Keshe Almaty qalasy ákimdiginiń baspasóz ortalyǵynda qala ákiminiń orynbasary Saparbek Tuıaqbaev pen Almaty qalasy О́KP tóraǵasy Narıman Ábilshaıyqovtyń qatysýymen shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaý jáne olardyń qala ekonomıkasyna qatysý úlesin keńeıtý jónindegi qosymsha sharalar týraly brıfıng ótti.
Qala bıýdjetin tolyqtyrý qurylymy erekshe. Qalada 185 myń ShOB sýbektisi bar. Halyqtyń úshten biri kásipkerlik salada jumys isteıdi. ShOB kiristeri qalanyń JО́О́-niń 40%-yn quraıdy, bıýdjettiń 60%-y ShOB-ten túsetin túsimder esebinen qalyptasady. Iаǵnı, qalanyń áleýmettik qoldaýynyń ekonomıkalyq bazasyn ShOB quraıdy.
Memleket basshysy Kasym-Jomart Toqaevtyń sheshimine sáıkes 2020 jyldyń 1 qańtarynan bastap ShOB-tan túsetin korporatıvti tabys salyǵy jergilikti bıýdjetterge beriledi. Bul degenimiz ShOB kóp bolǵan saıyn qala bıýdjetine túsetin túsimder soǵurlym kóp bolady.
Demek bul sheshim «Shetsiz qala» qaǵıdasy boıynsha aýdandardyń teń damýy úshin resýrstyq bazasyn quraıdy. Ákimdiktiń negizgi ustanymy barlyq aýdan turǵyndary úshin teń jaǵdaıda ómir súrý sapasyn jaqsartý. Osyǵan oraı qala ákimdigi ShOB-ty barynsha aýqymdy damytý boıynsha sharalar qabyldaýda. Ol úshin qosymsha rezervter men ósý núkteleri anyqtaldy.
«ALMATY – 2020» baǵdarlamasynyń negizgi basymdyqtarynyń biri bolyp «Bıznes pen jeke kapıtalǵa arnalǵan qala» sanalady.
Baǵdarlama aıasynda myna bir sharalar toptamasy iske asyrylmaq:
«Almaty» ÁKK jumys isteıdi; • «Almaty Invest» ınvestısııalar tartý ortalyǵy quryldy; • Qalanyń 6 aýdanynda bólimsheleri bar «Qoldaý»kásipkerlik ortalyǵy quryldy; • «Almaty Finance» qarjylyq kompanııasy jáne «Almaty» mıkronesıe uıymy quryldy. Bular paıyzdyq mólsherlemeniń saralanǵan saıasatyn júrgizedi. Qalanyń ortalyq bóliginde ShOB úshin 7%, shetki aımaqqa 2%. Nesıeleý aıasynda 2019 jyldyń sońyna deıin 2 mlrd.teńge, al 2020 jyly 10 mlrd.teńge bólinedi; ShOB-ty qarjylyq qoldaý kólemin 3 esege ulǵaıtý (10,5 mlrd.teńgeden 31 mlrd.teńgege deıin); «Almaty Bıznes 2025» baǵdarlamasy aıasynda jyl saıyn 20 myń kásipkerdi oqytý.Bul rette kásipkerler ShOB-tiń damýyna kedergi keltiretin birqatar faktorlardy atap ótti. Olar:
- Suranystyń tómendeýi;
- Bıznesti qurý jáne damytý úshin ákimshilik kedergiler; - Qyzmet kórsetý men saýda júrgizý úshin qoljetimdi ınfraqurylymnyń joqtyǵy; - ShOK sýbektileriniń, ásirese isin jańadan bastaǵan kásipkerlerdiń saýattylyǵynyń tómendigi.
Mysaly, kásipkerlerdiń málimetinshe, Qonaev pen Baıtursynov kósheleriniń eki jaǵyna velojoldardy engizý osy kóshelerde ornalasqan ShOB kásiporyndarynyń jaǵdaıyna keri áserin tıgizedi. Olardyń qataryna saýda, qoǵamdyq tamaqtaný, densaýlyq saqtaý jáne t.b. kásiporyndar kiredi. Keletin klıentterdiń sany tómendep, túsim kórsetkishi qysqarǵan. Bul óz kezeginde ShOB kásiporyndarynyń qarjylyq turaqtylyǵyna keri áserin tıgizýde. Almatylyq kásipkerlerdiń aıtýynsha, velojoldardyń kesirinen klıentterdiń kóligin qoıýǵa jer joq. Sol sebepti olardyń kelýi de azaıǵan. Velosıpedke arnalǵan jolaq joldyń eki jaq shetinde ornalasqan. Bul – kólik turaǵyna úlken kedergi keltiredi.
