ORTAQ MÚDDE

Aımaq áleýmettik salasynyń salmaqty bó­ligi irgeli óndiris oshaqtaryna túsip otyr­ǵandyǵy, ony olar abyroımen kóterip kele jatqandyǵyna Qaraǵandy, Temirtaý, Jezqazǵan, Balqash tóńireginde sho­ǵyr­lanǵan kásiporyndarda jumys isteıtin eńbekker qaýym biraz jyldan beri jaq­sy qanyq. Qos alyp – “Arselor Mıttal Temirtaý” kompanııasy jáne “Qazaqmys” korporasııasynyń 100 myń­nan astam adam tynys-tirshiligine dem berip, turmysy kórkeıýi úshin óz erikterimen barynsha qoldaýshylyǵy jurt rızashylyǵyna bólengen úrdis. Osynaý mańyzdy máseleniń mándi úılestirilip, bıznestiń áleýmettik jaý­ap­kershiligi kúsheıtilýine bosa-bol­ma­syn jergilikti memlekettik býyndar yq­paly bir bólek. Burnaǵy kúni ob­lys­tyq ákimdik pen “Qazaqmys kor­po­rasııasy” JShS arasynda ózara yntymaqtastyq týraly qol qoıylǵan memorandým ortaq múddeni kózdegen jańa shýaqty sharalardyń óristiligimen kópshilikke qýanysh ákeldi. Munyń aldynda bıyl Jezqazǵanda salynýy bastalǵan, jóndeletin nysandardy aralap kórip, is barysymen tikeleı tanysqan oblys ákimi Serik Ahmetov atap ótkenindeı, bulardyń barlyǵy “Qazaqmystyń” kómegi arqasynda boı kóterip, ásemdenedi. Osy oraıda qulaq túrdirgen jaǵymdy jańalyq retinde atal­ǵan korporasııanyń áleýmettik baǵdarla­­many qarjylandyrýdy byltyrǵymen salys­tyr­ǵanda birden 3 mlrd.teńgege ulǵaıtyp, 4,2 mlrd. teńgege kóterýi erekshe jyly qabyldan­dy. Shyndyǵyn aıtqanda, osynaý salaǵa osyn­sha kólemde qarjy bólý buǵan deıin bolyp kór­gen emes. Munyń syrtynda jahandyq eko­nomıkalyq daǵdarys qyspaǵy áli bosańsymaı turǵan shaqtaǵy mundaı zor qoldaýdyń máni qandaılyq ekeni túsinikti. Qashanda eńbek­kerleri múddesin basty nazarda ustanatyn, sol maq­satta aıanyp qalmaýǵa umtylatyn kor­po­rasııa bul joly da býyndas óndiris oryndary arasynan elimiz boıynsha áleýmettik eń iri baǵ­darlamany iske asyrýshy bolyp tanylyp otyr. Bıylǵy memorandýmnyń taǵy bir erekshe­ligi, onda belgilengen is-sharalar oblystyń turǵyny kóp tórt qalasy men biraz aýdandaryn qamtıdy. Solardyń ishinde Qaraǵandyda N.Nurmaqov atyndaǵy mektep-ınternatty, Aka­demııalyq mýzykalyq teatrdy, onko­lo­gııalyq dıspanserdi, Balqashtaǵy balalar aý­rýhanasyn, Abaı atyndaǵy lıseıdi, Saıaq ýchas­kelik emhanasyn, Jezqazǵanda S.Qojamqulov at­yndaǵy qazaq drama teatryn, áıelder bo­sa­natyn úıdi, polıtehnıkalyq kolledjdi, Sát­baevta otbasylyq úlgidegi balalar úıin, bala­lar­dyń “Bóbek” emdelý ortalyǵyn, Abaı aýdanynda kólik joldaryn, jylý júıelerin, sý qubyrlaryn, Osakarov aýdanynda jetim balalar úıin, stadıondy, Buqar jyraý aý­da­nynda Baıqadam, Belaǵash, Aqbel aýyldaryna tartylǵan aýyz sý júıelerin jóndeý moıynǵa júktelgen. Al munymen qosa jańadan turǵy­zy­­latyn mádenı-turmystyq, sporttyq ny­sandar qatary da jeterlik. Máselen, Jez­qazǵanda búginde qurylysy qyzý júrgizilý ús­tindegi “Metallýrg” saıabaǵy qala turǵyn­da­rynyń súısine dem alatyn ornyna aınalmaq. Qazir Qaraǵandyda irgetasy qalanyp, qa­byr­ǵasy kóterilgen eki turǵyn úı de “Qazaqmys” tarapynan tartý etiledi. Qysqasy, memo­ran­dým boıynsha jurtty qýantar­lyq, óskeleń ómir talabyna saı ózgerister az emes. Oǵan qol qoıylý kezinde korporasııa basqarmasynyń tóraǵasy Edýard Ogaı “Bıyl biz ózimizdiń strategııalyq ál­eýmettik baǵdarla­ma­myzdy – Qazaq­stan­daǵy bıznestiń áleýmettik jaýap­kershiligi jónindegi eń iri degen baǵ­darlamany tolyq iske asyrýǵa nıet­temiz. Oblystyq ákim­dikpen birlesip jasalǵan jobalarda áleýmettik ma­ńyz­dy nysandardy salý, jańartýmen qatar orta jáne shaǵyn bıznesti qoldaý, jastardyń shet­elderde sapaly bilim alýyna, eń­bekkerlerdiń densaýlyǵyn túzeýge jaǵdaıdy keńeıtý, qorshaǵan ortany qorǵaýdy jaqsartý sııaqty sharalardy qosa atqarýdy artyp otyrmyz” dep ortaǵa salýynan baıqalǵandaı alda qat-qabat ister tur. Solardyń oryn­da­lý merzimi, oǵan jaýaptylar belgi­le­nip, qatań baqylaýǵa alynatyndyǵy jyl­daǵyǵa qaraǵanda, osy sharalarǵa talaptyń kúshtiligin sezdiredi. Áleýmettik salany áleýettendirýge osy­laısha yntaly “Qazaqmys” sııaqty alyptyń qam­qorly­ǵy­na súıengen oblys múmkindikti or­yn­dy paı­da­lanyp keledi. Bir jaǵynan mem­lekettik, ekinshi ja­ǵynan kómek-qoldaýdyń jemisi túrlengen qa­la­lar men eldi mekender beınesinen, turǵyn­dar­dyń túrlengen turmy­synan baıqalyp jatyr. Ortaq múdde bekitken yntymaqtastyq shapaǵaty bıyl da biraz jerdi, biraz adamdy sharpymaq. Aıqyn NESIPBAI, Jezqazǵan.