О́rkenıetten shet qalǵan aýdandar men aýyldardyń máselesi týraly jıi jazylyp júr. Sońǵy maqalamyzda alystaǵy aýyldyń baılanys jelisi týraly ahýaldy sóz etken edik. Kóp uzamaı tıisti oryndardan jaýap aldyq. «Sıfrly Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasyn iske asyrý sheńberinde Soltústik óńirlik telekommýnıkasııa dıreksııasy aldaǵy eki jylda Qostanaı oblysynda 1089,5 km talshyqty-optıkalyq baılanys jelilerin salýdy josparlap otyr eken.
Buǵan deıin Qostanaı oblysy Jangeldın aýdanyna talshyqty-optıkalyq baılanys jelisiniń áli kúnge deıin jetpegenin aıtqan edik. Kóp uzamaı joǵary jyldamdyqty ınternet oblystaǵy 40 aýyldyq eldi mekenge jáne 108 memlekettik mekemege qoljetimdi bolatynyn estip qýandyq. Osy joba sheńberinde Jangeldın aýdanynyń ortalyǵy Torǵaı selosyn TOBJ-ǵa 2020 jyly qosý josparlanyp otyr. «Qazaqtelekom» AQ Soltústik fılıaly AEM TOBJ jobasyn iske asyrýǵa kirisip ketti.
Búgingi kúni Qostanaı oblysynyń aýyldyq eldi mekenderin ınternet jelisine keń jolaqty qoljetimdilikpen qamtamasyz etý 80% quraıdy. 548 aýyldyń ishinde mys jelileri boıynsha ınternet jelisine qol jetkizý qyzmetteri 119 aýylda, talshyqty-optıkalyq baılanys jelilerimen 80 aýyl, symsyz tehnologııa boıynsha 322 aýyl qamtylǵan.
Mysalǵa, naýryz aıynyń aıaǵynda óńirlik kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken Qostanaı oblysynyń aqparattandyrý, memlekettik qyzmetter kórsetý jáne arhıvter basqarmasynyń basshysy Erkebulan Ábdikárimovtiń aımaqtaǵy sıfrlandyrý salasynyń damý kórsetkishteri týraly aıtqan málimetterine toqtalaıyq.
– Bıyl 53 aýyldyq eldi mekenge talshyqty-optıkalyq baılanys jelisi jetkiziledi. Jankeldın, Amankeldi, Qostanaı, Qarasý, Áýlıekól aýdandarynda jáne Arqalyq qalasyna qarasty aýyldarda joǵary jyldamdyqty ınternet ornatylady. Búgingi tańda oblys boıynsha keńjolaqty ınternetke qosylý 83%-ǵa jetti. Oblystaǵy 504 mekteptiń 446-sy jáne 500 medısınalyq mekemeniń 476-sy joǵary jyldamdyqty ınternetke qosylǵan, – deıdi E.Ábdikárimov.
О́kinishke qaraı, áli de baılanyspen qamtylýy tıis aýyldar bar. «Qazaqtelekom» AQ-nyń endigi mejeli isi solar bolmaq.
Qostanaı oblysynda kóńil qýantarlyq jańalyqtar kóp. Mysaly, óńirdegi telekommýnıkasııa dıreksııasy oblys ýchaskelik ınspektorlaryn «Ámbebap nómir» qyzmetine qosty. Barlyǵy 222 qalalyq jáne aýdandyq ýchaskelik polısııa ınspektoryna «Qazaqtelekom» AQ ámbebap nómir qyzmetine qosylǵan uıaly telefondar tabys etipti. Endi ýchaskelik ınspektorlar árdaıym baılanysta bolady.
«Ámbebap nómir» bir SIM kartada qalalyq jáne uıaly nómirdi biriktiredi. Sondyqtan uıaly telefonǵa qalalyq telefonnan sońǵy 6 sanyn terý arqyly qońyraý shalýǵa bolady.
Toptamada abonentke Qazaqstan Respýblıkasy boıynsha tirkelgen nómirlerge jáne Altel / Tele2 operatorlarynyń nómirlerine tegin qońyraýlar beriledi. 4G joǵary jyldamdyqty mobıldi ınternettiń bolýy iskerlik habarlamalarǵa elektrondyq poshta arqyly jedel áreket etýge, ornalasqan jerine qaramastan korporatıvtik aqparattyq júıelerge qol jetkizýge múmkindik beredi.
«Qazaqtelekom» AQ atqaryp jatqan isterdiń taǵy biri azamattardyń qaýipsizdigin jáne quqyqtyq tártipti qamtamasyz etýdi kózdeıdi. Sondyqtan bolar úılerdiń kireberisine ornatylǵan «Bultty beınebaqylaý» jobasyn iske asyrý jumystary júrgizilip jatyr.