Qonaev kóshesinde 392 nysan ornalasqan. Shyǵys jaǵynda 115 nysan, batys jaǵynda – 277. Sonyń ishinde búgingi kúni 11 nysan («ArtDFlowers» gúlder dúkeni, «Jewelmer» zergerlik buıymdar salony, «Vızıt» sulýlyq salony, «Mılana» kıim býtıgi) jáne t.b. jabyldy. «Dom Odejdy Voshod» saýda úıinde barlyǵy 99 býtık bar. Búginde 49 býtık jumys isteıdi. 2018 jyldan bastap 50-ge jýyq býtıkter (balalar jáne áıelder kıimi býtıgi, ydys pen tósek-oryn býtıkteri) jabyldy.
Mysaly, sýsyndardyń kóterme jáne bólshek saýdasymen aınalysatyn «SAB TRADE COMPANY» JShS-niń kirisi (Qonaev kóshesi, 153 Shevchenko kósh.qıylysynda ornalasqan «TOIMART» JShS) 3 ese tómendegen. Demek salyq aýdarymdary da 3 esege qysqardy (2016 jyly – 233 762 900 teńge. 2017 jyly – 164 851 700 teńge. 2018 jyly – 62 447 800 teńge). «Grand Hotel Tien Shan» qonaq úıiniń tabysy 2 esege, 2017 jyly – 22 955 500 teńge, 2019 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda – 4 572 200 teńgege tústi. Sondaı-aq, «Dolcetto» meıramhanasynyń tabysy («Han» JK, Qonaev kóshesi, 114) 3 ese tómendedi (aınalym aıyna 15-18 mln.tg-den 5-6 mln.tg-ge deıin), jumys oryndary 33-ten 19 adamǵa qysqardy.
Baıtursynov kóshesinde 255 nysan ornalasqan:
– qarama-qarsy bette – 107 nysan, atap aıtqanda, Ahmet Baıtursynovtyń murajaıy úıi, Nıkolskıı sobory, Nıkolskıı bazary, gúl bazary, Almaty tehnologııalyq ýnıversıteti, Depo Evolution.
– batys jaǵynda – 118. Olar: Almaty qalasy polısııa departamentiniń kóshi-qon qyzmeti basqarmasy, Shet tilder pedagogıkalyq kolledji, Qazaq sport jáne týrızm akademııasy. Bul jerde 2 nysan (Master doner men dárihana) jabyldy. Baıtursynov k-si, 16 meken-jaıyndaǵy ákimshilik ǵımaratta (shyǵys jaǵy) velojol jolaǵy engizilgenge deıin 20 jaldaýshy bolsa, búgingi kúni 9 jaldaýshy qaldy. 2018 jyldan bastap 11 jalǵa alýshy jaldaý shartyn buzdy. (2 tis emhanasy, «Logıstık sentr» JShS, «Volfram» JShS, oqý ortalyǵy jáne t.b.). Sondaı-aq, 2019 jyldyń 1 qyrkúıeginen bastap «SprintR» JShS de kelisim-shartty buzady (jumys orny – 30).
Mysaly «Manga sushi» meıramhanasynyń (Baıtursynov, 78 shyǵys jaǵy) salyq aýdarymdary 27,9% tómendegen. (2017 jyldyń 1 jartyjyldyǵynda – 3,2 mln, 2019 jyldyń 1 jartyjyldyǵynda – 2,3 mln) kelýshilerdiń sany 9 654 adamnan 8 429 adamǵa deıin qysqaryp, 12 qyzmetker jumystan bosatyldy (buryn 34 adam bolsa, qazir 22).
«JanEr.D» kafesiniń (Baıtursynov kóshesi, 44, shyǵys jaǵy) salyq aýdarymdary 2017 jyly 26,6 mln.tg, 2018 jyly 17,4 mln qysqardy. «Oriental» ashanasynyń (Baıtursynov, 89) salyq aýdarymdary 2017 jyly – 1,7 mln 2018 jyly – 1,1 mln
Osyǵan baılanysty Almatynyń Qoǵamdyq keńesi Qonaev pen Baıtursynov kóshelerindegi velojoldy Shevchenko kóshesindegideı eki jaqqa baǵyttalatyndaı etip kósheniń bir jaǵyna ornalastyrýdy usynýda. Al kósheniń ekinshi betine kólik turaǵyn qarastyrýdy jón dep otyr. Bul shara kásipkerler úshin de, veloáýesqoılar úshin de tıimdi bolmaq. Sondaı-aq, turaq oryndary qalpyna keltirilse, Qonaev kóshesi boıynda 300-ge jýyq, al Baıtursynov kóshesi boıynda 150-ge jýyq jańa jumys oryndary ashylýy múmkin dep boljanýda.
ALMATY