Táýelsizdik alǵannan bergi ýaqytta ańsaǵan azattyǵymyzdy ózimiz kóbirek qyzyqtap, óz qazanymyzda ózimiz kóbirek qaınap qaldyq. Ekonomıka men saıasatqa kóbirek kóńil bólindi. Ádebıetke nazar aýdarý jaǵy kenjelep qalǵanyn da jasyrmaımyz. Degenmen, Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasynan keıin ádebı de, mádenı de ómirimizde úlken serpilis paıda boldy.
Byltyrdan beri qaraı Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń tikeleı bastamalarymen qazaq ádebıetin halyqaralyq keńistikke shyǵarý boıynsha josparly jumystar júzege asyp keledi.
Byltyrdyń ózinde Nur-Sultan qalasynyń jıyrma jyldyǵyna arnalǵan halyqaralyq poezııa festıvali, Eýrazııa jazýshylarynyń forýmy, sondaı-aq bıyl tarıhtan belgili uly Jibek joly boıyndaǵy astanalar qalamgerleriniń forýmy ótti. Oǵan 25 elden aqyn-jazýshy qatysty. Munyń bárin biz nege aıtyp otyrmyz, atalǵan aýqymdy sharalardyń barlyǵy alda kele jatqan tuńǵysh halyqaralyq Azııa qalamgerleriniń I forýmyna daıyndyq esebinde boldy desek qatelespeımiz.
El tarıhyna úńilsek, osydan týra 46 jyl buryn sonaý Keńes ókimeti tusynda Azııa-Afrıka jazýshylarynyń 5-shi konferensııasy Almaty qalasynda ótken bolatyn. Bul forýmnyń ol forýmnan basty ereksheligi de sol, ótken kezeńde ol konferensııaǵa tek qana sosıalıstik-demokratııalyq respýblıkalardyń qalamgerleri shaqyrylǵan bolatyn.
Bul jolǵy jıynda ondaı saıası shekteýler múldem bolmaıdy. Biz Azııanyń 44 memleketiniń barlyǵyna shaqyrtý jiberdik. Solardyń ishinen 38 memleketten 80-ge jýyq qalamger elimizge kelip, forýmǵa qatysýǵa yqylas tanytty. Árıne shaqyrtýymyzǵa ún qatpaǵan elder de bar, olardy atap aıtýǵa da bolady. Aıtalyq Shyǵys Tımor, Bahreın, Býtan, Kambodja, Maldıv sııaqty elderdiń qalamgerlerimen ókinishke qaraı, baılanys ornata almadyq.
Jalpy, keletin qonaqtardyń tizimine Nobel syılyǵynyń laýreattaryn da qosqan bolatynbyz. Olardyń keıbireýleri iri kólemde qalamaqy surady. Ondaı qarajat tóleýge bizdiń jaǵdaı kótermeıtinin jasyrmaýymyz kerek. Alaıda Nobel syılyǵyna nomınant belgili 3 aqyn-jazýshy atalǵan forýmǵa qatysady. Olardyń ishinde ońtústikkoreıalyq jazýshy Ko Yndy erekshe atap ketýge bolady. Sonymen qatar Nobel nomınanty, Qatar jazýshysy Moza ál-Malkı de forýmǵa qurmetti qonaq retinde shaqyryldy.
Jalpy, osynaý ıgi istiń shymyldyǵyn túrip, sharany ashyp berýge Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev qatysady dep kútilýde. Daıyndyq jumysyna Memlekettik hatshy Marat Tájın bastaǵan, Premer-Mınıstrdiń orynbasary Berdibek Saparbaev, sondaı-aq Mádenıet jáne sport mınıstrligi, Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrligi, Syrtqy ister mınıstrligi, Ishki ister mınıstrligi, sondaı-aq Nur-Sultan qalasynyń ákimdigi judyryqsha jumylyp, sharaǵa mán berip, qolushtaryn sozyp otyr. Forým barysynda Elbasy Nursultan Nazarbaev bir top sheteldik qalamgerdi qabyldaýy josparlanyp otyr.
Jalpy, jıynda qozǵalatyn máseleler negizinen «Qazirgi Azııa órkenıetindegi ádebı panorama» taqyryby aınalasynda órbıdi. Pikir almasý májilisinde Azııa ádebıeti jáne jahandyq máseleler, Azııa jazýshysynyń búgingi qoǵamdaǵy orny, Azııa romandaryndaǵy qazirgi zamanaýı taqyryptar, álemdik ádebıettegi Azııa adamynyń beınesi, Azııa aqyndary poezııasyndaǵy jańa aǵymdar jáne ádemdik ádebıetke áseri sııaqty, ádebıettegi jalǵyzdyq taqyryptary, joǵalyp bara jatqan janrlar men baıandaý tásilderi, qarý men qalam, damý men senim, joǵalǵan tilder men ulttyq ádebıetter, terorızmmen kúrestegi ádebıet róli sııaqty kóptegen taqyryp qaýzalady.
Bul taqyryptardyń birazyn biz usynyp, keıbireýin sheteldik baıandamashylardyń ózderi ótindi. Olardyń materıaldaryn forým ótkennen keıin oqyrman qaýym nazaryna gazet-jýrnaldar arqyly usynatynymyzdy aıta ketken jón.
Jalpy, forým qarsańynda Nur-Sultan qalasynyń irgesinen aqyndar alleıasy ashylyp, forýmǵa qatysatyn qalamgerlerdiń eki tomdyq antologııasyn jaryqqa shyǵarý josparlanýda.
Ulyqbek ESDÁÝLET,
aqyn, Qazaqstan Jazýshylar odaǵy basqarmasynyń tóraǵasy