolyq synaqtar júrgizýge tyıym salatyn jáne olardyń júrgizilýine moratorıı qoldanatyn qujatqa qosyldy».
О́z sózinde «Nazarbaev ortalyǵynyń» dırektory qatysýshylarǵa Qazaqstandaǵy ıadrolyq synaqtardyń gýmanıtarlyq jaǵdaıǵa, turǵyndardyń áleýmettik jáne ekonomıkalyq jaı-kúılerine, qorshaǵan ortaǵa tıgizetin tajaldy áseri týraly aıtyp berdi. «Iаdrolyq synaqtardyń saldary áli kúnge deıin polıgonǵa jaqyn turatyn halyqtyń densaýlyǵyna keri áserin tıgizip keledi. Olardyń 70 paıyzǵa jýyǵy – sáýlelenýge ushyraǵan ata-anadan týǵan ekinshi jáne úshinshi japa shegýshi urpaqtar Táýelsizdiktiń alǵashqy kúninen-aq Qazaqstan Úkimeti ıadrolyq synaq qurbandaryn saýyqtyrý úshin barlyq múmkindikterdi jasap, jalpy, aımaq turǵyndaryn ekonomıkalyq jáne áleýmettik qoldaýda barlyq kúshin jumsap keledi. Osylaısha, Úkimet Semeı aımaǵyndaǵy máselelerdi sheshýge baǵyttalǵan birqatar maqsatty baǵdarlamalar qabyldady, al Qazaqstan Parlamenti ıadrolyq synaqtardan zardap shegýshilerdi áleýmettik qorǵaý týraly arnaıy zań qabyldady», – dep atap kórsetti Q.Saýdabaev.
Iаdrolyq synaqtardyń saldaryn joıýda, sondaı-aq, aımaqtyń ekologııasy men turǵyndardy saýyqtyrý máselelerinde kórsetken kómekteri úshin halyqaralyq qoǵamdastyqqa alǵys bildirgen Qanat Saýdabaev Qazaqstan Úkimetimen birlesip, ıadrolyq jarylystardyń saldaryn jeńýge, Semeı aımaǵynyń turaqty damýy men ekonomıkalyq ósýin qamtamasyz etýdegi kómektiń tehnıkalyq komponentimen qatar, gýmanıtarlyq komponenttiń de qajettiligine nazar aýdardy. «BUU Bas Assambleıasynyń Semeı aımaǵyn qalpyna keltirý qyzmetinde Qazaqstanǵa qoldaý bildirý týraly úndeýi halyqaralyq qoǵamdastyqtyń barlyq músheleriniń qulaǵyna jetti, – dedi Qanat Bekmyrzauly. – Bizdiń konferensııamyz álemdegi ıadrolyq synaqtardyń qurbandary týraly kezekti ret eske salyp, barlyq elderdiń úkimetterin ıadrolyq synaqtardan zardap shekken aımaqtyń ekologııasyn qalpyna keltirý, olardy saýyqtyrý problemalaryna asa gýmanıstik belsendilikpen aıtarlyqtaı atsalysýǵa taǵy da qozǵaý salady degen senimimdi bildirgim keledi».
«Bizder, ıadrolyq soǵystyń adamzat balasy eshqashan basynan keshirmegen osyndaı tozaǵynan ótken ıadrolyq synaqtardan zardap shegýshiler múmkindik bar kezde ıadrolyq essizdiktiń naǵyz alapatyn sanaly túrde jete túsinýge shaqyramyz. Eger de álemdegi mıllıardtaǵan adam ıadrolyq synaqtardyń shyn máninde bar ekenin sanaly túrde sezinetin bolsa, onda qoǵamdyq pikir ıadrolyq qarýdy jer betinen joıyp joq qyp jibererlikteı jetkilikti moraldyq kúshke ıe bolar edi, – dedi konferensııanyń qatysýshylaryna sózin arnaǵan «ATOM» jobasynyń Qurmetti elshisi Káripbek Kúıikov. – Meniń kartınalarymda ıadrolyq qarýdan azat álemge shaqyrýym beınelengen, olarǵa men janymdy salyp, júregimniń bir bólshegin berdim… Bizdiń sabyrǵa kelip, toqtaýymyz kerek».
Norvegııaǵa sapary aıasynda Q.Saýdabaev ıadrolyq qarýdy taratpaý men qarýsyzdaný salasyndaǵy norvegııalyq jáne halyqaralyq saıasatkerler, sarapshylarmen birqatar ekijaqty kezdesýler ótkizdi. Qanat Bekmyrzauly Norvegııa Stortınginiń (Parlamentiniń) vıse-prezıdenti Marıt Nıýbak, «Parlamentarııler ıadrolyq qarýdy taratpaý jáne qarýsyzdaný úshin» halyqaralyq uıymynyń jahandyq úılestirýshisi Alen Vare, sondaı-aq, tanymal amerıkalyq ártis, ıadrolyq qarýsyzdaný úshin qozǵalysynyń belsendisi Martın Shınmen pikir almasty.
Qazaqstandyq delegasııa músheleriniń, sondaı-aq, Norvegııa halyqaralyq qatynastar ınstıtýtynyń (NUPI) dırektory Ýlf Sverdrýppen, Shotlandııa parlamentiniń múshesi Bıll Kıd jáne basqalarmen kezdesýi ótti.
«Egemen-aqparat».