Oqý jyly bastalǵaly da bir aıdyń júzi aýdy. Qalaǵa kelgen stýdentter jataqhana men páterlerge ornalasyp boldy. Olardyń birqatary stýdenttik jataqhanalardy qolaı kórse, ekinshileri páter jaldap turýdy jón sanaıdy. Quny sharyqtap turǵan páterlerdi jaldaýǵa áli de bolsa jataqhanalardaǵy oryndardyń jetkiliksizdigi men keıbir jastardyń úı jaǵdaıynda ómir súrýdi qalaýy sebep.
«Kósh júre túzeledi» degendeı, memleket tarapynan nazar aýdarylǵan soń jataqhanalar máselesiniń beti beri qarap kele jatqany belgili. Jataqhanalarda ártúrli deńgeıdegi jóndeý jumystary júrgizilip, ishi-syrty rettelip, adam turmysyna qajetti jabdyqtarmen qamtylyp, ǵalamtorǵa qosylyp zamanaýı úlgige qaraı umtylý bar. Alaıda atalǵan máselede búginde tolyqqandy jaılylyqqa qol jetti deı almaımyz. Jataqhana týraly sóz etkende ómir sapasyna joǵary deńgeıde jaýap bere alatyn, stýdentterdiń jaıly ornalasýyna, jaqsy demalýyna, jan-jaqty izdenýine, ózge de ómir talaptaryna qajettilikterdi ótep bere alatyn jataqhanalarǵa qoljetimdilik – kún tártibinde.
Aıtpaǵymyz, qolda bar jataqhanalardyń jaıy. Mańǵystaýda oblys kóleminde stýdentterge arnalǵan jeti jataqhana bar. Onyń úsheýi joǵary oqý ornyna, úsheýi arnaıy orta bilim beretin oqý oryndaryna jáne bireýi jeke kásipkerge tıesili.
Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttiginiń Mańǵystaý oblysy boıynsha departamenti júrgizgen tekseristiń maqsaty – oblys kólemindegi joǵary, tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý mekemeleriniń stýdenttik jataqhanalaryna ornalastyrý rásiminiń ashyqtyǵyn qamtamasyz etý.
Sondaı-aq ol jerde bógde adamdardyń turýyn boldyrmaý sharalary boıynsha Arnaıy monıtorıngtik top músheleriniń, buqaralyq aqparat quraldary men Jas Otan jastar qanaty ókilderiniń qatysýymen stýdenttik jataqhanalarǵa monıtorıng júrgizdi. Tekserý nátıjesinde jataqhanalardyń ishki álemindegi birqatar qatelikter anyqtaldy.
Aqtaý qalasynda jataqhana máselesi kóp jyldar sheshimin tappaı kelgen ózekti taqyryp bolatyn. Tekserý qorytyndysyna qarap, óńirde jataqhana jaǵdaıynyń áli de qalypty jolǵa túsip kete almaǵanyn ańǵaramyz.
Aqtaý qalasyndaǵy H.О́zbekǵalıev atyndaǵy Mańǵystaý polıtehnıkalyq kolledjiniń №5 jataqhanasy jóndeý jumystaryn júrgizý úshin bıyl 1 maýsymnan bastap jabylǵandyqtan, kolledj stýdentteriniń shaǵyn bir bóligi jáne Aqtaý qalasyndaǵy kolledjderdiń 168 stýdenti jeke kásipker ıeligindegi «Gýseınov» jataqhanasyna ornalasqan. «Kisideginiń kilti aspanda» demekshi, stýdentter kásipkerge jambaspul retinde aıyna 8 myń teńgeden, ıaǵnı 3 ese artyq qarajat tóleýge májbúr.
Al óńirdegi jetekshi oqý orny Sh.Esenov atyndaǵy Kaspıı memlekettik tehnologııalar jáne ınjınırıng ýnıversıteti alyp aýmaqqa qanatyn jaıyp, jańa úlgidegi jataqhana salǵanymen qýantady. Bul jańa jataqhanadan bólek atalǵan oqý ornynyń qalanyń ózge shaǵyn aýdandarynda stýdentterge jáne ýnıversıtet qyzmetkerlerine arnalǵan jataqhanalarynyń bar bolýy da jetistik.
Alaıda ýnıversıtettiń №1, №2, №3 stýdentter jataqhanasyn baqylaý barysynda №2 jataqhanada 1 adamǵa 6 sharshy metr kólem tıesili bolsa, munda stýdentter turyp jatqan 112 bólmeniń 66-nda bul talap saqtalmaǵany, naqtyraq aıtsaq, kólemi 14 sharshy metr bólmede 3 adamnan turyp jatqany anyqtaldy. Sondaı-aq №3 jataqhanada barlyq standarttar saqtalǵanymen, ýnıversıtet tarapynan uıymdastyrylǵan ashanada kassalyq apparat joq bolyp shyqty. Eseptegish quraldardyń, kassalyq apparattardyń bolmaýy sybaılas jemqorlyq táýekelderiniń kórinisi bolyp tabylatyndyqtan, bul da bir kemshilik retinde tirkeldi.
