Tarıhpen tildeskiń kelse – mýzeıge bar. О́ıtkeni taǵylymdy meken tórinen oryn alǵan shejire tunǵan jádigerler galereıasy tarıh taramdaryn kóne zamannan búginge deıin sheber tarqatady. Osy dástúrden jańylmaı jumanyń keshinde biz de elordadaǵy Ulttyq mýzeıge qaraı baǵyt burdyq.
Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń jalpyrespýblıkalyq «Mýzeıler sherýi» aksııasy aıasynda uıymdastyrylǵan mýzeı túni jobasy Konstıtýsııa kúnimen oraılasa ketti. Meıramdy jeleý etip, Ulttyq mýzeı tórindegi tarıhpen tildesý múıisine asyqtyq. Esikten kirgennen sypaıy qarsy alǵan qyzmetkerler qolymyzǵa «Uly dala murasy» atalatyn kesh baǵdarlamasyn ustatyp, sharanyń resmı ashylý saltanaty ótetin alańǵa qaraı bastap júrdi. Merekelik aksııany mýzeı dırektory Arystanbek Muhamedıuly ashyp berdi.
– Bıyl Ulttyq mýzeıdiń ashylǵanyna 5 jyl tolyp otyr. Osyǵan oraı Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń qoldaýymen «Mýzeıler sherýi» jobasyn qolǵa alyp, tarıhyn tanyǵysy kelgen qurmetti qonaqtarymyzǵa arnap esten ketpes mereıtoılyq kesh uıymdastyryp otyrmyz. О́ıtkeni kemel eldiń keleshegi tól tarıhyn tanýdan bastalady. Ony Elbasymyz Nursultan Nazarbaev óziniń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» jáne «Uly dalanyń jeti qyry» atty baǵdarlamalyq maqalalarynda da aıryqsha atap ótken bolatyn, – dedi A.Muhamedıuly.
Kelýshiler, Qazaqstannyń ejelgi dáýirinen qazirgi zamanǵa deıingi tarıhy men mádenıetin, shetel mádenıeti, naqtyraq atap aıtsaq, klassıkadan avangardqa deıingi biregeı murajaı kolleksııalaryn, ekspozısııalar men arnaıy taqyryptyq kórmelerdi tamashalady. Túrkistan, Ulytaý syndy elimizdiń qasıetti jerleri men jalpy mýzeı tarıhy týrasynda 3D formatta aqparattyq-tanymdyq beınesıýjetter kórsetildi. Qolónershiler áshekeı jasaý, basqur toqý, kıiz basý, qysh ydystar jasaý boıynsha sheberlik synyptaryn ótkizdi. Sýretshi, gıpperrealıst-músinshi, «100 jańa esim» jobasynyń jeńimpazy Aıdos Esmaǵambetovtiń jumystary da kórme tórinen oryn alyp, kelýshilerdi tánti etti.
– Sılıkonnan músin jasaý óneri elimizde keń tanyla qoıǵan joq. Osydan on shaqty jyl buryn Madam Tıýsso mýzeıinen Barak Obamanyń balaýyzdan jasalǵan músinin kórip, qatty qyzyqtym. Sanamda birden halqymyzdyń tarıhı tulǵalarynyń músinderin jasaý ıdeıasy jarq ete qaldy. Erekshe óner túrin Qazaqstanda da keńinen nasıhattaǵym keldi, dedi músinshi.
Aıdos jumystarynyń janyna kelip, adam boıymen qatarlas músinderge tańyrqaı nazar salyp, fotosýretke túsýshilerdiń qarasy kóp. Sheteldik qonaqtardyń da qyzyǵýshylyǵy zor. «Músindi aınytpaı jasapty» degen tańyrqanystaryn da estirtip aıtyp qalyp jatyr. Jas músinshi jumysynyń osynshalyq iltıpatqa ıe bolǵanyn syrttaı tamashalap turyp-aq kóz súısinedi. «Keleshekte AQSh, Eýropa elderinde áldeqashan damyp, shyrqaýyna jetken osy bir óner túrin Qazaqstanda da damytyp, tarıhı tulǵalarymyzdyń tutastaı galereıasyn jasap, jeke mýzeı ashsaq ta jarasar edi» degen oı qylań berdi sanada. Oǵan Aıdostaı talantty zamandastardyń qajyr-qarymy da, qabileti de ábden jetedi.
