TAÝ-KEN О́NDIRISINIŃ JAŃA KО́KJIEKTERI

Elimizdiń taý-ken óndirisi jáne metallýrgııa salasynyń tarıhy ári­den bastalatyny belgili. Elba­symyz bıylǵy Joldaýynda da taý-ken, metallýrgııa óniminiń eks­por­ty men ónimin eki eseleýge tap­syrma bergen bolatyn. Bul taý-ken óndirisiniń sońǵy jyldary el eko­nomıkasynyń mańyzdy salalaryna aınalyp otyrǵandyǵyn kórsetedi. Osyǵan oraı, 16-18 naýryz araly­ǵynda Astanadaǵy “Radisson SAS” qonaqúıinde “Maıneks Ortalyq Azııa” taý-ken óndirisine arnalǵan 1-shi halyqaralyq forým bolyp ótti.

Jańa tehnologııalyq múmkin­dik­­terdi is júzine asyrýda eń al­dy­men Úkimet pen kásipkerlerdiń ózara yntymaqtastyǵy bolsa kerek. Investısııa tartý men taý-ken, me­tallýrgııa óndirisiniń ónimin kó­beıtýdiń jańa joldaryn qarastyrý jóninde oı-pikir bólisken forýmǵa elimizdiń Premer-Mınıstri Kárim Másimov qatysty. Aldymen Minex ókili Devıd Pırs sóz alyp, forým jumysyn ashty. Onyń aıtýynsha, ótkizilip otyrǵan shara jer qoı­naý­yn qoldanýdyń jergilikti, aımaq­tyq jáne jahandyq tendensııa­laryn jaqsartýǵa, ınvestorlardyń qajettiligin anyqtaýǵa septigin tı­gizedi. Sonymen birge mundaı ma­ńyzdy deńgeıdegi salalyq forým Or­talyq Azııada tuńǵysh ret ót­ki­zilip otyrǵanyn málimdedi. Devıd Pırsten keıin sóz alǵan Vıse-premer – Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstri Áset Ise­keshev jedeldetilgen ındýstrııa­lyq-ınnovasııalyq damýdyń mem­lekettik baǵdarlamasyndaǵy taý-ken óndirisiniń alar orny, atqa­ra­tyn róli, mindetteri týraly baıan­dama jasady. Onda ol taıaý 5 jyl ishinde Qazaqstan katodty mystyń óndirisin 500 myń tonnaǵa deıin arttyrýdy josparlap otyrǵan­dyǵyn jetkizdi. Bul Kazsınk jáne Qazaqmystyń qosymsha óndirý qýatyn engizý jáne barlaý jumys­t­a­ryn keńeıtý arqyly iske asy­rylmaq. Á. Isekeshevtiń aıtýynsha, mys qorytpalary, prokat jáne katanka óndirisi jolǵa qoıylady dep kútilýde. Baıandamasyn taý-ken óndirisiniń búgingi kórsetkishterine negizdegen Á.Isekeshev el óndiri­si­niń ustanyp otyrǵan saıasaty jó­ninde aıtyp ótti. Resýrsty saqtaý (qaldyqsyz óndiris tehnologııasyn engizý), mıneraldy resýrstardy keshendi qoldaný jáne shıkizatty joǵaltýdy barynsha qysqartý já­ne basqalar. Sondaı-aq, qoldany­la­tyn tehnologııalardyń energııalyq tıimdiligi men ekologııalyq tur­ǵy­dan tazalyǵyna basymdyq be­ril­mek. Forým jumysy otandyq metal­lýrgterge básekege qabiletti joǵary tehnologııalyq ónimderdi shyǵaryp qana qoımaı, jańa rynoktarǵa shyǵýǵa, óz baǵyttaryn nyqtap aı­qyn­daýǵa, el ekonomıkasyna ın­vestorlar tartýǵa múmkindik be­retini shyndyq. Biz ınvestor­lardyń barlyǵymen jumys isteýge daıynbyz, dedi