«Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasyn júzege asyrý jobasy qolǵa alynǵannan beri týrıstik ındýstrııany damytý isi jańa serpin aldy. Buǵan qosa, Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaev 2018 jyldyń 6 qyrkúıeginde Qaraǵandy oblysyna jasaǵan sapary barysynda óńirdiń ósý núktelerinde jáne birinshi kezekte 10 týrıstik nysannyń kartasyna engen Balqash aımaǵynda iri halyqaralyq is-sharalardy jeke kapıtaldy tarta otyryp ótkizýdi jáne óńirdiń týrıstik múmkindikterin jaqsartý boıynsha sharalar qabyldaýdy tapsyrǵan bolatyn.
Osy tapsyrmanyń qorytyndysy boıynsha maýsym aıynda eki iri is-shara – Balqash aımaǵyndaǵy kýrorttyq aımaq nysandary boıynsha aqparattyq týr jáne «Balkhash Tourism-2019» halyqaralyq týrıstik forýmy ótkizildi. Is-shara úlken nazarǵa ıe boldy. Onyń jumysyna ishki jáne kóshpeli týrızmdi damytýǵa mamandanǵan respýblıka óńirlerinen jáne shetelderden, sonyń ishinde Reseı Federasııasynan, О́zbekstannan, Mońǵolııadan jáne Gonkongten 80-ge jýyq týroperator qatysty.
Gonkongtyń atynan týrıstik salada mamandar daıarlaıtyn Gonkong polıtehnıkalyq ýnıversıteti menedjment jáne týrızm mektebiniń oqý bóliminiń jetekshisi Tıfanı Cheng kelgenin atap ótý kerek. Ýnıversıtet E.A.Bóketov atyndaǵy QarMÝ-men yntymaqtastyq ornatty, onyń aıasynda eki apta boıy (7-20 maýsym) Aqtoǵaı aýdanynda 29 stýdent eki oqytýshynyń basshylyǵymen Qaraǵandy oblysynda ekologııalyq týrızmdi damytý boıynsha is-tájirıbeden ótti. Osy ýaqyt ishinde olar Shabanbaı bı aýylyndaǵy qonaq úılerde turdy.
Infotýr baǵdarlamasy óte mazmundy boldy. Ol Balqash kólindegi teplohodta Bektaýata shatqaly boıynsha tanystyrý ekskýrsııasyn, kemeler sherýi, áýe jylandary festıvali, ulttyq taǵamdar festıvali, ıoga boıynsha sheberlik synyby, ulttyq stıldegi fotosessııany jáne t.b. qamtydy. Sonymen qatar qatysýshylarǵa Balqash jáne Prıozersk qalalary, Aqtoǵaı aýdanynyń Shubartúbek jáne Torańǵalyq kentteri kiretin «Prıbalhash» kýrorttyq aımaǵynyń demalys oryndary men úılerimen tanysýǵa múmkindik berildi.
Halyqaralyq týrıstik forýmǵa qyzmet kórsetý salasyndaǵy 250 kásipker, otelerler, áleýetti ınvestorlar, qurylys kompanııalary men týroperatorlar qatysty. VIP-qonaqtardyń qatarynda Reseı Federasııasy elshisiniń orynbasary Aleksandr Andreevıch Mýsıenko, «Kazakh Tourism» ulttyq kompanııasy tóraǵasynyń keńesshisi Erkebýlan Hasenov, «McKinsey&Company» halyqaralyq konsaltıng kompanııasynyń, qazaqstandyq qonaq úıler men meıramhanalar qaýymdastyǵynyń, «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasynyń ókilderi jáne QarMÝ-dyń prorektory boldy.
Plenarlyq otyrysta qatysýshylar 2019-2025 jyldarǵa arnalǵan týrıstik salany damytýdyń memlekettik baǵdarlamasymen jáne Balqash kýrorttyq aımaǵyn damytýdyń master-josparymen tanysty. Áleýetti ınvestorlar Balqash jaǵalaýyndaǵy bos jer ýchaskeleriniń bar-joǵy jáne «qarapaıym zattar ekonomıkasy», «Bıznestiń jol kartasy – 2020» jáne «Eńbek» baǵdarlamalary boıynsha memlekettik qoldaý sharalary týraly tolyq aqparat aldy.
Forým nátıjesinde týroperatorlar men demalys oryndary arasynda shamamen 20 kommersııalyq kelisimshart jasaldy. Osylaısha, Túmen jáne Omby kompanııalary Qaraǵandynyń «Pavlın-Týr» týroperatory arqyly segiz týrıstik nysanmen yntymaqtasýǵa nıet tanytty.