Qazirgi ýaqytta qalanyń 902 núktesinde «Qazaqtelekom» AQ ornatqan 1804 kamera miz baqpastan qyraǵylyq tanytyp tur.
Bulyńǵyr beınebaqylaý qyzmeti turǵyndarǵa álemniń kez kelgen núktesinde júrse de, uıaly qurylǵy nemese derbes kompıýter arqyly naqty ýaqyt rejıminde óz kireberisindegi oqıǵalardy baqylaýǵa múmkindik beredi. Iаǵnı, esh alańsyz qydyryp júrip te, úıińizdiń mańaıynda ne bolyp jatqanyn baqylap otyra alasyz. Bul kameralar qarańǵyda túsirý fýnksııasymen de jabdyqtalǵan. Abonent ınternet arqyly kireberisterde beınebaqylaý kameralarynan beıne aǵyndardy alady. Paıdalanýshylarǵa kameralarǵa naqty ýaqytta qol jetkizý múmkindigi beriledi. Al muraǵattyq derekter «bultta» jeti kúnge deıin «Qazaqtelekom» AQ ınternet-serverleriniń kómegimen saqtalady. Kireberisterde ornatylǵan kameralar zaqymdalǵan jaǵdaıda beınejazba sapasyna áser etpeıdi. О́ıtkeni beınejazba onlaın rejimde derekterdi óńdeý ortalyǵyna jiberiledi. Sondyqtan bolar bul jobalar qalalyq ákimdiktiń de qyzyǵýshylyǵyn týdyryp otyr. Kóp qabatty turǵyn úılerdiń kireberisteri men aýla aýmaqtarynda qylmystyń aldyn alý jáne azaıtý maqsatynda, «Urlyqty toqtatý» jáne «Qaýipsiz aýla» memlekettik jobalary sheńberinde, sondaı-aq halyqtyń ómir súrý qaýipsizdigin qamtamasyz etý maqsatynda dıreksııa men Qostanaı qalasynyń ákimdigi arasynda beınebaqylaý júıesin birlesip engizý týraly Memorandýmǵa qol qoıyldy.
Sonymen qatar, aǵymdaǵy jyly kompanııa bıznes pen memlekettik mekemeler úshin «Qaýipsiz onlaın beınebaqylaý» qyzmetin engizdi. Bul qyzmet qashyqtaǵy obektilerde onlaın monıtorıng júrgizýge múmkindik beredi. Kameralardy usyný jáne olardy montajdaý kompanııa esebinen júzege asyrylady. Beınekameralardan jazbalar muraǵattary «Qazaqtelekom» AQ serverlerinde 30 kúntizbelik kúnge deıin saqtalady, al abonentterdiń olardy ınternet arqyly qaraýǵa múmkindigi bar.
Taǵy bir aıtýly ózgeristerdiń biri - «Smart City» jobasy. Jobany iske asyrý aıasynda búgingi kúni fılıal Qostanaı qalasyndaǵy «Iýbıleınyı» shaǵyn aýdanynyń 47 kóp páterli úıin qamtıtyn 3 bazalyq LPWAN stansııasyn ornatty.
Eske salaıyq, 2019 jyldyń sáýirinde «Qazaqtelekom» AQ resýrstyq ólsheý datchıkterin qosýǵa arnalǵan kólikterdi paıdalanýǵa berdi.
Bul qyzmet elektr men jylý energııasyn, ystyq jáne sýyq sýdy tutynýdy esepteý quraldarynan derekterdi jınaýdy avtomattandyrady. Eseptegish kórsetkishteri symsyz baılanys arqyly tikeleı onlaın rejimde energetıkalyq kompanııalarǵa jiberiledi.
Budan basqa, «Aqyldy qala» jobasy boıynsha Qostanaı qalasynda kóshelerdiń, ǵımarattardyń, kommýnıkasııalardyń ınteraktıvti karta-syzbasyn iske qosý úshin ınternet jelisine qoljetimdilik berildi. Osy sekildi tolaǵaı tabystarǵa kenelip otyrǵan óńirler munymen ǵana shektelip qalmaıdy. Bir ǵana oblysta osynsha jumys atqarylyp jatsa, respýblıka kóleminde atqarylǵan sharýalardyń jıyntyǵy budan áldeneshe ese asyp ketedi degen sóz. Halyqty jahandyq jańashyldyqtan ada etpeı, sońǵy jańalyqtar men tehnologııalyq ózgeristerge jaqyndata túsýde «Qazaqtelekom» kompanııasy istep jatqan jumystyń yqpaly zor.
Janbolat KENJEǴUL,
«Egemen Qazaqstan»