ol. “Taý-ken Samuryq” UK bas­qarma tóraǵasy jáne Respýblı­kalyq taý-ken ónerkásipteri qaý­ym­dastyǵynyń atqarýshy dıre­k­tory Nıkolaı Radostoves Úkimet­tiń bul salada jumys jasap jatqan bız­nes­ti qoldaıtyndyǵyn jetkizdi. Jo­ǵa­ry bilimdi kadrlardy daıarlaý úshin kóptegen joo men kásiptik-teh­nı­kalyq ýchılısheler qaıtadan maman­dandyrylatyn bolady, dedi ol. “Samuryq-Qazyna” UÁQ” AQ bas­qarma tóraǵasy, forým modera­tory Qaırat Kelimbetov el kásip­oryndarynyń óndiristiń jańa shyń­daryna shyǵýǵa qulshynyp ot­yr­ǵandyǵyn, al bul talpynys shı­kizattyq bazasyz múmkin emestigin aıtyp ótti. Q.Kelimbetovtiń aı­týynsha, endi mıneraldyq-shı­­kizattyq sektordaǵy memlekettiń múddeleri qorǵalmaq. Onyń dáleli qorǵa qarasty “Taý-ken Samuryq” AQ-tyń qurylýy. Qazaqstannyń taý-ken ındýs­trııasyndaǵy mem­lekettik aktıv­ter operatorynyń basty maqsaty – taý-ken aktıv­teriniń qunyn arttyrýǵa jáne taý-ken salasy ónimderin básekege qa­biletti etýge yqpal jasaý. Kom­panııa qatty paıdaly qazbalardy óńdeý, ón­dirý, qaıta óńdeý jáne qorshaǵan ortany, bolashaq ur­paq­ty qorǵaý boıynsha jeke sek­tor­men serik­tesip jumys jasaıdy. Kompanııa­nyń júrgizgen sarapta­malaryna súıensek, elimizdegi ıgerilmegen kenishter tizimi – 67. Altyn, mys, boksıt, nıkel, ko­balt, vol­fram, molıbden, sırek metaldar, te­mir, qorǵasyn hrom sekildi paı­daly qazbalardyń kenishteri bos, bos emestigin, olar boıynsha to­lyq geologııalyq anyqtama jasaldy. Forým jumysyn qorytyn­dylaǵan Premer-Mınıstr Kárim Másimov taý-ken óndirisiniń Qazaqstan úshin óte mańyzdy sala ekendigin atap aıtty. Ýrbanı­za­sııa úderisiniń joǵarylaýy, jahandyq turǵyn jaıdyń kóbeıýi resýrsqa suranysty arttyra túsýde. Osyǵan oraı, Qazaqstan resýrsqa suranystyń artýyn qanaǵattandyra alatyn ońtaıly jaǵdaıda degen Úkimet basshysy atalmysh sektordyń óndiristik ónim jáne eksport kóleminiń IJО́-niń mańyzdy bóligin qu­raıtyndyǵyn atap kórsetti. Ál­em­degi eń iri tabıǵı resýrstar ba­zasynyń biri – Qazaqstan. Son­dyqtan bolashaqta suranystyń jańa talaptaryna jaýap bere ala­tyn múmkindigi bar. Bul tek qana ózimizdiń dástúrli ishki ryno­gymyz degen sóz emes, Azııanyń, Taıaý Shyǵystyń joǵary damyp kele jatqan ekonomıkasyn da qanaǵattandyratyn bolamyz. Biz kásiporyndardyń jumys jasaýy úshin qolaıly jaǵdaı týǵyzý­da­myz. Úkimet olarmen seriktes re­tinde jumys jasaýda. Bul sha­ra­lar eńbek ónimdiligin arttyrýǵa, bızneske uzaq merzimdi ınves­tı­sııa­lyq sheshimderge senim tý­ǵyzýǵa jasalyp otyrǵan memleket tarapynan qamqorlyq degen Premer-Mınıstr sózin qory­tyn­dylap, foıede ashylǵan kórme jumysymen tanysty. Venera TÚGELBAI.