Shyǵys pen Batys túrkileriniń arasyn jalǵap turǵan altyn arqaý – Ázerbaıjannyń astanasy Bakýde saltanat qurǵan Túrkitildes memleketterdiń yntymaqtastyq keńesiniń sammıti alys-jaqyn sheteldik BAQ nazarynan tys qalǵan joq. Jetinshi ret ótken sammıttiń jetistikteri men memleket basshylarynyń mámilesi týraly basqa basylymdardyń ne deıtinin sholyp ótsek.
Jarysa jazylǵan jańalyqtardyń aldy – О́zbekstannyń Túrkitildes memleketterdiń yntymaqtastyq keńesine múshe bolýy. Alǵashqylardyń biri bolyp habardy Qyrǵyzstandyq Elgezit basylymy jarııalady. Basylymnyń jazýynsha, О́zbekstan keńeske qosylý nıetin 2018 jyly 3 qyrkúıekte Cholpon-Atada ótken altynshy jıynda bildirgen. Bul jańalyq keńesti qurý sheshimi qabyldanǵan Nahchyvan kelisiminiń on jyldyǵyna tus kelipti. Esterińizde bolsa, osydan on jyl buryn, 2009 jyly Ázerbaıjanda túrkitildes memleketter – Ázerbaıjan, Qazaqstan, Qyrǵyzstan jáne Túrkııa prezıdentteri Túrki keńesin qurý jónindegi tarıhı qujatqa – Nahchyvan kelisimine qol qoıǵan bolatyn.
Túrkııanyń TRT AVAZ arnasy bıyl Túrikmenstannyń da keńeske qyzyǵýshylyq tanytqanyn, baqylaýshy memleket bolýǵa beıildi ekenin habarlady. Osy rette Túrkııanyń Syrtqy ister mınıstri Mevlıýt Chavýshoǵly Túrki keńesiniń Bas hatshysy Baǵdat Ámireevtiń Ashǵabatqa attanatynyn, munyń keńestiń aımaqtaǵy rólin arttyra túsetinin málimdedi. Sonymen qatar arna Ázerbaıjan Prezıdenti Ilham Álıevtiń Túrki keńesin qurý týraly bastama kóterip, elder arasyndaǵy yntymaqtastyqtyń nyǵaıýyna erekshe úles qosqan Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaevty Túrki áleminiń joǵary ordenimen saltanatty túrde marapattaǵanyn habarlaıdy. Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń Sooranbaı Jeenbekov bastaǵan Qyrǵyz eliniń Keńestegi tóraǵalyǵyn joǵary baǵalaǵanyn da aıtyp ótken.
Daily Sabah gazeti Túrkııa Prezıdenti Rejep Taııp Erdoǵan ekonomıka, yntymaqtastyq máselelerimen qatar aımaqtaǵy terrorızmge qatysty oıymen bóliskenin jazady. Aqparatqa súıensek, Túrkııa Prezıdenti mundaı ǵalamdyq problemany sheshýdiń birden-bir joly birigý ekenin aıtqan. Osy oraıda Túrkııa júrgizip jatqan Sırııadaǵy áskerı operasııanyń maqsaty bosqyndardy eline qaıtarý ekenin, búginde 3 mıllıon sırııalyqty Túrkııada panalatqandaryn aıtyp, baýyrlas elderdi Sırııaǵa qoldaý kórsetýge shaqyrǵan. Sonymen birge ol Túrki keńesiniń mártebesi BUU Qaýipsizdik Keńesi men Islam Yntymaqtastyǵy Uıymy sekildi deńgeıge kóteriletinine senimin bildirgen. Oǵan qosa Bakýdegi sharanyń qatysýshy elderdiń ekonomıkasyna qatysty jańa múmkindikter ashýǵa kómektesetinin aıtqan. Dollardyń Túrkııa ekonomıkasyna yqpal etýin tómendetý kerektigin, Kaspıı dáliziniń Túrkııa ekonomıkasy úshin mańyzy týraly da sóz qozǵaǵan. Rejep Taııp Erdoǵan bul baǵyttaǵy jumysty ilgeriletý kedendik yntymaqtastyqty kúsheıtýge tikeleı baılanysty ekenin de eskertip ótken. Kommersııalyq qarym-qatynasqa kedergi keltirip otyrǵan barlyq kvotany alyp tastaýy da aradaǵy baılanysty nyǵaıta túserin Túrkııa Prezıdenti nazarǵa alypty. Odan keıin Ázerbaıjannyń úlken máselesine aınalǵan taýly Qarabahqa qatysty bitpegen daýdy beıbit jolmen sheshýdi qolǵa alý kerektigin jetkizgen.
Reseıdiń TASS agenttigi keńes kún tártibindegi negizgi máselelerdiń biri orta jáne kishi bıznesti damytý ekenin atap ótken. Agenttik Túrki keńesiniń Bas hatshysy Baǵdat Ámireev Keńeske múshe memleketter arasyndaǵy ekonomıkalyq yntymaqtastyqty tereńdetýge erekshe mán berilip, kún tártibiniń negizgi taqyryby shaǵyn jáne orta bıznesti damytý jóninde keńinen sóz qozǵalǵany týraly jazady. Túrki keńesiniń aıasynda 17 mamyrda Nur-Sultan qalasynda qurylǵan Túrki saýda-ónerkásip palatasy Keńeske múshe elder arasyndaǵy saýda-ekonomıkalyq baılanystardy damytýǵa úlken úles qosatyny aıtylǵan. Sonymen birge ótken aptada Tashkentte 500 kásipkerdiń qatysýymen keń kólemde bıznes forým ótkeni týraly, Bakýde de dál osyndaı úlken bıznes forým uıymdastyrylǵany týraly habarlaıdy. «Osy eki forýmda ondaǵan kelisimge qol qoıyldy. Osy jyldyń ekonomıka salasyndaǵy taǵy bir mańyzdy bastamasy – Túrki ınvestısııa qory. Atalǵan qor shaǵyn jáne orta bıznes kásiporyndaryn qoldaý arqyly elderdiń saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyǵyna serpin berýi tıis» delingen agenttik habarlamasynda.
Basqosýda Túrkitildes memleketterdiń yntymaqtastyq keńesine tóraǵalyq etken Qyrǵyzstan tizgindi Ázerbaıjanǵa tabystaıtynyn, Baký de óz kezeginde baýyrlas memleketter arasyndaǵy ekonomıkalyq seriktestikti damytýdy qolǵa alatynyn habarlaǵany da reseılik agenttik aqparatynda kórinis tapqan.
Ázerbaıjannyń Turan táýelsiz agenttigi Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń Túrkitildes memleketterdiń yntymaqtastyq keńesin Túrki memleketteriniń uıymy dep ataýdy usynǵanyn habarlaıdy. Agenttiktiń habarlaýynsha, Elbasy Keńes atyn ózgertýmen qatar 2040 jylǵa deıingi damý josparyn oılastyrýdy da usynǵan. «Nursultan Nazarbaev keńes sózin uıymmen almastyrý keńestiń mańyzyn da, deńgeıin de joǵarylatatynyn aıtty» delingen habarlamada.
Túrkitildes memleketterdiń yntymaqtastyq keńesi sheńberinde Prezıdentterdiń ekijaqty kezdesýleri de birqatar BAQ nazarynan tys qalmady. Keńeske múshe elderdiń ulttyq basylymdary men arnalary bıylǵy jıynnan kóptep aqparat berdi.