Eger «Qazaqstannyń kıeli jerleriniń geografııasy» jobasy týraly aıtatyn bolsaq, onda Qaraǵandy oblysynyń Ulytaý aýdanyna erekshe qyzyǵýshylyq tanytylady. Tuńǵysh Prezıdent óziniń «Rýhanı jaǵyrý» baǵdarlamalyq maqalasynda árbir halyqtyń, árbir órkenıettiń osy halyqtyń árbir ókiline belgili jalpyulttyq sıpatqa ıe qasıetti oryndary bar ekenin atap ótti. Ulytaý ejelden uly qazaq dalasynyń kıeli qazynasy bolyp sanalady.
«Biz tarıhymyzda osynaý kórkem, rýhanı, qasterli jerlerimizdiń birtutas jelisin buryn-sońdy jasaǵan emespiz.
Másele elimizdegi eskertkishterdi, ǵımarattar men kóne qalalardy qalpyna keltirýde turǵan joq.
Ideıanyń túpki tórkini Ulytaý tórindegi jádigerler keshenin, Qoja Ahmet Iаsaýı mavzoleıin, Tarazdyń ejelgi eskertkishterin, Beket ata kesenesin, Altaıdaǵy kóne qorymdar men Jetisýdyń kıeli mekenderin jáne basqa da jerlerdi ózara sabaqtastyra otyryp, ult jadynda birtutas keshen retinde ornyqtyrýdy meńzeıdi.
Munyń bári tutasa kelgende halqymyzdyń ulttyq biregeıliginiń myzǵymas negizin quraıdy», dep atap ótti N.Nazarbaev.
Ulytaý óńiri týrıstıfıkasııa kartasynyń TOP-50 nysandarynyń qataryna endi. Ol tarıhı-mádenı, zııarattyq, ekologııalyq jáne etnotýrızmdi damytý úshin úlken áleýetke ıe. Ulytaýda 600 túrli eskertkish bar. Olardyń ishinde eń tanymal jáne kıelileri: Joshy han kesenesi – ataqty Shyńǵyshannyń úlken uly, Qazaq handyǵynyń qurylýymen baılanysty tarıhtyń uly oqıǵalarynyń kýási bolǵan «Han Ordasy» tarıhı orny, ejelgi jartas óneriniń qyzyqty jáne qasterli jaýharlaryn jáne basqa da tarıhı-mádenı jáne kıeli oryndardy sıpattaıtyn Terekti áýlıe, Tamdy petroglıfteri.
Týrızmdi damytý úshin respýblıkalyq bıýdjet qarajaty esebinen jalpy somasy 546 mln teńgege Vızıt-ortalyǵynyń qurylysy kiretin is-sharalar jospary ázirlendi. Munda kelýshiler kórikti jerler týraly aqparatty, týrıstik baǵyttar men murajaı boıynsha ekskýrsııalardy uıymdastyrýdy qosa alǵanda, tolyq qyzmet keshenin ala alady.
Kólik logıstıkasy máselesi sheshilýde. Qasıetti nysandarǵa ońaı jetý úshin uzyndyǵy 233 shaqyrym bolatyn Qaraǵandy-Jezqazǵan-Ulytaý avtojoly jóndeýden ótkizildi. О́tken jyly Alasha han, Joshy han jáne Dombaýyl kesenelerine aparatyn 35 shaqyrym jolǵa jalpy somasy 695 mln teńgege jóndeý júrgizildi. Aǵymdaǵy jyly «Han Ordasy» jáne «Altyn Shoqy» tarıhı oryndaryna aparatyn 20 shaqyrym avtojoldy jóndeý josparlanýda. Qarjylandyrý kólemi 803,6 mln teńgeni quraıdy.
О́tken jyly Ulytaý aýdanyna týrısterdi tartý úshin «Jezkıik» halyqaralyq mýzykalyq etnofestıvali ótkizildi, onyń aıasynda Ulytaý kıeli jerlerine týrıstik forým jáne týroperatorlar úshin aqparattyq týr ótti. Osy jyldyń maýsym aıynda munda «Kókmaısa» atty halyqaralyq etnofestıval ótkizildi, baǵdarlama Ulytaý taýlaryna ekskýrsııa, qoldanbaly óner boıynsha sheberlik synyptary, sondaı-aq ulttyq jarystar men konkýrstardy qamtydy.
QARAǴANDY