Búgingi tańdy rýhanı jańǵyrýdy sıpattaý jáne patrıottyq sanany yntalandyratyn ulttyq qundylyqtardy jańǵyrtýda bolashaq muǵalimderdiń pedagogıkalyq oılaryn qalyptastyrý kún tártibindegi ózekti máselege aınaldy. Oqýshylardyń boıynda ulttyq sanany oıatyp jas urpaq sanasyna týǵan halqyna degen qurmet, súıispenshilik, maqtanysh sezimin uıalatyp, ulttyq rýhty sińirýde mektep muǵalimderiniń kóp jyldyq pedagogıkalyq jumystarynyń nátıjeli damý kórsetkishterin jańǵyrtý qajet.
Elimizdegi oqýshylar, rýhanı jańǵyrýdyń negizgi maqsaty tabysty el bolýymyzdyń kepili ekenin bilip ósip keledi. Bul turǵydan kelgende ustazdar qaýymy óskeleń jas urpaqty tárbıeleýde, Otandy súıýge, qurmettep qasterleýge, óz elin, tegin tarıhyn bilýge degen sanasyn oıatyp, olarǵa patrıottyq, estetıkalyq, adamgershilik tárbıe berý, óz oı-pikirin bildire alatyn oqýshylardy tárbıeleýge basymdyq bergeni abzal.
Búgingi zamanda bilimdi, kózi ashyq, kókiregi oıaý bolýǵa umtylý – bizdiń qanymyzda bar qasıet. Bilimniń shyraǵy jalpyǵa ortaq bolýǵa tıis. Aqparattyq dáýirde kásibin neǵurlym qınalmaı, jeńil ózgertýge qabiletti, asa bilimdar adamdar ǵana tabysqa jetedi.
Mektep damýynyń qazirgi kezeńinde bolashaq muǵalimderdiń pedagogıkalyq oılaýyn qalyptastyrýda tabysty bolýdyń eń irgeli, basty faktory bilim ekenin árkim tereń túsinýi kerek. Elimiz basymdyq beretin mejelerdiń qatarynda bilim árdaıym birinshi orynda turýy shart. Sebebi qundylyqtar júıesinde bilimdi bárinen bıik qoıatyn ult qana tabysqa jetedi.
Mektep damýynyń qazirgi kezeńinde bolashaq muǵalimderdiń pedagogıkalyq oılaýyn qalyptastyrýda rýhanı jańǵyrý degen uǵymnyń ózi ulttyq sananyń kemeldenýin bildiredi. Onyń eki qyry bar: birinshisi – ulttyq sana-sezimniń kókjıegin keńeıtý, ekinshisi – ulttyq bolmystyń ózegin saqtaı otyryp, onyń birqatar sıpattaryn ózgertý.
Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamalyq maqalasy – el damýynyń jarqyn úlgisi men naqty qadamdaryn kórsetetin keleli oı, salıqaly pikir, batyl sheshimderge qurylǵan mańyzdy qujat. Bul maqalada sanany jańǵyrtý, ulttyq bolmysty, ulttyq kodty álemdik qundylyqtarmen úılestirip, Qazaqstannyń ıgiligine jaratý jolyndaǵy maqsat-múddeler týraly ózekti másele kóterilip otyr. Onda eldiń Tuńǵysh Prezıdenti Qazaqstan úshin qaıta túleýdiń aıyryqsha mańyzdy eki úderisi – saıası reforma men ekonomıkalyq jańǵyrýdy qolǵa ala otyryp, birtutas ult bolý úshin bolashaqqa qalaı qadam basatynyn jáne buqaralyq sanany qalaı ózgertetini jóninde alysty boljaıtyn kózqarastarymen bólisedi. Elbasynyń bul maqalasynda qazirgi Qazaqstannyń basty rýhanı qundylyqtary aıqyn kórinis tapqan. Bul – maqala ǵana emes, mazmuny tereń, aýqymy óte keń, ult rýhanııatyn HHI ǵasyr bıigine kóteretin rýhanı jańǵyrý baǵdarlamasy deýge bolady. Elbasy ǵylym, bilim, mádenıet pen tarıhty tutastaı qamtıtyn ulttyq rýhanı jańǵyrý baǵdarlamasyn halyq nazaryna usynyp, HHI ǵasyrdaǵy jańa ulttyń, jańa qazaqtyń fenomenin anyqtap berip otyr.