Mýzeı túniniń taǵy bir esten ketpes tosyn syıy – «Zamanaýı óner» zalyna qoıylǵan amerıkalyq pop-arttyń negizi qalaýshy, HH ǵasyrdyń kózqarasy da, qoltańbasy da erekshe sýretshisi Endı Ýorholdyń týyndysy boldy. Beıneleý ónerindegi dástúrli baǵytty buzǵan aıryqsha stıldi sýretshiniń týyndylary osy bir qalypqa syımaıtyndyǵymen-aq ótken ǵasyrdyń jańalyǵyna aınalǵan bolatyn. Endı Ýorhol esimin jahanǵa máshhúr etken negizgi eńbekteriniń kóshin Coca-Cola men Campbell kompanııalaryna arnap salǵan serııaly jumystary bastaıdy. Osy arqyly álemdik ataq pen abyroı jıǵan sýretshiniń kartınalary dúnıe júzindegi eń qymbat jumystar sanatynda.
Budan bólek, kelýshilerdiń kóńilin qýantqan taǵy bir sát – mýzeıdiń «Asyl mura» zalyna qoıylǵan Ámire Qashaýbaev, Qanysh Sátbaev, Kemel Aqyshev, Shámshi Qaldaıaqov, Roza Baǵlanova bastaǵan ǵylym men óner maıtalmandarynyń, qoǵam qaıratkerleriniń tutynǵan jeke zattary men jumys quraldary, mýzykalyq aspaptarynan quralǵan jádigerler qory boldy.
«Mýzeıler sherýi» – bul mádenıet uıymdarynyń árbir qazaqstandyq úshin ulttyq mádenı muranyń qoljetimdiligin qamtamasyz etýge baǵyttalǵan zamanaýı formattaǵy mádenı-áleýmettik joba. Aksııaǵa jyl boıy respýblıkalyq jáne aımaqtyq mýzeıler tolyqtaı qatysady dep kútilýde. Búginde elimizde jalpy jádigerler qory 2,5 mıllıonnan asatyn túrli beıindegi 245 mýzeı jumys isteıtindigin eskersek, arnaıy aldyn ala qurylǵan keste boıynsha 30 tamyzdan bastap jalpyrespýblıkalyq «Mýzeıler sherýi» aksııasy aıasynda ár aıdyń úshinshi jumasy keshki saǵat 21.00-den túngi 3.00-ge deıin otandyq mýzeıler óz kelýshilerine tarıhpen tanysýǵa tegin múmkindik jasap qana qoımaı, túrli formattaǵy qyzyqty oıyndar men baǵdarlamalaryn da qosa usynatyn bolady.
Elordalyq Ulttyq mýzeıden bastalǵan aksııaǵa atsalysqan alǵashqylardyń qatarynda Almaty qalasyndaǵy Ortalyq memlekettik mýzeı, Á.Qasteev atyndaǵy Memlekettik óner mýzeıi, M.Tynyshbaev atyndaǵy Almaty oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıi, Pavlodar qalasyndaǵy P.Vasılevtiń mýzeı úıi, Qostanaı oblysynyń tarıhı-ólketaný mýzeıi bar. Aldaǵy ýaqytta aksııa búkil respýblıka boıynsha ótkiziletin bolady. Bul kúni kelýshiler úshin mýzeıge kirý tegin.
Ras, mýzeı mádenıeti desek, oıymyzǵa birden Sankt-Peterbýrgtegi Ermıtaj, Parıjdegi Lývr, Versal, Londondaǵy Ulttyq galereıa, Taýer, Brıtan mýzeıi bastaǵan jádigerler ordasy oralady. Atalǵan elderge baryp turyp, aıtýly mádenı oryndarǵa soqpaı ketýdi orny tolmas olqylyq kóretin sana qalyptasqan jahandyq túsinikte. Qanshama myńjyldyq tarıhty bir shańyraq astyna túıistirgen sol mekender mereıin Ulttyq mýzeı tórine kóshirsek, qandaı ǵalamat bolar edi. Oǵan Qazaqstannyń baı tarıhy da, qundy jádigerleri de sózsiz septeser edi. Mýzeı túninde ár eksponatqa zerdeleı qarap, tańyrqaı til qatqan sheteldik qonaqtardyń yqylasy da osy oıymyzdy bekittire túskendeı.