Aqmola oblysynyń Sandyqtaý aýdanyndaǵy Arbýzınka aýylynyń ataýly áleýmettik kómek alatyn turǵyny iri qara ósiredi.
Makka Ashabova «Kúmis alqa» ıegeri bolǵandyqtan alty balany tárbıeleý qanshalyqty qıyn ekenin jaqsy biledi. Alaıda, ol memleketten aqsha talap etetin jáne jumys istegisi kelmeıtin paternalıstik pıǵylǵa qarsy.
«Kóp balaly analardyń narazylyqtaryn jáne olar qatysatyn mıtıngilerdi qoldamaımyn. Meniń oıymsha, árbir áıel ózine shekteý qoımastan jumys isteýi, ózin-ózi damytýmen jáne bolashaqqa jospar qurýmen aınalysýy kerek. «Kúmis alqaǵa» ıe bolyp otyrǵan soń qyzdaryma laıyqty úlgi bolýǵa tyrysamyn. Áıelder qaýymyna mıtıngiler men narazylyqtar arqyly eshteńege qol jetkize almaıtynyn aıtqym keledi. О́zińizdi jınaqtap, maqsatqa jetý eshqashan kesh emes», deıdi kóp balaly ana.
Onyń aıtýynsha, otaǵasy – kombaın júrgizýshisi, ózi úı sharýasynda. Ol óziniń barlyq bos ýaqytyn balalaryn tárbıeleýge jumsaıdy. Búginde memleket tarapynan qabyldanǵan kóptegen baǵdarlamalardyń nátıjesinde úlken jetistikterge qol jetkizýge bolatynyna senimi kámil.
«Kúıeýimiz ekeýmiz iri qara mal ósirýmen aınalysamyz. 2016 jyly «Jumyspen qamtý jol kartasy» baǵdarlamasy boıynsha 3 mln teńge kóleminde nesıe alǵan edik. Búginde ony tolyǵymen ótedik, saraı saldyq, qazir aýylda jeke bıznespen aınalysýdamyz. 8 saýyn sıyrdan kúnine 25-30 lıtr sút alamyn. Aıyna ortasha eseppen 600 lıtr sút ótkizemin», deıdi Makka Ashabova.
«Ataýly áleýmettik kómek kóp balaly otbasylarǵa ómir súrý jaǵdaıyn jaqsartýǵa múmkindik beredi. Kómek alýshylardyń kóbi memleket esebinen qysqa merzimdi qaıta daıarlaý kýrstarynan ótýde. О́ńirdiń 703 turǵynynyń jumysqa ornalasýyna kómektestik. Sondaı-aq kásipkerlik negizderine oqytýǵa jáne jeke bıznes ashýǵa, jeke qosalqy sharýashylyqty damytýǵa járdemdesemiz. Aǵymdaǵy jyly 37 kóp balaly ana jańa bıznes-ıdeıalarǵa 505 myń teńge kóleminde óteýsiz grant aldy. Ataýly áleýmettik kómek kóp balaly otbasylar úshin úlken tirek», dedi Aqmola oblystyq Jumyspen qamtýdy úılestirý jáne áleýmettik baǵdarlamalar basqarmasynyń basshysy Dına Ahmetjanova.
Onyń aıtýynsha, atalǵan kóp balaly otbasy aǵymdaǵy jyldyń maýsym aıynan bastap shartty aqshalaı kómek alýshylar qataryna endi. Olarǵa aı saıyn 152 927 teńge kóleminde jalpy somasy 1 mln 835 myń teńge ataýly áleýmettik kómek taǵaıyndaldy.
Jýyrda Úkimet otyrysynda Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Birjan Nurymbetov Qazaqstanda 2020 jylǵy 1 qańtardan bastap engizý josparlanyp otyrǵan AÁK kórsetýdiń jańa tetikterin tanystyrǵanyn eske sala keteıik.
«Eń basty qaǵıda – memleket kómekke muqtaj adamdarǵa, ásirese balalar men kóp balaly otbasylarǵa kómektesedi. Eńbekke qabiletti azamattar jumys isteýi kerek. Memleket jumysqa ornalasýǵa nemese shaǵyn bıznespen aınalysýǵa kómektesedi. Memlekettik kómekke – kóp balaly otbasylardy qoldaý, tabysy tómen otbasylarǵa ataýly áleýmettik kómek kórsetý, tabysy az otbasylardaǵy balalarǵa kepildendirilgen áleýmettik paketi kiredi», degen-di Birjan Nurymbetov.
Mınıstrdiń aıtýynsha, kóp balaly otbasylarǵa qoldaý kórsetý respýblıkalyq bıýdjetten memlekettik járdemaqylar engizý arqyly qamtamasyz etiletin bolady. Bul memlekettik járdemaqy barlyq kóp balaly otbasylarǵa (4 nemese odan da kóp kámeletke tolmaǵan balasy bar) tabysyna qaramastan tólenedi.
Iаǵnı AÁK tabysy az otbasylarǵa, sonyń ishinde kóp balaly otbasylarǵa tólenetin bolady. Eń az kúnkóris deńgeıiniń 70%-yn taǵaıyndaýdyń shekti ólshemi qalady. Eger eńbekke qabiletti otbasy múshesi usynylǵan jumystan jáne jumyspen qamtýǵa járdemdesý sharalarynan bas tartsa, onda AÁK tólemi tek oǵan ǵana emes, búkil otbasyna da toqtatylady
Az qamtylǵan otbasylardan shyqqan balalar úshin kepildendirilgen áleýmettik paketti engizý usynylady. 1 jastan 6 jasqa deıingi balalardy azyq-túlik jıyntyǵymen jáne gıgıenalyq quraldarmen, 6 jastan 18 jasqa deıingi balalardy mektepterde ystyq tamaqpen, oqý quraldarymen jáne mektep kıimimen qamtamasyz etedi. Sondaı-aq olarǵa mektepke deıingi jol júrý shyǵyndary óteletin bolady. Medısınalyq, onyń ishinde stomatologııalyq kómek 18 jasqa deıingi balalarǵa tegin medısınalyq kómektiń kepildik berilgen kólemi jáne mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý sheńberinde kórsetilmek.
Aǵymdaǵy jyldyń toǵyz aıynda AÁK 417 myń otbasyna nemese 2,1 mln adamǵa taǵaıyndaldy. AÁK ortasha mólsheri bir adamǵa 2,5 ese, 6848 teńgeden 16 446 teńgege deıin ósti. Ortasha eseppen otbasyna 90 myń teńge shyǵady, aıyna eń kóp taǵaıyndalǵan soma – 455 myń teńge. Bıyl AÁK-ke 206,2 mlrd teńge kózdelgen, onyń 146,4 mlrd teńgesi tólendi.
Daıyndaǵan
Dýman ANASh,
«Egemen Qazaqstan»