Al tirligin tap-tuınaqtaı rettep alǵan aýdandaǵy jataqhanalar ózgelerge úlgi bolýǵa laıyqty deýge bolady. Qaraqııa aýdanynda ornalasqan Qaraqııa kásiptik kolledjine qarasty stýdentter jataqhanasynda standarttardyń tolyqtaı saqtalǵany jáne stýdent memleket esebinen tegin turatyny, barlyq jaǵdaıy jasalǵany belgili boldy.
Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttiginiń Mańǵystaý oblysy boıynsha departamenti ókilderi júrgizilgen monıtorıng barysynda anyqtalǵan kemshilikter boıynsha usynys joldap, tıisti sharalar qoldanylatynyn jetkizdi.
Stýdentter jataqhanalarynda irili-usaqty máseleler bar. Túıtkilderdiń tasada qalmaı, óz sheshimin taýyp otyrýy – jastarǵa jasalǵan qamqorlyqtyń bir kórinisi bolmaq.
Jumysshynyń jaıy qalaı?
Keshegi stýdent – búgingi jas maman. Ustazdar aldynan jaýapkershiligi mol qyzmet sahnasyna shyǵa kelý jas mamanǵa az synaq emes. Al qalada turaqty mekenjaıynyń bolmaýy – materıaldyq qana emes, psıhologııalyq turǵydan aýyr júk. Jumys tapppaı bir qınalyp, jumysqa ornalasqan soń, tapqan azdy-kópti tabysynyń biraz bóligin jaldamaly páteraqy úshin tóleıtin olar bul tyǵyryqtan shyǵar joldy tappaı daǵdarady. Jas mamannan bólek qarapaıym jumysshynyń jaǵdaıy da nazarǵa iligýge tıis tus.
Mańǵystaý oblysynyń eńbek naryǵyndaǵy shıelenisti tómendetý jáne halyqtyń jumyspen qamtylýyna yqpal etý maqsatynda «Nátıjeli jumyspen qamtý jáne jappaı kásipkerlikti damytýdyń 2017-2021 jyldarǵa arnalǵan baǵdarlamasy» sheńberinde qosymsha kómek retinde Mańǵystaý oblysynyń jumyspen qamtýdy úılestirý jáne áleýmettik baǵdarlamalar basqarmasynyń bastamasymen baǵdarlamany júzege asyrý úshin 2015 jyldyń 3 aqpanynda Mańǵystaý oblysy ákimdiginiń №16 qaýlysymen «Jańa serpin» ortalyǵy» kommýnaldyq memlekettik mekemesi qurylǵan bolatyn. Baǵdarlama negizinen óńirdegi barlyq ınvestısııalyq jobalardy qajet kadrlarmen qamtamasyz etýdi júzege asyra otyryp, jumyssyz azamattarǵa keńes, zań kómegin berý, azamattardy jumyspen qamtý, memlekettik baǵdarlamalarǵa qatysý jóninde habardar etip, jumyssyz halyq arasynda kásipkerliktiń damýyna járdemdesýdi kózdeıdi. Atalǵan baǵdarlama biraz azamattyń óz jumysy men qonysyn tabýyna sep boldy. Ásirese «Jańa serpin» mekemesine qarasty jataqhanalar úısiz-kúısiz adamdardyń jaǵdaıyna sál de bolsa jamaý bolǵany anyq. Búginde qaramaǵyndaǵy eki jataqhanany ózge oqý oryndarynyń ıeligine bergen bul mekemege qarasty Aqtaý qalasyndaǵy «Shyǵys-1» shaǵyn aýdany №35 ǵımaratta ornalasqan jataqhanada 455 adam turady, onyń ishinde 76 adam otbasyly. Jataqhanaǵa oblystyń shalǵaı aýdandary men aýyldarynan kelip jumysqa ornalasqan azamattar, sondaı-aq oblysta tapshy bolǵandyqtan ózge óńirlerden kelgen áleýmettik suranysqa ıe mamandar ornalastyrylǵan.
Jataqhana jaılylyǵy men ondaǵy tártiptiń saqtalý zańdylyǵy jaıly aıtý – úısizderdiń baspana máselesin túbegeıli sheshý bolyp tabylmaıdy. Sondyqtan stýdentterdiń jataqhanasyn zamanaýı úlgide jasaqtaý jáne aılyǵy shaılyǵynan aspaıtyn qarapaıym jumysshylardyń jataqhana ǵana emes, túbegeıli baspana máselesin sheshýde tyń baǵyt tabý qajet-aq.
Mańǵystaý oblysy