Elbasynyń maqsaty – Uly dala eliniń boıynda belgili tarıhı sebeptermen qalǵyp ketken pragmatızmdi oıatý arqyly ulttyq, qoǵamdyq oıǵa, iske silkinis ákelý, táýelsiz eldiń sanasy men aǵzasyn otarshyldyq, kembaǵaldyq, boıkúıezdik kórinisterinen tutastaı aryltý. Sondaı-aq qazaqtyń ejelgi «dástúrdiń ozyǵy bar, tozyǵy bar» qaǵıdasyn myqtap ustanýǵa shaqyrady: «Men qazaqstandyqtardyń eshqashan buljymaıtyn eki erejeni túsinip, baıybyna barǵanyn qalaımyn. Birinshisi – ulttyq kod, ulttyq mádenıet saqtalmasa, eshqandaı jańǵyrý bolmaıdy. Ekinshisi – alǵa basý úshin ulttyń damýyna kedergi bolatyn ótkenniń kertartpa tustarynan bas tartý kerek». Elbasy nusqap otyrǵan ulttyq biregeılikti saqtaı otyryp, zaman aǵymyna qaraı onyń sıpattaryn ózgertý, «bilim kýltin» qalyptastyrý, memleket pen qoǵamdy evolıýsııalyq jolmen damytý, eń bastysy, sananyń ashyqtyǵyn, ıaǵnı álemdik ozyq jańalyqtarǵa, ǵylym-bilimge qushaqty aıqara ashý ıdeıalary ulttyń rýhanı-mádenı qalyby bolmaq. Ári jańa dáýir synaqtaryn básekelik qabileti erekshe el ǵana eńsere alady. Osy turǵyda Elbasynyń memleket pen qoǵam aldyna qoıyp otyrǵan naqty mindetteri rýhanı saladaǵy túbegeıli reformalardyń bastaýyna aınalaryna kúmán joq.
Latyn álipbıine kóshý – Máńgilik eldiń rýhanı jańǵyrýynyń basy bolsa, «Týǵan jer» baǵdarlamasy jańa ǵasyrdaǵy álemdik, óńirlik, ishki-syrtqy táýekelderge qarsy tura alatyn otanshyldyq tárbıeniń, ultjandylyqtyń kepili bolmaq. Sondaı-aq «Qazaqstannyń kıeli jerleriniń geografııasy» jobasy jalpyulttyq qasıetti oryndardy jáne asa qasterli jerlerdi saqtaýǵa, ári eldegi týrıstik ınfraqurylymdy damytýǵa múmkindik beredi. «Jahandaǵy zamanaýı qazaqstandyq mádenıet» jobasyn iske asyrý Qazaqstandy óz shyǵarmashylyǵy arqyly dúnıe júzine tanytatyn kóptegen talanttarǵa jol ashady.
«Qazaqstandaǵy 100 jańa esim» jobasy búgingi zamandastarymyzdyń túrli salalardaǵy jetistikterin dáripteýdi qamtamasyz etedi jáne jastardy adamgershilikke tárbıeleýdiń jarqyn úlgisi bolady.
Sondaı-aq Elbasy óz maqalasynda qazirgi jahandaný zamanynda ulttyq biregeılikti saqtap qalý, órkenıettiń jaqsysyn alyp, jamanynan jırený jóninde óte qundy pikirler aıtty. Endigi mindet – osy aıtylǵandardy iske asyrý jolynda aıanbaı eńbek etý.
Maqalany oqı otyryp, onyń árbir sóıleminde búginimiz ben bolashaǵy jarqyn Qazaqstanǵa aparatyn naqty jospar, maqsat kórsetilgeni túsinikti. Elimizde áleýmettik-ekonomıkalyq, saıası reformalar jaqsy júzege asýda. Eger qoǵamnyń damý kilti bilimdi adamdardyń jańasha qyzmet atqarýyn kerek etetin bolsa, sol jańashyl adamdardy, bolashaq qoǵam múshelerine bilim men tárbıe berýdi júzege asyratyn mamandar daıyndaıtyn bizdiń bilim berý uıymdary Elbasy kózdegen baǵyttarǵa laıyqty bolýy tıis.
Súndet KÁRIMOV