Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Q.Toqaev «Syndarly qoǵamdyq dıalog – Qazaqstannyń turaqtylyǵy men órkendeýiniń negizi» atty óziniń eń alǵashqy Qazaqstan halqyna Joldaýynda elimizdiń aldaǵy kezeńge arnalǵan damý maqsattary men mindetterin aıqyndap berdi.
Joldaýdyń basym baǵyttarynyń biri retinde bilim berýdiń sapasyn jaqsartýdy atap ótti. Joǵary bilim salasynda mamandar daıarlaýǵa jáne mamandardy jumysqa ornalastyrý talaptary kúsheıtiletin bolady.
Joldaý barysynda Memleket basshysy oqytýshylar men ustazdardyń áleýmettik jaǵdaıyna da kóńil aýdardy. Kelesi oqý jylynan bastap ustazdardyń jalaqysy 25 paıyzǵa ósetinin jáne 4 jyl ishinde eńbekaqysy eki ese artatynyn aıtyp ketti. Bul oraıda JOO oqytýshylarynyń eńbekaqysy memlekettik grant baǵasyna baılanysty bolǵandyqtan, Bilim jáne ǵylym mınıstri A.Aımaǵambetovtiń memlekettik grant baǵasyn qaıta qaraý týraly usynysy ózekti ekenin aıta ketý kerek.
Prezıdent elimizdegi ǵylym salasynyń tıimdiligi men sapasyna asa kóńil aýdarýdy tapsyrdy. Taǵy da bir qoldaý tapqan másele – shaǵyn jáne orta bıznesti damytý. Elbasy usynǵan 2050 jylǵa deıingi uzaqmerzimdi damý strategııasyna jáne Ult josparyna sáıkes iske asyrýymyz kerek birqatar qurylymdyq mindetterdiń biri retinde tıimdi shaǵyn jáne orta bıznesti damytý – qala men aýyldy damytýdyń negizi ekenin atap ótti. Shaǵyn, ásirese mıkrobıznes elimizdiń áleýmettik-ekonomıkalyq jáne saıası ómirinde mańyzdy ról atqarady. Atap aıtqanda, eń aldymen aýyl turǵyndaryna turaqty jumys beredi, jumyssyzdyqty azaıtady. Sonymen qatar salyq bazasyn qurap, jergilikti bıýdjetti nyǵaıtady. Sondaı-aq jappaı kásipkerlikti damytý sanaǵa sińgen paternalıstik pıǵyl men masyldyqtan arylýǵa múmkindik beredi.
Eger damyǵan eldermen salystyratyn bolsaq, mysaly, Ulybrıtanııada shaǵyn jáne orta bıznes IJО́-niń 80 paıyzyn quraıtyn bolsa, Qazaqstanda qazirgi tańda 27 paıyz tóńireginde bolyp tur, al 2050 jylǵa deıin 50 paıyzǵa jetý mejesi tur. Sondyqtan atalǵan bastama shaǵyn jáne orta bıznes damýyna serpilis beretini sózsiz.
Osyǵan oraı, Yessenov University-de kásipkerlik bilim berý baǵytynda Kaspıı óńiri jastarynyń, jańa bastaýshy kásipkerlerdiń jáne oqytýshylar quramy arasynda ınnovasııalyq-kásipkerlik áleýetin arttyrý, keleshekte startap ıdeıalardy tabysty bızneske aınaldyrý maqsatynda «Saspian Entrepreneurship Senter» ortalyǵy quryldy. Munda stýdentterdiń bıznes ıdeıalaryn, startap jobalaryn damytýǵa qoldaý kórsetý arqyly óńirdegi shaǵyn bıznestiń damýyna úles qosý kózdelgen.
Memleket basshysy týrızmdi damytýǵa, ásirese ekonomıkanyń mańyzdy salasy retinde eko jáne etnotýrızmdi damytýǵa erekshe nazar aýdarý kerektigin tapsyrdy. Bul oraıda, Mańǵystaý óńiri óziniń geografııalyq tabıǵaty, tarıhı qundy baılyǵy boıynsha osy baǵytta jumystardy jandandyrýǵa múmkindigi zor ekenin kerek. «Týrızmdi damytý úshin qajetti ınfraqurylymdy, birinshi kezekte joldardy salýdy qamtamasyz etý, sondaı-aq bilikti mamandardy daıarlaý mańyzdy» dep aıtylǵandaı, qazirgi tańda ýnıversıtette týrızm salasyna mamandar daıyndaý – mańyzdy mindetterdiń biri bolyp tur.
Memleket basshysynyń Jarlyǵymen 2020 jyl «Volonter jyly» dep jarııalandy. Azamattardyń, ásirese jastardyń, stýdentter men oqýshylardyń erikti qyzmetke qatysýyn keńeıtý, olarǵa belsendi ómirlik ustanym daǵdylaryn qalyptastyrý ózekti, mańyzdy, azamattyq qoǵamdy nyǵaıtýǵa negizdelgen jumys ekendigi de Joldaýda aıtyldy. Bul oraıda, ýnıversıtette jaqsy bastaý alǵan «Qoǵamǵa qyzmet» pániniń aıasynda úkimettik emes uıymdar, áleýmettik mekemelermen birlesken múmkindigi shekteýli azamattarǵa, múgedekter men qarttarǵa arnalǵan qaıyrymdylyq aksııalar ótkizip, 1500-den asa erikti stýdent qatysqan júzden asa áleýmettik joba iske asyryldy. Osy oraıda, osy jyldyń sáýir aıynda Memleket basshysy Q.Toqaev ýnıversıtetke kelgende oqý ornynyń osy baǵyttaǵy jumysyna oń baǵa bergendigin aıta ketý kerek.
Memleket basshysynyń Joldaýynda aıtylǵan basymdyqtary men bastamalaryn, onyń qýatty memleket qalyptastyrý jolyndaǵy kúsh-jigerin shyn júrekten qoldap, júzege asyrý – barshamyzdyń maqsatymyz ben muratymyz.
Berik AHMETOV,
Yessenov University rektory
Mańǵystaý oblysy